भांगरभूंय | प्रतिनिधी
रवीन्द्रबाब हो कोंकणीच्या मार्गावेलो एक दीपस्तंभ. आज सगळ्या मळांचेर कोंकणी वयर वयर वता. विस्तारता. रवीन्द्रबाबांची याद दवरप गरजेचें. तांचीं पुस्तकां भुरग्यां मेरेन पावोवप गरजेचें.
कोंकणीचे शिरोमणी साहित्य- सर्जक आनी संस्कृति-वाहक रवीन्द्रबाब केळेकार हांणी भारतीय साहित्यांत मोलादीक भर घाली. ह्या भोवआयामी लेखकान कोंकणीक खूब मानाचे तुरे हाडले. तांचें जल्मशती वर्स आज सुरू जाता.
रवीन्द्रबाबांचो जल्म 7 मार्च 1925 ह्या दिसा जाल्लो. साहित्यिक, सामाजिक आनी सांस्कृतिक मळार ते कायम सक्रिय रावले आनी तांणी ह्या क्षेत्रांची मन लावन सेवा केली. गोंय मुक्ती लड्यांतले स्वातंत्र्यसैनीक, काका सायब कालेलकर हांचे शिष्य रवीन्द्रबाब हांकां पितामह म्हणून वळखताले. 1955 त प्रकाशित पुस्तक ‘सत्याग्रह’ हाचे वरवीं तांची यशस्वी रचना- यात्रा सुरू जाली. कोंकणी जालेंच, हिन्दी, मराठी भाशेंतूय तांचीं जायतीं पुस्तकां उजवाडाक आयल्यांत. अशे आशिल्ले गांधीजी, तुळशी, उजवाडाचे सूर, तथागत, घुसपल्लें जानवें, पांथस्थ, अघळ-पघळ, महाभारत (अनुसर्जन, दोन खंड), ‘महात्मा गाँधी – एक जीवनी’ (हिंदी), ‘जपान जसा दिसला’ (प्रवासवर्णन मराठी) आनी हेर जायतीं. रवीन्द्रबाबान बारा परस चड पुस्तकां कोंकणीत रूपांतरीत केल्यांत वा अणकारीत केल्यांत. तांच्या साहित्यकृतींनी उपनिषदांतल्या चिंतनाचें अर्क निस्ततना दिसता. रवीन्द्रबाब हांकां भोवभाशाकोविद व्यासंगी विद्वान, गंभीर चिंतक, श्रेष्ठ संपादक, तत्त्वदर्शी लेखक आनी आध्यात्मिक तेज आशिल्ले युगप्रवर्तक साहित्यकार म्हूण भोव मान आसा.
रवीन्द्रबाब उर्फ तातो नांवाच्या म्हान विद्यापीठांत म्हजे सारकिल्यांक ल्हानपणासावन शिकूंक मेळ्ळें हें आमचें भाग्य. तांचें लागींच्यान दर्शन घडलें. तांच्यांतल्या गोड मनशाचें पर्जळीत दर्शन घडलें. बाकीबाब बोरकार, लक्ष्मणराव सरदेसाय, मंगेश पाडगांवकार, नामवर सिंह आनी हेर जायत्या देशी विदेशी विद्वानांचो सहवास तांच्या त्या आयसपयस भवनात घडलो. घरभर आलमारी अशें तांचें ग्रंथालय.
रवीन्द्रबाबांच्या जल्मशती वर्सा निमतान आयचे तरणे पिळगेक तांच्या वावराची आनी साहित्याची वळख घडची म्हूण कार्यावळी जावंक जाय. कोंकणी संस्थांनी ते खातीर यत्न करूंक जाय. केळेकार साहित्याचेर उलोवपाची सर्त. तांच्या जिवीत आऩी कार्याचेर प्रस्नमंच सर्त, तांच्या वेंचीक निबंदांचें अभिवाचन अश्यो विविध कार्यावळी आनी सर्ती घेवंक जाय. रवीन्द्रबाबांचें साहित्य वाचिनासतना कांय जाण उलयतात. तांकां असल्या कार्यावळींनी सुवात आसूंक फावना.
रवीन्द्रबाबांच्या एकेका पुस्तकाचेर उलोवपाचो स्वाध्याय शिक्षकांक विद्यार्थ्यांक आनी लेखकांक दिवंक जाय. बरी जागृती जावंक पावतली.
रवीन्द्रबाबांचे शैलीपसून उदेंत्या लेखकांनी खूब शिकूं येता. मोह घालपी, मनभुलोवणी शैली! रसाळ, म्होंवाळ, सोंपी, सादी, सुटसुटीत! ल्हान- ल्हान वाक्यां, नाजूक, नकसूद उतरां, मुदयेर थीक कशीं. कलात्मकताय आनी लालित्य जिस्ताक जिस्त… तातूंत आगळें- उणें कांयच ना. हे कलात्मक व्हांवतेक लागून वाचप्याचें लक्ष मूळ विचारांच्या शब्दा पोंदच्या इाऱ्या पसून मात्तूय विचलीत जावचें ना हाची जतनाय लेखकान अपुरबायेन घेतल्या. जडजंजाळ, कठीण, क्लिश्ट, गहन, खोल चिंतनात्मक विशय लेगीत स्फटिका भशेन नितळ उतरांनी मांडू येता, हाची देख तांच्या साहित्यांतलें शब्दसंगीत दिता. तातूंत अर्थबंबाळ आनी शब्दबंबाळ कांयच आसना. घांसून पुसून निवळ केल्ल्यो शब्दांच्यो बावल्यो कशीं उतरां आनी रांगोळी घाल्ले वरी कलात्मक वाक्यां.
कवी डॉ मनोहरराय सरदेसाय हांणी ‘वेळेवयल्यो घुलो’ ह्या डायरी रूपांतल्या पुस्तकाक प्रस्तावना बरयल्या. तातूंतलीं कांय चिंतनरूपी वाक्यां दिवपाचो मोह जाता.
“रवीन्द्राचे हे दिसपटयेक ताच्या जिविताची लांबाय- रुंदाय आनी खोलाय आसा. सत्याचो सोद लावपी हीं चिंतनां.
रवीन्द्राचें बरप म्हळ्यार एक साधना, आपूण कोण तें जाणा जावपाची, सुदारपाची. ताच्या बरपांतलें दर एकलें उतर जंय आसूंक जाय थंयच आसा.
जो ही दिसपटी वाचता ताका हीं चिंतनां खोल खोल ओडून व्हरतात.”
हे दोगूय विद्वान लेखक वांगडचे पिरायेचे. मनोहरबाबाले जल्मशती निमतानूय कार्यावळी सुरू जाल्यात.
जपान जसा दिसला हें रवीन्द्रबाबांचें मराठी पुस्तक म्हाका खूब आवडलां. कारण – शैली. सुटसुटीत. सांगाती पुस्तकांतूय अंतर्मुख करपी चिंतनां आसात. ओथांबे हें चिंतनांचें सुंदर पुस्तक. ताचो माथाळोच सोबीत. खूब वेळ विचार करून येवजून जातकच मागीर जें गळटा वा निस्तता ते विचार थेंब म्हळ्यार ओथांबे. पावस झडून वतकच कितल्याशाच झाडांतल्यान वेलींतल्यान अशे मोट्टे थेंबे निस्ततात. अशे हे मंथनाचे वावझडींतल्यान आयिल्ले विचार. तांची पुस्तकां हेर भाशांनी अणकारीत जाल्यांत.
जाग प्रकाशना वरवीं रवीन्द्रबाबान सुमंत केळेकार सरा वांगडा नेमाळें आनी पुस्तकां प्रकाशीत करपाचो मोलादीक वावर केलो. हो वावर कितलो झपाट्यान भार आयिल्ले वरी चलतालो ताचे आमी साक्षी. दोगूय जाण कुशल संपादक. छापणावळीचे खूब त्रास आशिल्ले अशा काळांत जागावरवीं 100 पुस्तकां छापुया हो संकल्प करप म्हणजेच वाग शिंवा मुखार उबें रावपाचें धाडस करप. पूण कितल्या दगदगांतल्यान कश्टांतल्यान आनी कोंकणीच्या प्रेमांतल्यान तांणी हो यज्ञ चलयलो तो आमी पळेला. कारण छापप बेळगांव, पुणे, कोल्हापूर चलतालें. कोंकणीक लागून म्हजी न्हिद खळटा अशें तातो कायम सांगी. कोंकणीक सगळ्यो मान्यतायो मेळच्यो म्हूण तांणी सपन आंवडेलें. तें यसस्वीपणान तडीक पावयलें. कोंकणी चळवळी वेळार सगळे कोंकणी लेखक, लेखिका तांगेर घरा येताले. मिटिंगो जाताल्यो. रवीन्द्रबाब गंभीरपणान बुद्धीबळांतले डावपेंच आंखचे तशे घुलो हालयताले. चर्चा जाताल्यो. कालांतरान कोंकणीक मानाचो पाट मेळटकच ते खोश्शी जाले. पूण कदेलां, सत्कार असलो वखवख तांकां नाशिल्लो. म्हणून ते इतलीं पुस्तकां बरोवंक पावले.
रवीन्द्रबाबांक पद्मभूषण, भाषा भारती सम्मान, साहित्य अकादेमीचे दोनूय म्हणजे मौलीक आनी अनुवाद पुरस्कार, गोवा कला अकादमी पुरस्कार, केन्द्रीय हिन्दी निदेशालय पुरस्कार, गोमन्त शारदा पुरस्कार, कोंकणी साहित्य रत्न पुरस्कार अशे जायते भोवमान मेळ्ळे. भारतीय ज्ञानपीठ पुरस्कार मेळ्ळो.
रवीन्द्रबाब हो कोंकणीच्या मार्गावेलो एक दीपस्तंभ. आज सगळ्या मळांचेर कोंकणी वयर वयर वता. विस्तारता. रवीन्द्रबाबांची याद दवरप गरजेचें. तांचीं पुस्तकां भुरग्यां मेरेन पावोवप गरजेचें. म्हजे सारक्याक रवीन्द्रबाबान खूब कितें दिलें. म्हज्या कुटुंबाक दिलें. फक्त साहित्याचें मार्गदर्शन न्हय, साजूक प्रेम दिलें. तें तश्शें आसा. ताजें. अभिवादन!
खिणाखिणाक ताज्यो घडणुको आनी तुमचे कडेन संबंदीत दरेक खबर मेळयात एका क्लिकाचेर! फेसबूक, ट्विटराचेर आमकां फॉलो करात आनी व्हाट्सएप सबस्क्रायब करपाक विसरूं नाकात.
