सुरांची राणी ः आशा भोसले

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

त्या काळांतल्या दर एका संगीत संगीतकाराच्या मार्गदर्शना खाला ती गायताली; खरेंच फाटल्या सत्तर वर्सांत तिका गावपाची विनंती करूंक नाशिल्लो एकूय संगीतकार आसचो ना. 

फाटल्या सात दशकां थावन आपल्या जादुई आवाजान प्रेक्षकांक मोनेळ घालपी, असंख्य संगीत मोगींच्या काळजाचेर राज्य करपी अश्टताशी गायिका- ‘मेलडी क्वीन’ आशाताई भोसले पिरायेच्या संबंदीत दुयेंसांक लागून आयतारा पिरायेच्या 93 व्या वर्सा संवसाराक अंतरली. तिच्या मरणान संगीत विश्वाचेरच न्हय तर पुराय देशांत दुख्ख उक्तायतात. आशाताईचें मरण हें फकत संगीत संवसाराक न्हय, तर पुराय देशाक लुकसाण. तिच्या वचपाक लागून निमाणें चकचकीत नखेत्र निखळ्ळां. आपलें जिवीत संगीत क्षेत्राक समर्पित करून आपल्या म्होंवाळ गायनान पुराय संगीत मळाचेर वर्चस्व गाजोवपी नखेत्र फिकें पडलां. मेजक्याच कलाकारां मदीं तिचें नांव घेवचें पडटलें, जाचे बगर भारतीय संगीताचो इतिहास अर्दकुटो उरतलो. 

फाटल्या 8  सप्टेंबराक आशाताईंचो 92 वो वाडदीस व्हडा उमेदीन मनयिल्लो. त्या काळार जिविता विशीं तिची उमेद पळोवन ती सहजपणान शेंकड्याचो निशाणो हुंपतली अशें दिसतालें; पूण नशिबाच्यो हेर येवजण्यो आशिल्ल्यो हें मान्य करचें पडटा. पिरायेच्या 90 व्या वर्सा तिणें तीन वरांची संगीत मैफल सादर केल्ली, अशें कोणाकूय सांगल्यार ताचेर विस्वास बसचोना. आशाताई- आपल्या आवाजा सारकीच सासणाची तरणाटी उरली- तिच्या णव्वद वर्सांत एक ऊर्जा आशिल्ली जी वीस वर्सां पिरायेच्या बायले परस सहजपणान दिसताली. पिरायेच्या 92 व्या वर्सा लेगीत तांचे मदीं गावपाची, स्वर उंच व्हरपाची तांक इतली जबरदस्त आशिल्ली की तिच्या गायन शक्तीक जुळपी दुसरी बायल गायिका नासतली. सात दशकांच्या तिच्या यशस्वी संगीत कारकिर्दींत तिका ‘भारत रत्न’ सोडल्यार सगळी व्हडली इनामां मेळ्ळी. 

तीन वर्सां आदीं 24 मार्च 2023 दिसा आशाताईक महाराष्ट्र सरकारान ‘महाराष्ट्र भूषण’ पुरस्कार भेटयिल्लो. मुंबयच्या गेटवे ऑफ इंडिया वाठारांत जाल्ल्या भव्य सुवाळ्यांत तिका हो भोवमान मेळ्ळो, जो महाराष्ट्राचे तेन्नाचे मुख्यमंत्री एकनाथ शिंदे हांणी तिका भेटयिल्लो. 

8 सप्टेंबर 1933 दिसा जल्मल्ल्या आशाताई हिणें स्वताच्या घरांतल्यानच संगीताचें मुळावें प्रशिक्षण घेतलें. तिणें 1943 वर्सा फिल्म प्लेबॅक गायनांत आपली कारकीर्द सुरू केली “चला चला नव बाला…”—दत्ता दावजेकारान *माझा बाल* ह्या सिनेमा खातीर रचिल्ल्या गीतान. पिरायेच्या पंदराव्या वर्सा- 1948 त- हंसराज बेहल हाच्या चुनरिया ह्या चित्रपटाक “सावन आया” हें गीत गायून तिणें हिंदी फिल्म उद्देगांत पदार्पण केलें. 1953 वर्सा बिमल रॉय हाणें आपल्या परिणीता ह्या चित्रपटाक गितां गावपाची संद दिली. ह्या सिनेमांतलीं सगळीं गितां फुडें  हिट जालीं. 1954 वर्सा राज कपूरान तिका बुटपाॅलिश ह्या सिनेमा खातीर मुहम्मद रफी वांगडा “नन्हे मुन्ने बच्चे तेरी मुठ्ठी में क्या है” हें युगल गायन करपाची संद दिली. 1956 वर्सा सीआयडी सिनेमा प्रदर्शीत जालो. तातूंत तिणें गायिल्लें दरेक गीत यशस्वी जालें. 1957 त नया दौर  ह्या चित्रपटांतलीं गितां अपवादात्मक रितीन लोकप्रिय थारलीं आनी आशाताईचें नांव जालें. ती हिंदी फिल्म मळार एक मुखेल प्लेबॅक गायिका म्हणून नामनेक पावली. 

त्या काळांतल्या दर एका संगीत संगीतकाराच्या मार्गदर्शना खाला ती गायताली; खरेंच फाटल्या सत्तर वर्सांत तिका गावपाची विनंती करूंक नाशिल्लो एकूय संगीतकार आसचो ना. 1948 वर्सा सुरू जाल्लो आशाताईचो संगीत प्रवास आयज निमाणे कडेन पावलो. आशा भोसलेन मराठी, हिंदी, बंगाली, गुजराती, पंजाबी, भोजपुरी, तमिळ, कोंकणी, मलयाळम, इंग्लीश, रशियन अशा विंगड विंगड भाशांनी सोळा हजारांवयर गितां गायल्यात. हजारा परस चड चित्रपटांक तिणें आपलो आवाज उधार दिला. 

हिंदी फिल्म मळार गायनाच्या योगदाना खातीर तिका सात फिल्मफेयर पुरस्कार आनी दोन राष्ट्रीय पुरस्कार मेळ्ळ्यात. 2000 वर्सा तिका दादासाहेब फाळके हो भारतीय सिनेमांतलो सगळ्यांत व्हडलो पुरस्कार आनी 2008 वर्सा तिका पद्म विभूषण हो प्रतिश्ठीत पुरस्कार फावो जालो. 2011 इस्वेंत तिणें सगळ्यांत चड गितां गायिल्ल्याचो संवसारीक विक्रम केलो; हें उल्लेखनीय काम गिनीज बुक ऑफ वर्ल्ड रेकॉर्ड हातूंत नोंद जालें. 

आशा भोसलेन दर एका प्रकारांतलीं गितां गायल्यांत. हिंदी चित्रपट मळार सुरवेच्या काळांत लता मंगेशकर हाचें मुखेल स्थान आशिल्लें. त्या वेळार हेर बायल गायकांक संद मेळप कठीण आशिल्लें हें जाणून आशा भोसलेन आपलो एक वेगळो मार्ग तयार करपाचें थारायलें. लता मंगेशकर हाणें सादारणपणान सादर केल्ल्या गितांपरस वेगळ्या प्रकारचीं गितां तिणें गावपाक सुरवात केली; हातूंत पॉप गितां तशेंच अस्तंती संगीत वेवस्था आशिल्ले ट्रॅक आशिल्ले. ह्या गीतांनी तरणाट्यांक मोहित केलें. तिणें गायिल्ल्या गजल, मुजरा, भजनांकय अफाट लोकप्रियता मेळ्ळी. खरेंच तिणें सोदून काडिल्लो संगीत प्रकार ना.

 आशा भोसलेन जरी असंख्य भाशांनी गायिल्लें आसलें तरी तिणें मराठींत सगळ्यांत चड गितां सादर केल्यांत- ही गजाल पुरायपणान सैमीक आसा, कारण तिणें आपल्या भावाच्या, हृदयनाथ मंगेशकाराक संगीता खाला गायन केलां. मलमली तारुण्य माझे, तरुण आहे रात्र अजुनी, मी मज हरपुन बसले गं हीं गितां इतलीं लोकप्रीय उरतात की आयज लेगीत भौशीक कार्यावळींनी ती गायतात. वेगवेगळ्या कार्यावळींनी आनी मैफलींनी हीं गितां चालूच आसात. अक्षरशः तिणें गायिल्लें दरेक गीत फुडें हिट जालां. स्वताच्या जिवितांत आख्यायिकेचो दर्जो मेळयल्ली आशा ताई आधुनीक युगाची खरी अद्भुतताय म्हणून उबी आसा. तिच्या निधनान संगीत मोगींच्या काळजाचेर सर्वोच्च राज्य करपी गायिका काळाच्या पडद्या आड गेल्या. मेलडी क्वीन आशा ताई हांकां काळजा थावन श्रद्धांजली.

श्याम ठाणेदार

9922546295