सायबर गुन्यांव वाडल्यात

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

दुरितांचे तिमीर जावो, ह्या नाटकांत बाळ कोल्हटकर हांचें एक पद आसा. तू जपून टाक पाऊल जरा, जीवनातल्या मुशाफिरा….! खरेंच आयज सावधपणान पावलां मारपाची गरज आसा. कारण खंयच्या मोडणार कोण कोणाक गिळपाक बसला, तें कोणाकूच खबर ना. हीच संवसाराची रित जाल्या. मोबायल फोना वरवीं इंटरनेट संवसारभर पातळ्ळें आनी ताचो गैरफायदो गुन्यांवकारांनी घेतलो. इतलो की जाळ्यांत लिपून बशिल्ल्या ह्या मनीसरुपी मावल्यांक चिड्डून उडोवपाक दरेका देशान सायबर पुलीस विभाग सुरू केले. तरीय बरेच गुन्यांवकार सांपडनात, तांणी लुटिल्ले पयशेय मेळनात. सोशल मिडियाचेर तांच्यो मॅसेजी, काॅल आयले काय सुशिक्षीत मनीस पसून आबूज जावन नकळटां तांकां बळी पडटात आनी आशिल्लें, नाशिल्लें वगडावन बसतात. सायबर गुन्यांव खुबूच वाडल्यात. भारतांत पोरूं 2023 त 11 लाखां वयर कागाळी पुलिशेंत नोंद जाल्यात. मिनटाक दोन हे सरासरीन. त्या गुन्यांवां वरवीं भारतीयांनी 7500 कोटी रुपया वगडायल्यात. लोकसंख्येच्या प्रत्येक एक लाख लोकां फाटल्यान 129 जाणांक ठकसेनांनी इंटरनेट वापरून तोपी घाल्या. सगल्यांत चड कागाळी आसात त्यो दिल्ली, हरयाणा आनी तेलंगणांतल्यो!! आमचे कितले दुडू एका चुकीच्या पावलाक लागून मातये भरवण जाल्यात, ते पळयात.
भारतीय दुरसंचार नियंत्रण प्राधिकरणान कालच्यान मॅसेज ट्रेसिबिलिटीचे नेम लागू केल्यात. दूरसंचार कंपनींक ज्या क्रमांकाचो दुबाव आसा, ते नंबर तांच्या काॅल सेंटरांतले कर्मचारी रोखडेच ब्लाॅक करतले. म्हणटकच त्या नंबरा वयल्यान येवपी संदेश फोन वापरपी गिरायकां मेरेन पावचे नात. गिरायकांक प्रत्यक्ष फोन येताले तांचेर नियंत्रण आयलां आसतलें, कारण 7- 8 वर्सां पयलीं येताले तशे आतां बोगस फोन येनात. पूण, मॅसेजी मात अजून खोटल्यांनी येतात. खास करून बँकांच्यो, अर्थीक कंपनींच्यो. तातूंतल्यो चडश्यो अस्तित्वांत आशिल्ली कंपनी, बँक धाडटा, तश्योच हुबेहुब आसतात. म्हणटकच लोक फटवतात. तरीय बरेच जाण आतां दुबावान वागपाक लागल्यात. पूण आबूज जाल्यार वा गडबडींत आसल्यार कोणाक दुबाव येना आनी हातांतल्यान चूक घडटा. थोडे चड व्याज, पयशांचे आशेन ह्या मॅसेजींक बळी पडटात. आतां मॅसेज ट्रेसिबिलिटीचे नेमा खातीर दूरसंचार कंपनींक सगले संदेश तपासपाक मेळटले. आपशीच तांकां फिशिंग, स्पॅमाचो दुबाव आशिल्ले संदेश आडावपाक मेळटले. ताका लागून एक लुकसाण जावं येता, तें म्हणल्यार कंपनींक गिरायकांक ओटीपी धाडपाक कळाव लागूं येता. तें कितेंय आसलें तरी गुन्यांवकारांनी धाडिल्ले हे नाका जाल्ले संदेश बंद जावंक जाय. ताचेच वांगडा हें घेयात, तें घेयात सांगपी जायराती. त्यो टिव्ही आनी खुद्द मोबायल कंपनीं कडल्यानूच येतात. वेंचणुकांच्या दिसांनी राजकी पक्ष मॅसेजी, फोन काॅल करतात. परत परत आयल्यार तेय मनस्ताप दिवपी थारतात.
दरेका राज्यांचे सायबर पुलीस विभाग आसात. थंय आनी ज्या गांवांत रावता थंयच्या पुलीस स्टेशनाचेर कागाळ करुं येता. https://cybercrime.gov.in/ हे वेबसायटीचेरुय कागाळ दिवंक मेळटा. जे संदेश येतात, तातूंतले चडशे बँकां वतीन येतात. ते आयले काय नंबर तपासचो. सगल्या बँकांच्या गिरायक विभागाचो नंबर 160 ह्या आंकड्यान सुरू जाता. जर तो ना, जाल्यार फोन उखलचो न्हय. पयश्यांक, व्याजाक भुलचें न्हय, कारण संवसारांतलो खंयचोच विक्रेतो स्वताचें एक पयसो पसून लुकसाण करून घेना. बँकांनी खरें म्हणल्यार गांवांनी वचून खातेदारांक साक्षर करपाक जाय. म्हायती पत्रकां वांटपाक जाय. नेमके कसले गुन्यांव जावपाक शकतात, स्वताक कशें वाटावप ते विशीं खातेदारांक संदेश धाडपाक जाय. तंत्रज्ञान सुदारलां, तरीय पयलीं भशेन बँको आपल्या खातेदारांक जागृत करीनात, ही दुखदिणी गजाल.
दुसरे वटेन संवसारांत गुन्यांवकारांच्यो टोळयो वाडल्यात. 40 देशांनी तांचें जाळें पातळ्ळां आनी तांचे 60 हजारां वयर वांगडी आसात खंय. हातूंत सायबर गुन्यांवकारांचोय आसपाव आसा. क्रिप्टो करन्सी, एन्क्रिप्टेड अॅप्स आनी हेर तंत्रज्ञान वापरुन फक्त खंडणी वरवीं जमयिल्ली रक्कम साडेसात अब्ज डाॅलरां मेरेन पावल्या. ती गुन्यांवकारी टोळयो आनी उत्तर कोरियाच्या 10 हजार हॅकरां मदीं वाटून वता, असो जाणकारांक अदमास. संघटीत गुन्यांवकार आनी आंतरराष्ट्रीय गँगस्टर हांचे आडची लडाय संवसार हारपाक लागला, असो निरशेवणेचो सुर इंटरपोलाचे 10 वर्सां सचिव आशिल्ले जर्गेन स्टाॅक हांणी हालींच उक्तायला. तांच्या मतान ह्या गुन्यांवकारांचें नेटवर्क सगल्याक पातळत आसात. म्हणटकच सरकारांचेर व्हडली जापसालदारकी आयली. इंटरनेट वापरप्यांनीय शितीदान पावलां घालपाक जाय.