सांठिल्ले खटले : वेवस्थे वयलो ताण, न्यायपालिकेचो उणाव न्हय!

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

नव्या न्यायाधीशांची नेमणूक जाल्या. सद्या ते प्रशिक्षण घेतात. ते कामाचेर रुजू जाले की, खटले सांचून उरपाची समस्या कांय प्रमाणांत उणी जातली.

गोंयांत सुनावणी वेळार जायनासतना खटल्यांचो आंकडो वाडत वचपाच्या विशयाचेर जाल्ली चर्चा, परत एकदां लोकसंवादाचो विशय जाल्या. पूण, खंयच्याय निष्पक्ष आनी म्हायती आशिल्ले चर्चेची सुरवात एका सत्यान जावपाक जाय— न्यायपालिका ही ह्या प्रस्नाचें कारण न्हय, तर ती ह्या संकश्टांतलो एक बळिश्ट आदार आसा.

​आयचे न्यायाधीश विलक्षण चेपणा खाला काम करतात. सदांच वाडत वचपी खटल्यांचो ओघ ते पूर्ण निश्ठेन आनी शिस्तीन हाताळटात. खटले प्रलंबीत उरप हें अकर्तृत्वाचें फळ न्हय, तर उण्या संख्येन आशिल्ल्या न्यायिक अधिकाऱ्यांचेर पडिल्लो अति-भार आसा. तरीकूय आमचे न्यायाधीश आपलें कर्तव्य अढळ निश्ठेन पाळटात.

​न्यायालयांत जावपी दर एक सुनावणी ही फकत एक औपचारीक प्रक्रिया न्हय. खंयच्याय पक्षकाराचेर अन्याय जावचो न्हय आनी ताका आपली बाजू मांडपाची संद मेळची, हाका न्यायाधीश खूब वेळ आनी संयम दितात. ज्या गजालीक लोक ‘उशीर’ समजतात, ती खऱ्या अर्थान ‘नैसर्गिक न्यायाचीं’ (Natural Justice) तत्त्वां सांबाळपाची एक प्रामाणिक धडपड आसता. खटले बेगीन सोंपोवपाच्या ओढांत न्यायाचो बळी जावं येता, आनी आमची न्यायपालिका तसली तडजोड करपाक तयार ना.

​न्यायाधीशांक दोन तरांच्या चेंपणात संतुळा राखची पडटा. एके वटेन खटल्यांचो रोखडो निकाल लावपाची लोकांची रास्त अपेक्षा आसता, तर दुसरे वटेन कायदेशीर रितीन आनी योग्य विचार करून निर्णय दिवपाची घटनात्मक जबाबदारी आसता. आमचे न्यायाधीश ताकतीक करचे परस गुणात्मक निकालाक म्हत्व दितात, हें तांच्या प्रामाणिकपणाचें आनी कर्तव्याचें प्रतीक.

​तांच्या मुखार आशिल्लीं आव्हानां न्यायालयाच्या वण्टी भायरूय आसात. न्यायाधीशांची उणी संख्या, पायाभूत सुविधांचो अभाव आनी प्रक्रियेची क्लिश्टताय हाका लागून न्यायाधीशांक न्यायालयाची वेळ सोंपले उपरांतय रातीं मेरेन काम करचें पडटा. पुराव्यांचो अभ्यास करप, कायदेशीर तत्त्वांचें संशोधन करप आनी विस्तृत आदेश बरोवप हें बौद्धीक कश्टाचें काम न्यायालयाच्या वेळा उपरांतूय चालूच आसता.

​ते भायर, सुनावणी लांबणीचेर पडपाक न्यायालयाच्या अधिकारा भायलीं कारणांय जापसालदार आसतात; जशें की पक्षकारांनी मागून घेतिल्लो वेळ (Adjournments), साक्षीदारांची अनुपस्थिती आनी हेर तांत्रिक अडचणी. इतल्यो आडखळी आसूनय न्यायाधीश वेवस्था सांबाळून खटले फुडें व्हरपाचो आपले परीन यत्न करतात. ​खास करून जेन्ना खंयचीय व्यक्ती कोठडेंत आसता, तेन्ना न्यायाधीश संवेदनशीलतायेन काम करतात. अशा प्रकरणांत न्याय चुकून न्हय, तर प्रक्रिया बेगीन फुडें व्हरपाची एक नैतिक जबाबदारी ते पाळटात. हें काम करपाक फकत कायदेशीर गिन्यान उपकारना, तर काळजांत मनीसपणूय आसचें पडटा, जें आमच्या न्यायाधीशां मदीं पावला- पावलाचेर दिसता.

​न्यायाधीशूय मनीसच आसात, तांकांय कुटुंब, जबाबदारी आनी वैयक्तिक अडचणी आसतात. तरीकूय, ते ह्या सगळ्याच्या वयर वचून अत्यंत प्रतिश्ठेन आनी निस्पक्षपणान देशसेवा करतात. अशे कठीण परिस्थितींतूय तांचो संयम आनी विचारांची स्पश्टताय तोखणायेची आसा.

​एके नदरेन पळेल्यार, खटल्यांची वाडटी संख्या हो न्यायपालिकेचेर आशिल्ल्या लोकांच्या विश्वासाचो पुरावो आसा. लोकांना खात्री आसा की तांकां न्यायाधिशां कडल्यान योग्य न्याय मेळटलो, देखूनच ते न्यायालयाची वाट धरतात. हो विश्वास न्यायाधीशांनी आपल्या कश्टान मेळयला. ​देखून, खटले साचून उरपाच्या विशयाचेर चर्चा करतना, न्यायपालिकेच्या अनन्यसादारण योगदाना कडेन दुर्लक्ष करून उपकारना. न्यायाधीश उशीर जावपाचें कारण न्हय, तर इतलो ताण आसूनय ही वेवस्था चालू दवरपी ते खऱ्या अर्थान ‘सुत्रधार’ आसात. गोंयांत न्यायपालिका बळिश्ट करपा खातीर नव्या न्यायाधीशांची नेमणूक जाल्या. सद्या ते प्रशिक्षण घेतात. ते कामाचेर रुजू जाले की, खटले सांचून उरपाची समस्या कांय प्रमाणांत उणी जातली.

​शेवटाक, आमची नदर टिके कडल्यान तोखणाये कडे वचपाक जाय. गोंयची न्यायपालिका ही चिकाटी, प्रामाणिकपण आनी निश्ठेचें प्रतीक आसा. न्यायाधीश फकत तंटे सोडयनात, तर ते कायद्याचें राज्य सांबाळटात, हक्कांचें रक्षण करतात आनी कठीण काळांतूय न्याय मेळटलो हाची खात्री दितात.

अॅड. विनायक दी. पोरोब