समानताय, आरक्षण आनी डाॅ. बाबासाहेब आंबेडकर

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

आब्रिलाची 14. भीम जयंती! भारतरत्न आनी देशाचें व्हड आदरस्थान डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर हांची 132 वी जयंती. संविधानाचे शिल्पकार, लोकशाहीचे पुरस्कर्ते, व्हड तत्वज्ञानी, स्वयंविचारी, प्रतिभाशाली, क्रांतीकारी विचारवंत, प्रज्ञावंत, विवेकनिश्ठ, मानवतावादी….. अशी तेंगशे वयली प्रतिभा आशिल्ले म्हापुरुस. तांच्या अश्टताशी कामाचें वर्णन करतना विभूशणांनी पानांची पानां भरतलीं. आपल्या ज्ञानाच्या सामर्थ्यान देशाच्या पवित्र संविधानाचो गोवर्धन उबारून पिडीत, कश्टकरी लोकांक फकत आदार आनी आसरो दिलो, इतलेंच म्हणून पुराय जावचें ना. तर गुलामगिरीच्यो सांखळ्यो तोडून काडपाक भुजांक बळ दिले. डाॅ. आंबेडकरांचें काम एका वाक्यांत सांगपाचें जाल्यार, ‘श्रमीक, पिडीत आनी शोशितांच्या आक्रोशाक वाचा दिवपी आनी तांकां मुक्ततायेची वाट निर्माण करून, तांच्या मुखार उज्ज्वल फुडाराची मोख दवरून, तांकां फुडार घडोवपाक प्रेरणा दिली.’ डॉ. आंबेडकरान जिवीत समानताय आनी समावेशक समाज घडोवपाक ओपलें.
समानताय म्हणजे सगले एकाच तरेचे आसप अशें न्ही. सगल्यांची येणावळ समान आसची अशेंय न्ही. तर सगल्यांक एकच सैमीक न्याय आनी तितलेच अधिकार आसचे, ही समानताय. देखीक; ‘मैदानाचेर सशक्त भुरगीं खेळटात आनी भायर बसून शारिरीक व्यंग आशिल्लीं भुरगीं मजा पळयतात. तांकां भितर घेवन तांच्या वांगडा खेळपाची मजा घेवप आनी मातेंत लोळून सगल्यांनी म्हेळे जावपाचो आनंद घेवप,’ हे समृद्ध समाजाचे समानताय भावनेचें लक्षण म्हणपाक जाय.
पूण आमच्या समाजांत जुस्त उरफाटें चित्र दिसता. संविधानान आमकां समानताय, एक समाज, एक न्याय, विवीधतेतल्यान एकता अशीं सगलीं नैतीक मुल्यां शिकल्यांत. जगांतली आदर्श लोकशाही म्हणून आमचो देश मिरयता. संविधानान दिल्ले सगले राजकी अधिकार आमी भोगतात. पूण समाजीक आनी अर्थीक नदरेन मात प्रचंड विशमताय दिसून येता. ती मोडून काडपाक बाबासाहेबान आपली सगली बुदवंतकाय पणाक लायली.
बायलांक दादल्यां बरोबर सगले अधिकार मेळचे म्हणून बाबासाहेबान हिंदू कोड बील हाडलें. पूण सरकारी पक्षांतल्या सनातनी वांगड्यांनी खर विरोध केलो. निशेध म्हणून बाबासाहेबान मंत्रिपदाचो राजिनामो दिलो. नारी सशक्तीकरणा खातीर त्याग करपी बाबासाहेब पयले म्हापुरूश आसुये. जे मनुवेवस्थेन आनी वैदीक ग्रंथांनी समस्त नारी जातीक दास, गुलाम, शूद्र मानली. तीच नारी बाबासाहेबान दिल्ले अधिकार घेवन आयज सगल्या पांवड्यांर सक्षम जाल्या. पूण त्याच मनुवादी वेवस्थेंतल्यांन निर्माण जाल्या चातुर्वर्ण्या विशीं ती पुरोगामी दृश्टिकोन दाखयता व्हय? जाप न्हयकारांत मेळटली.
हवा, उदक, जमीन ही सैमाची देण. धर्तरे वयल्या सगल्या जिवितांचो तांचेर एक सारको अधिकार. व्हांवत्या न्हंयचेर जितलो मनश्याचो अधिकार आसता, तितलोच रानांतल्या जनावरांचो. जेन्ना एकाच समाजांतले, एकाच देशांतले, एकाच धर्मातले लोक जल्मा वयल्यान शूद्र म्हणून शिक्को मारून तांकां सगल्या सैमीक गरजां सावन पयस दवरप. तशेंच सगल्या तरेच्या सुविधां सावन वंचीत दवरप. इतलेंच, न्ही तर तांच्या शारिरीक, मानसीक व्यथांचेर आसुरी आनंद घेवपी, खंयचोय समाज सुसंस्कृत आसूंक शकना. जो दुसर्‍यांक शूद्र वो उणाक लेखता, ताचें मन आनी विचार तितलेच शूद्र आसतात. सभावीक तांची वागणूक क्रूर, कपटी आनी कारस्थानी जाता. स्वताक उच्च वर्णीय समजुपी हो समाज संस्कारी म्हणपाच्या लायकीचो थारना.
हजारांनी वर्सां गुलामगिरीच्या चाबकांचे फटके सोशून शोशितांची कात भेरावन गेल्ली, मानसिकता दाबून दवरून जल्मांतच ‘व्यंग’ करून उडयल्ली. अश्या मानवताशून्य सवर्ण लोकां कडल्यान शोशितांचे सैमीक अधिकार सोंपेपणी मेळपाची आस्त नाशिल्ली.
सगल्यांत पयलीं ह्या दलीत, पिडीत लोकांक तांच्या अस्मितायेची जाणविकाय करून राश्ट्रीयत्वा कडेन तांचे भावनीक नातें जोडून दिवचें पडटलें, बाबासाहेब हें वळखून आशिल्ले. ते खातीर तांचो समाजीक दर्जो वाडोवप हे पयलें पावल आशिल्लें. शिक्षण, नोकरी आनी वेवसाय दिवून तांकां समाजीक उंचाय दिवपाची गरज आशिल्ली. पूण, पयलींच वयर बशिल्ल्या लोकां कडेन सर्त करप सोंपें नाशिल्ले. हे वळखून डॉ. बाबासाहेबान आरक्षणाची तजवीज केली. तातूंतल्यान वंचीत समाजाची अर्थीक परिस्थिती उंचावन, तांचो समाजीक दर्जो वाडोवचो हो मूळ हेत आशिल्लो.
देश स्वतंत्र जावन 75 वर्सां जालीं. आजूनय अपेक्षित येस पदरांत पडिल्लें दिसना. दिसपट्टे दलितांचेर हत्याचार चालूच आसात. आरक्षणां फाटलो मूळ उद्देश समजून घेनास्तना दलितां विशीं परत घृणा निर्माण करपाक सवर्णांक येस आयलां. त्या खातीर अविवेकी, अ- मानवी युक्तिवाद फुडें हाडून श्रमीक वर्गाक हिणसावपाचे यत्न जातात. इतलेंच न्ही, जे ओबिसी आरक्षणाची मागणी करतात, ते दलीतां कडेन कितले मनीसकायेन वागतात? तशें पळोवंक गेल्यार आमच्या देशांत आरक्षण वेवस्था नविदाद म्हणपाक जायना. सवर्ण वर्ग अदृश्य अवस्थेंत आपोआप संघटीत जाल्लो आसात. देशाचे चडांत चड अर्थीक वेवसाय, जमिनी, समाजीक संघटना, सर्वणांनी शिक्षणाच्या बळार आपल्या हातांत घेतल्यात. गोंयच्या कुळावी देवळांचो अर्थीक वेव्हार ह्याच लोकांच्या ताब्यांत आसा. व्हड वेवसाय सवर्ण वर्गा कडेन आशिल्ल्यान तांच्याच जातीच्या लोकांक प्राध्यान मेळटा, सुरवेकच्या तेंपार बॅंकांनी चडशे लोक कोण आसताले? ह्याचो नियाळ केल्यार नदरेंत येतलें.
जेन्ना सुविधा कमी आनी उपभोक्ते चड जातात तेन्ना सर्त तयार जाता. तेन्ना आरक्षण आनी सवलतींची गरज लागता. ‘कासव सश्या कडे धांवपाची सर्त फकत काणयेंत सोबता.’ प्रत्यक्ष जिवीतांत तें शक्य ना. आरक्षण हे धोरण म्हणून सगल्या देशांनी चलता. दक्षिण आफ्रिका स्वतंत्र जातगर थंयच्या नीज नागरिकांक आरक्षण वेवस्था राबयल्या. पारतंत्र्यात आसतना ह्याच लोकांचे भयंकर शोशण जातालें.
तशें पळयल्यार आरक्षण हे धोरण म्हणून सगल्या क्षेत्रांत चालू आसा. देख घेवपाची जाल्यार, लघु- उद्येग, कुटीर- उद्येग, व्हड उद्येगां कडेन सर्त करूं शकनात. म्हणून त्या उद्येगांक खासा सवलती दितात. हाचेर कोणाचो आक्षेप नासता. दलीत, श्रमीक लोकांक आरक्षण मेळटा हें मात नाकसुरें वता. ताचे फाटलें कारण आमच्या चातुर्वर्णी अ- मानवी समाज वेवस्थेच्या कुकर्मी वृत्तींत लिपून आसा. जो मेरेन सवर्ण वर्ग मनुवादी मनोविकृती सोडपाक तयार जायना, तो मेरेन ‘देश’ ही भावना निर्माण जावप कठीण. हें ओळखून बाबासाहेबान समानतायेचेर आदारीत संविधान तयार केलें. तांणी सदांच राश्ट्राचें हीत पळयलें. ते सच्चे देशभक्त आशिल्ले. जय भीम!