भांगरभूंय | प्रतिनिधी
(“ना राजा, आमी तुका एकटो सोडचे नात. आमी तुज्या फाटल्यान सावळे भशेन रावतले.” तेन्नाच आपल्या अंगरक्षकांक घेवन विश्वामित्र रथाचेर चडले…. आतां मुखार)
तांणी राजा, राणी आनी आपलो पूत गर्देंत पळोवन रागान गर्जना केली, “हरिश्चंद्र, तूं तुज्या धर्मा पासून पयस गेला. तूं भिक्षा दिवन आनी लोकांक उलो मारून तो परत जिखपाचो यत्न करता, हो राजकर्त्याचो अपमान.”
ताचीं खर उतरां आयकून हरिश्चंद्रान रोखडीच आपली बायल आनी भुरग्याचो हात धरून ते गर्देंतल्यान मुखार सरले. मळबांतल्यान हें दृश्य पळोवन ब्रह्मा, विष्णु आनी महेश दुख्खी जाले. भगवान शंकरान म्हणलें, “तपस्वी आसून लेगीत विश्वामित्र हे अविस्वसनीय दिसतात. हो राजा आतां म्हज्या काशी शारांत आलाशिरो घेतलो. ताका कोण हानी करपाक शकता तें पळोवया.” विष्णून शांत आवाजांत म्हणलें, “महादेवा, धीर धर. सत्य स्थापन करपाक महात्मांक त्रास सोंसचे पडटात.”
राज्य सोडले उपरांत हरिश्चंद्र विचार करपाक लागलो आतां तो खंय वतलो? तेन्ना ताका काशी ही भगवान शिवाची राजधानी हाचो उगडास जालो. दयाळ आवय अन्नपूर्णा थंय आसा. खंयच्याय सुवातेर आलाशिरो मेळ्ळो जाल्यार तो थंय मेळटलो, अशें समजून तो कुटुंबा सयत काशीक वचपाक भायर सरलो. कितलेशेच दीस कठीण प्रवास करून ते थंय पावले. तांचे पांय रगतान व्हांवताले, कपडे घाण जाल्ले, तान आनी भुकेन तो थकिल्लो. पूण राजाचो धीर अखंड आशिल्लो. संकश्टांत धर्माची खरी परिक्षा आसता हें ताका खबर आशिल्लें. काशींत तांकां कोणूच वळखलो ना. गंगेचे देगेर पावतगीर उदक पियेलें. थंय तीं बसलीं. तेन्ना रोहितेश्वराक लागीं एक सुणो भाकरी खातना दिसलो आनी ताणें निश्पाप आवाजांत म्हणलें, “आई, हांवूय उपाशी आसां.” हें आयकून शैव्याचें काळीज तुटलें.आपल्या पुताक वेंगेत घेवन ती रडपाक लागली. आपल्या पुताचें दुख्ख पळोवन हरिश्चंद्रूय हाल्लो. त्या भुरग्याचें मन विचलीत करपा खातीर ताणें ताका गंगेंत पोंवपी बदकां दाखयलीं, पूण उपाशी भुकेल्लो भुरगो भाकरी मागत रावलो. निमाणें राजान म्हणलें, “शैव्य, आमी अन्नपूर्णा आवयच्या देवळाक वचूंया. थंय प्रसाद मेळटलो. रोहीतेश्वराची भूक तृप्त जातली.”
त्याच खिणाक आवय अन्नपूर्णा स्वता घांटाचेर जाण्टे बायलेच्या रुपान दिसली. रडपी भुरग्याक पळोवन तिणें विचारलें, “तो कित्याक रडटा?” हरिश्चंद्रान नम्रपणान जाप दिली, “आवय, आमी परकी, शारांत आमकां कोणूच वळखना. हो भुरगो उपाशी आसा आनी ताका दिवपाक आमचे कडेन कांयच ना.” जाण्टे बायलेन हांसून म्हणलें, “म्हजे लागीं अन्नपूर्णेचो प्रसाद आसा. प्रसादाचेर दरेकल्याक समान अधिकार आसा. तें मान्य करपाक फाटीं सरूं नाकात.” शैव्यान मौन संमती दिली. जाण्टे बायलेन प्रसाद दिलो, ताका लागून रोहीतेश्वराचें पोट भरलें. राजा- राणयेक मात्शें समाधान जालें. तरी लेगीत दीस सोंपलो. कांय काळ ते शारांत भोंवले, पूण तांकां कसलेंच काम मेळ्ळें ना. थकून ते न्हंयेच्या कांठार बसले. हरिश्चंद्रान खूब हुस्को करून म्हणलें, “प्रिये, आयज म्हयन्याचो शेवट. सूर्यास्त मेरेन विश्वामित्राक दक्षिणा दिवंक ना जाल्यार म्हजें सत्य फट जातलें.” शैव्यान ताका भुजवण दिली, “स्वामी, देवाचेर श्रद्धा दवरात. भगवान शिव तुमकां नक्कीच आदार करतलो. सत्याची राखण करपाक शारांत एक मार्ग नक्कीच आसतलो.”
मजगतीं, विश्वामित्र पयस उबो रावून हें सगळें पळयत आशिल्लो. ताच्या तोंडार एक वायट हांसो पातळ्ळो. तो मुखार पावलो आनी राजा- राणये कडेन खरपणान उलयलो. “तुमी हांगा बसल्यात. हांवें तुका शारभर सोदलीं आनी तूं हांगा शांतपणान आसा” ताणें सांगलें.
“उगडास कर हरिश्चंद्र, आयज एक म्हयनो सोंपता. म्हाका सुर्यास्त जावचे पयलीं म्हजी दक्षिणा जाय, नाजाल्यार परिणामांक तोंड दिवपाक तयार राव.” राजान हात जोडून जाप दिली, “प्रभु, सुर्यास्त जावचे पयलीं हांव तुका दक्षिण दितलों. कृपा करून धीर धरात.”
विश्वामित्रान खर हांसून म्हणलें, “याद दवर, वेळ गेलो जाल्यार तुका ख्यास्त नक्कीच जातली.” अशें म्हणत तो गेलो आनी हरिश्चंद्राचें काळीज आनीक जड जालें. राजा हरिश्चंद्र, ताची बायल शैव्य आनी पूत रोहिताश्व काशीच्या रस्त्यांचेर भोंवताले. दीस फिको पडटालो आनी ताका एकूच हुस्को आशिल्लो. सूर्यास्त जावंचे पयलीं विश्वामित्राक दक्षिणा दिवंक जाय, नाजाल्यार ताचें सत्याचें उतर अपूर्ण उरतलें. पूण ह्या अपरिचित शारांत ताका आलाशिरो दिवपाक कोणूच तयार नाशिल्लो. निमाणें राजान व्हडलो उस्वास घेतलो आनी म्हणलें, “आतां एकूच उपाय उरला तो म्हणल्यार हांवें स्वताक विकचें पडटलें.” राजाचो हुस्को पळोवन शैव्यान शांत आवाजांत म्हणलें, महामहिम सत्याची महिमा अपार आसा. सूर्य उदेता आनी अस्त जाता फकत सत्याच्या बळग्यार. ही धर्तरी फकत सत्याक लागून स्थीर जाता. हजारांनी बळी आनी देणगी लेगीत सत्याक बरोबर जावंक शकना. धर्माक पाळो दिवप हें सगळ्यांत व्हडलें कर्तव्य.”
हें आयकून हरिश्चंद्राचे दोळे दुकांनी भरले. ताणें म्हणलें, “प्रिये, सत्य म्हणल्यार जिवीत हें म्हाका खबर आसा, पूण सध्या हांव कितें करूं? म्हजे लागीं दुसरो पर्याय ना.” शैव्यान काळीज घट्ट करुन म्हणलें, “महाराज, हांव तुज्या पुताची आवय. म्हजी सगळ्यांत व्हडली तपस्या पुराय जाल्या. आतां गरज पडल्यार म्हाका विक. त्या पयशांनी तुका तुजें उतर पुराय करपाक मेळटलें.” हें आयकून हरिश्चंद्र स्तब्ध जालो.
ताच्या दोळ्यांतल्यान दुकां व्हांवपाक लागलीं. तो मोडून पडलो आनी म्हणपाक लागलो, “प्रिये, हें कितलें खर उतर? आमचें मोगाचें बंधन इतलें दुबळें?” तुका दुसऱ्याच्या हातांत दिवपाचो विचार करप म्हजे खातीर पाप. पूण शैव्य ताका समजायता, “स्वामी, फटींग मनीस मसणभुंये इतलो अशुद्ध आसता. सगले बलिदान, देणगी आनी तपस्या फट उलोवपाक अर्थहीन जातात.” अगणित यज्ञ केल्ल्यात, पूण फट उलोवपाक लागून स्वर्गासावन पडपी आकृती राजाची कथा पुराणांत सांगल्या. फटांक लागून तुमी तुमच्या खऱ्या मार्गांतल्यान भटकचे न्हय अशें म्हाका दिसता” अशें तिणें सांगलें. “कृपा करून म्हाका विकून सत्याची राखण करची.” त्याच खिणाक रोहीतश्वान निरपराधी स्वरांत म्हणलें, आवय, म्हाका खुब भूक लागल्या. बाबा कित्याक रडटा? ताकाय भूक लागल्याच आसतली” राजाच्या निरपराधीपणान ताच्या काळजांत वेंर गेली. ताणें म्हणलें, “बरें आसा, जर हो सत्याचो मार्ग आसत जाल्यार हांवूय हें करतलों. तुका, रोहित आनी स्वताक विकतलों, पूण उतराक नेगार वचचो ना. सत्य म्हजें जिवीत.” राजा शाराक उलो मारुन सांगपाक लागलो.
(सोंपलें)
सुदिन वि. कुर्डीकार.
खिणाखिणाक ताज्यो घडणुको आनी तुमचे कडेन संबंदीत दरेक खबर मेळयात एका क्लिकाचेर! फेसबूक, ट्विटराचेर आमकां फॉलो करात आनी व्हाट्सएप सबस्क्रायब करपाक विसरूं नाकात.
