भांगरभूंय | प्रतिनिधी
हे राजा सांग, कोणाक दान दिवचें, कोणाची राखण करची आनी कोणा कडेन झुज दिवचें?
पुराणाच्या पानांचेर कांय नांवां आसात, जांची तेजस्वीताय केन्नाच फिकी पडना. राजा हरिश्चंद्र हें अशें एक नांव. तें सत्य आनी धर्म हांचो समानार्थी पर्याय जालां. पूण मात्शी कल्पना करात, एखाद्रो मनीस सत्या खातीर आपलें राज्य, सुख, कुटुंब, भुरगीं लेगीत बळी दिवंक शकता? केन्नाच फट उलोवपाक शिकनाशिल्लो राजा सत्याच्या वज्या खाला इतलो मोडून पडटा की ताका आपलेच बायलेक निमाणी विकची पडटा? सत्य इतलें कठीण आसल्यार मनशाक मोडटा काय ताका अज्रंवर करता आसतलें. आयज तुमकां एक अद्भुत काणी सांगतलों, जंय एका राजान ‘सत्यमेव जयते’ हें एक वाक्य न्हय तर जिणेंपद्दतीचो मार्ग अशें सिद्ध केलें. ही फकत एक काणी न्हय, पूण एक अडचण जंय दरेका खिणाक हो प्रस्न उप्रासता : खरेंच मनीस सत्या खातीर सगळेंच बळी दिवंक शकता? आनी तशें आसल्यार शेवट कितें? नाश वा अमरत्व? जाप तुमकां धक्को दितली. तर, ही काणी निमाणे मेरेन वाचात. कारण शेवटाक जी जाप वाचतले ती वाचून तुमकां धक्को बसतलो हातूंन मात लेगीत दुबाव ना.
तर, ही अद्भुत कथा सुरू करूंया: त्रेतायुगांतलो इश्वाकू राजवंशाचो म्हान सम्राट हरिश्चंद्रान
राज्य केलें, उपरांत ज्या वंशांत भगवान श्रीरामाचो जल्म जालो, त्याच वंशांत हरिश्चंद्राचें नांव ताच्या सत्य, धर्म आनी भक्ती खातीर फामाद आशिल्लें. तो फकत परम सत्यवाचक न्हय तर धर्माचो अतुलनीय अनुयायी आशिल्लो. ताची कीर्त इतली पातळ्ळी की देव आसूं वा राक्षस आसूं, सगळेच ताच्या गुणांची तोखणाय करताले. ताच्या राज्यांतले लोक सदांच समाधानी आशिल्ले. केन्नाच दुकळ जालो ना आनी कोणाक वेळा पयलींच मरण आयलें ना.
जेन्ना जेन्ना कोण तरी ताच्या गुणांची तोखणाय करतालो तेन्ना हरिश्चंद्र नम्रपणान म्हणटालो, “हें सगळें म्हज्या गुरूदेव महर्षी वशिष्ठाचे कृपेन घडलां.” तांचो आपल्या गुरूचेर खोलायेन विस्वास आशिल्लो. एक दीस इंद्राच्या दरबारांत पृथ्वीचेर सगळ्यांत व्हडलो धर्मीक आनी सत्यवादी मनीस कोण हाचेर चर्चा करपाक देव, राक्षस, गंधर्व आनी यक्ष हांचे वांगडा महर्षी वशिष्ठ आनी विश्वामित्र एकठांय जमले तेन्ना महर्षी वशिष्ठान गर्वान जाहीर केलें की फकत म्हजो शिश्य राजा हरिश्चंद्र हो असो अद्वितीय राज्यकर्तो. हरिश्चंद्रा इतलो सत्यवादी, उदार आनी लोकप्रेमी राजा केन्नाच ना आनी आसचो ना. हें आयकून विश्वामित्रां मदीं मत्सराची ज्वाला पेटली. वसिष्ठाच्या शिश्याक श्रेश्ठ म्हणचें हें तांकां मान्य नाशिल्लें.
ताणें रागान जाहीर केलें, “हांव हरिश्चंद्राक वळखतां. हांव स्वता ताची परिक्षा घेतलों.” तेन्नाच ताची खरी धर्म आनी सत्यताय म्हाका कळटली. वसिष्ठान सांगिल्लें तें सत जगांत येतलें. विश्वामित्राच्या उतरांनी देवांक अहंकाराची सुलुस स्पश्टपणान जाणवली. “ऋषी लेगीत मत्सर आनी सर्तींत घुस्पूंक शकतात जाल्यार सादारण मनशांचें कितें जातलें?” असो तांच्या मनांत प्रस्न उप्रासलो.
वशिष्ठ आनी विश्वामित्र हांचे मदीं बऱ्याच काळा सावन दुस्मानकाय आसा हें इंद्राक खबर आशिल्लें, देखून तांची बाजू घेवप निरर्थक आशिल्लें. महर्षी वशिष्ठान शांतपणान जाप दिली, “विश्वामित्र, तूं बरोबर म्हणटा.परिक्षेन मनशाची खरी तांक सिद्ध जाता. जाय जाल्यार राजा हरिश्चंद्राची स्वता परिक्षा करात. सत्य उक्तें जातलें.” वसिष्ठाचीं उतरां आयकून विश्वामित्राचो संयम सुटलो. तडक रागान तो सभा सोडून गेलो. एक दीस हरिश्चंद्र राजाच्या सत्याची परिक्षा घेवपाचो निर्धार करून. राजा हरिश्चंद्र रानांत शिकारेक गेल्लो. अचकीत ताच्या कानांर एक वेदनादायक रडप पडलें. “राजा, म्हाका वाचय, म्हाका वाचय.” राजान रोखडोच घोडो थांबयलो. ताच्या मुखार एक तपस्वी तरणाटी उबी आशिल्ली, दोनूय हात मळबांत उबारून ती आदाराची भीक मागताली. तिगेल्या भोंवतणीं राजाक आनीक कोणूच दिसलो ना. ताका अजाप जालें. ताणें विचारलें, “तुका कोण त्रास दिता? म्हज्या राज्यांत तुजे कपडे उज्यांत लासपाचें धाडस कोणें केलें? तो कोण तें सांगात. हांव आतांच ताचो नाश करतलों.” तपस्वीन रडून जाप दिली, “राजा, हांगाच्यान पयस न्हय, एक तपस्वी खर तपस्या करता. ताका म्हजीं सगळीं शक्तीं काडून घेवपाची इत्सा आसा. भंयान हांव तुजे कडेन आलाशिरो घेवपाक आयलां.” हरिश्चंद्रान निर्धारी आवाजांत म्हणलें, “तुमी हुस्क्या बगर तपस्या करात. “जो मेरेन हांव जिवो आसां तो मेरेन म्हज्या राज्यांत अन्याय जावचो ना. त्या पाखंडीक हांव पळयतां.” अशें म्हणत तो रोखडोच ते दिकेन गेलो.
दोळे बंद करून खर तपस्या करपी तपस्वी कडेन राजा गेलो. ताचें तोंड दुसरे वटेन आसलें, देखून राजा लागीं येता तें ताका दिसूंक ना. हरिश्चंद्रान रागान विचारलें, ओ दुष्ट मनश्या, तुका असहाय्य अस्तुरेची शक्त काडून घेवपाची आसा व्हय.? दुसऱ्यांक त्रास दिवन केल्ल्या तपस्याचें मोल कितें? तूं नकलामी तांत्रिक हें निश्चीत, पूण हांव आसा तो मेरेन तुजी ही काळी प्रथा येसस्वी जावंक दिवचो ना. उठ आनी म्हज्या मुखार यो, नाजाल्यार म्हज्या बाणांनी तुका भस्म करतलों.” राजाच्या खर आवाजाचो ताचेर कसलोच परणाम जालो ना, देखून तो लागीं सरलो आनी परतून मोठ्यान गर्जना केली.
अचकीत तो तपस्वी दोळे उगडून उबो रावलो. ताचें तोंड रागान तांबडें जाल्लें. ताणें म्हणलें, “हे राजा, तुका आतां तुज्या अभिमानाची ख्यास्त मेळटली.” राजा स्तब्ध जालो. कारण ताचे मुखार स्वता महर्षी विश्वामित्रा बगर आनीक कोणूच उबो नाशिल्लो. हरीश्चंद्रान रोखडेंच धनुष्य- बाण सकयल दवरून हात जोडून बसलो आनी नम्र आवाजांत म्हणलें, “प्रभु, हांवें गंभीर चूक केल्या.
अज्ञानान हांवें गुन्यांव केला. प्रजेची राखण करप हें राजाचें कर्तव्य आसता. कृपा करून माफ करात आनी धर्मा प्रमाण ख्यास्त दियात.” राजाची नमळाय पळोवन विश्वामित्र शांत जालो. कांय खिणां मौन रावल्या उपरांत ताणें विचारलें, “हे राजा सांग, कोणाक दान दिवचें, कोणाची राखण करची आनी कोणा कडेन झुज दिवचें?” हरिश्चंद्रान कडक स्वरांत जाप दिली, “प्रभु, गरीब आनी असहाय्य लोकांक दानधर्म फावो. भियेल्ल्या मनशाची राखण करप आनी यज्ञांत व्यत्यय हाडपी कोणाय आड झगडप हें क्षत्रियाचें कर्तव्य.
(मुखार चलता)
खिणाखिणाक ताज्यो घडणुको आनी तुमचे कडेन संबंदीत दरेक खबर मेळयात एका क्लिकाचेर! फेसबूक, ट्विटराचेर आमकां फॉलो करात आनी व्हाट्सएप सबस्क्रायब करपाक विसरूं नाकात.
