भांगरभूंय | प्रतिनिधी
आयज षटतिळा एकादस. ते निमतान विशेश.
हिंदू म्हयन्याचो इकरावो दीस म्हणल्यार एकादस. अमास आनी पुनवे उपरांतचो इकरावो दीस. एकादशीच्या उपासाक फकत फळांचो आहार घेतात. शीत, तिखसाण वा मसाले खायनात. हो उपास केल्यार पाप ना जाता अशेंय म्हणटात. हिंदू दिनदर्शिकेचे दोन वांटे. शुक्ल आनी कृष्ण पक्ष. शुक्लाचे पंद्रशेंत चंद्राचो शीतळ उजवाड तर कृष्ण पक्षाचे पंद्रशेंत चंद्राचे ल्हान जावपी कलेक लागून काळोख. ह्या पंदरा दिसांच्या दोन वाट्यांक लागून एकादस म्हयन्यांत दोन फावटीं येता आनी दर एकादशीक पालक देव आनी तांचीं रुपां आसतात.
सादे भाशेंत एकादस म्हणल्यार उपास करप. जेवण एक दीस टाळप. एकादशीचो उपास करप हें हिंदू धर्मियांचें नित्य नेमाचें कार्य. शास्त्राचे नदरेंतल्यांत हो उपास एक म्हत्वाचो घटक. हिंदू वर्साचे बारा म्हयने धरून पुराय चोवीस एकादशी येतात. एकादस हेंच एक अशें व्रत जाका कसलोच संकल्प वा विधी ना. फकत इत्साशक्त आसल्यार एकादशीचो उपास धरूं येता. हें व्रत मरण येय मेरेन धरूं येता. एकादस म्हणल्यार हेर व्रतांचें एक बुन्यादी व्रत! कोणूय जर आनीक कसलेंय व्रत करतात देखीक सोळा सोमार, संकश्टी, प्रदोश, शिवरात, अश्टम, वडा पुनव वांगडा एकादस करतात जाल्यार ह्या व्रताचें फळ बेगीन मेळटा, असो पुराणांत उल्लेख आसा.
एकादशीच्या उपासाच्या म्हत्वाक कांय खगोल शास्त्रीय कारणांचो उल्लेख मेळटा. ह्या दिसा धर्तरेवेल्या जिवांची गती मळबा वटेन आसता. ताका लागून ह्या दिसा अल्पोपहार केल्यार सजिवांतल्या आंगांत कांय बदल घडूं येतात. एकादशीचो उपास केल्यार पोटांतल्या अवयवांचेर ताण कमी पडटा आनी अधीक बरे तरेन काम करपाची तांक वाडता. दर म्हयन्यांतल्यो दोनूय एकादशी करपाक जाता जाल्यार करपाच्यो.
सद्या जानेर चालंत आसा. हो हिंदू दिनदर्शिकेचो धावो म्हयनो आनी कृष्ण पक्षांतली एकादस जानेराचे चवदा तारखेर येता. 2026 वर्सांतली पयली एकादस आनी हिंदू दिनदर्शिकेंतली विसावी एकादस. दर एकादशींक खाशेलीं नांवां आसात. ह्या नावां प्रमाण तांचें म्हत्व आसा. चैत्र – कामदा; वरूथिनी, वैशाख – मोहिनी; अपरा, ज्येष्ठ – निर्जला/ पांडव / भीमसेनी; योगिनी, आषाढ – शयनी; कामिका, श्रावण – पुत्रदा; अजा, भाद्रपद – परिवर्तिनी/ पद्मा; इंदिरा, आश्विन -पाशांकुशा; रमा, कार्तिक – प्रबोधिनी/ देवउठणी; उत्पत्ती एकादशी, उत्पन्ना एकादशी, देवी एकादशीचो प्रकट दीस, मार्गशीर्ष – मोक्षदा; सफला, पौष – पुत्रदा; षट्तिळा, माघ – जया; विजया, फाल्गुन – आमलकी; पापमोचनी. चडीत म्हयन्यांत येतल्या दोनूय एकादशींची नांवां कमला अशीं आसता आनी पर्यायी तांकां पद्मिनी आनी दुसरी परम म्हणटात.
14 जानेवारीच्यान दीस व्हड जातात आनी राती ल्हान जातात. ह्या वर्साचें खाशेलेपण म्हळ्यार अंदू मकर संक्रांत आऩी एकादस एकूच तारखेर आयिल्ल्यान अती उत्तम असो शास्त्रीय योग आसा. सैम बदलाक लागून ह्या दिसांनी चड करून तिळाचे जिन्नस लोक खातात. हे एकादशीक ‘षटतिळा एकादस’ अशेंय म्हणटात. एकादशींच्या नांवां प्रमाण तांचें खाशेलेंपण आनी आख्यायिका आसात. पौषांतले एकादशी आख्यायिका अशें सांगता.
नारद मुनी तिनूय लोकांत भोंवतना एक दीस विष्णूच्या वैकुंठांत पावलो. नमस्कार करून नारदान देवाक विचारलें शततिळा एकादशीची काणी किदें आनी ही केल्यार कसलें पुण्य मेळटा? देवान सांगलें, प्राचीन काळार पृथ्वीचेर एक ब्राह्मण अस्तुरी रावताली. तिची म्हजेर खुबूच भक्ती आनी विश्वास आसलो. ती सगळीं व्रतां पाळटाली. एक फावट तिणें एक म्हयनो उपास करून म्हजी पुजा केली. व्रताक लागून तिची पुराय कूड पवित्र जाली. पूण तिणें जिवितांत केन्नाच कोणाक अन्नदान केलें ना. अशें जायत रावत जाल्यार हे अस्तुरेक मरणां उपरांत लेगीत मुक्ती मेळची ना अशें चिंतून हांव (विष्णू) तिच्या दारार भिक्षा मागपाक गेलों. ते अस्तुरेन भिक्षा म्हूण मातयेचो गुळो दिलो. तो घेवन हांव घरा परतलों. कांय दिसांनी ती अस्तुरी मेली आनी वैकुंठांत पावली. थंय तिका खोप आनी एक आंब्याचो रूख दिसलो. खोंप सामकीच रिकामी आसली. तें पळोवन अस्तुरी देवाकडेन गेली. हांव देवधर्म करून जियेलीं आनी मरणां उपरांत म्हाका ही रिकामी खोप किद्याक? तिका हांवें सगळी कथा सांगली. तुवें केन्नाच अन्नदान करुंक ना आनी म्हाका लेगीत तुवें मातयेचो गुळो भिक्षा म्हूण दिलो. देवान तिका मागीर सांगलें की जेन्ना तुका देवदूत मेळपाक येतले तेन्ना तिणें तांचे कडेन षततिळा एकादस कशी करपाची ही रीत सांगले उपरांतूच खोपीचें दार उगडचें.
ते अस्तुरेन षटतिळा एकादशीचो उपास केलो. उपरांत तिची खोंप धन आनी अन्नधान्यान भरून गेली. ते अस्तुरेक मुक्ती मेळ्ळी. हाकाच लागून देव नारद म्हणटा, जो कोण एकादशीचो उपास करता, तीळ आनी कड्डण दान करता ताका समृद्धी आनी मुक्ती मेळटा. षटतिळा एकादस- षट म्हणल्यार स आनी तिळा म्हणल्यार तीळ. हे एकादशी दिसा स तरेच्या तिळांचो वापर वा दान करपाक जाय, अशे शास्त्र म्हणटा. देखीक, हे दीस तिळांचे उटणें लावन न्हावपाक जाय वा काळे तीळ घालून त्या उदकान न्हावपाक जाय. ल्हान हवन करून तांतूंत तिळांची आहुती दिवपाक जाय, तीळ आनी गोड घालून केल्लो नेवेद्य देवाक दाखोवपाक जाय, जेवणांत तीळ वापरपाक जाय, तिळांचे उदक पिवपाक जाय, देवाक तिळाच्या तेलाचो दिवो दाखोवपाक जाय, तिळांच्या पिठाचो तिळो करून कपळाक लावपाक जाय आनी खंयच्याय ब्राह्मणाक वा कोणाकूय तिळांचें दान करपाक जाय. अशें केल्यार हे एकादशीचो उपास पावन जाता, अशें म्हणटात. ह्या दिसा सैमांत थंडाय आसता. तीळ थंडायेक खूब बरे म्हूण ह्या दिसा तिळांचो वापर करतात आसुये.
खिणाखिणाक ताज्यो घडणुको आनी तुमचे कडेन संबंदीत दरेक खबर मेळयात एका क्लिकाचेर! फेसबूक, ट्विटराचेर आमकां फॉलो करात आनी व्हाट्सएप सबस्क्रायब करपाक विसरूं नाकात.
