शिशव आनी रान्नीचो उत्सव म्हणल्यार ‘शिशारान्नी’
भांगरभूंय | प्रतिनिधी
गोंयचे संस्कृतायेचे विवीध रंग आनी तरा. आनी हे रंग खाशेलपणान शिगम्याच्या दिसांनी अणभवपाक मेळटात. ह्या दिसांनी गोंयच्या विवीध म्हालांनी जावपी उत्सव मनाक भूल घालपी. हातुंतलो एक उत्सव म्हळ्यार काणकोणचो शिशारान्नी उत्सव. हो उत्सव गोंयचे सांस्कृतायेंत खोलायेन रुजला. तिगां गड्यांच्या तकल्यांची चूल तयार करून, तांचे मदीं उजो घालून ते तकल्यांचे चुलीर आदन दवरून मनोवपी हो उत्सव फाल्यां श्री मल्लिकार्जून देवळांत मनयतले. तर ह्या चमत्कारी अणभव दिवपी उत्सवा विशीं कांय म्हायती जाणून घेवया.
चमत्कारी उत्सव ‘शिशारान्नी’
गोंय आनी कर्नाटक राज्याचे शिमेर आशिल्लो काणकोण म्हाल हो ताचे सैमीक सोबितकाये सयत कलेचें दायज स्थळ म्हणून वळखतात. शिगम्याच्या दिसांनी हांगा गोंयचे मुळावे संस्कृतायेचो अनुभव घेवपाची संद मेळटा. ह्याच दिसांनी हांगा जावपी एक उत्सव म्हणल्यार शिशारान्नी उत्सव.
श्री देव मल्लीकार्जूनाच्या राजआंगणांत हो शिशारान्नी उत्सव मनयतात. हो शिगम्याचोच एक प्रकार. मात हो उत्सव दर वर्सा मनोवपा मदलो उत्सव न्हय. हांगा एक वर्स शिशारान्नी जाता जाल्यार एक वर्स विरामेळ मनयतात. अशे हे हांगच्या शिगम्याचे दोन प्रकार.
काणकोण म्हालांत गावडोंगरी, अबे, कुसके आनी श्रीस्थळ अशा चार सुवातांचेर मल्लीकार्जुनाचीं देवळां आसात. मात श्रीस्थळचें हें मुखेल देवस्थान. ह्या श्री मल्लीकार्जूनच्या देवळांत वर्सभर जायते उत्सव मनयतात. मात शिगमोत्सव हो तांचो सेगीत पंदरा दीस चलपी मुखेल उत्सवां मदलो एक.
पुर्वजांनी चलयिल्ले प्रथे प्रमाण देव मल्लीकार्जुन देवळांत पौष म्हयन्याचे शृश्टीक शिगम्याक सुरवात जाता. श्री मल्लीकार्जून देवस्थाना भितर आनीकय जायतीं दैवतां आसात. तीं म्हळ्यार श्रीगैरकार देव, श्रीपार्वती देवी, मूळ पुरष काशी पुरूष आनी अवतारपुरूष देव. अवतारपुरूष देवाचीं तरगां नाचयत हांगा शिगम्याची सुरवात जाता. धोल ताश्याच्या आवाजान भोवर्यो जातात. भोवर्यो म्हळ्यारूच तरगां. ती नाचयत देव हांगा भोंवतात.
श्रीमल्लिकाजून देवस्थानाचे अध्यक्ष विठोबा देसाय हांच्या म्हणण्या प्रमाण, ह्याच शिगम्याच्या दिसांनी काणकोणच्या सवायशिणींचीं दिवजां हांगा जातात. जाका दिवजांच्यो भंवर्यो म्हणटात. तशेंच आंकवार भुरग्यांचो गुडी पावपाचो उत्सव जाता. ल्हान चलयांची दिवजां, जाका सुपुल्ली म्हणटात हो उत्सव हांगा ह्याच दिसांनी मनयतना पळोवपाक मेळटा. तशेंच लग्न जाल्ले हांगा शैली उत्सव मनयतात. हे सगळे उत्सव मनयले उपरांत निमाणो जाता तो शिशारान्नी उत्सव आनी ह्या उत्सवान हांगच्या शिगम्याची सांगाता जाता. हो उत्सव पळोवपाक हांगा हजारांनी भावीक जमा जातात.
‘शिशारान्नी’ उत्सव मनोवपाची तरा
फाल्गुन षष्ठी तिथीक परत एक फावट तरंगांची मिरवणूक वता. अवताराच्या वेळार देवांचीं तरंगां कसल्याच तरेच्या आदार बगर हांगा उबीं रावतात. हो ह्या उत्सवाचो खाशेलो भाग. ह्या तरगांक पळयतना एके तरेचो चमत्कारूच जाल्ले वरीं भास जाता. उपरांत सगळे गडे देवळाचे तळयेर वचून न्हातात. धवेंफुल्ल धोतर न्हेंसून, कपलार गंद लावन हे गडे श्री मल्लिकाजून देवळांत वतात. थंय वेळीप गाराणें घालता आनी उपरांग गडे देवळाच्या राजांगणांत येतात. तरंगां मुखार तिगां गड्यांक तांच्या तकल्यांची चूल तयार जाता अशे तरेन न्हिदयतात. तांचो खांदो ते कोपरो मेरेनचो जो भाग आसतात ताका लोखणाचें दाभण तोपतात. तांच्या तकल्यांची चूल तयार जाली काय एका मातयेच्या आयदणांत तांदूळ घालून ह्या तीन तकल्यांचे चुलीचेर तें आयदण दवरतात. उपरांत चुलींत ’शिसव’ हे वनस्पतीच्यो कापट्यो घालून चूल पेटयतात आनी तातूंत तांदूळ शिजयतात. मागीर एका गड्याचें इल्लेशें रगत शितांत घालतात. परंपरे प्रमाण हें शीत चोय वटेन मारून दितात. भुतां-खेतांची बाधा जाल्ल्यांच्या आंगार हें शीत पडल्यार, ताच्या स्पर्शानूच ती व्यक्ती पुराय धोलपाक लागता आनी धांवत वचून तरंगांक वेंग मारता. ताचे उपरांत तांचेवेली भुतबाधा नाच्च जावन वता असो हांगच्या लोकांचो भावार्थ. हो सगळो प्रकार चालू आसतना परंपरे प्रमाण हांगा विवीध वाद्यां वाजयतात. ह्या आवाजान हो पुराय वाठार भारावन वता. मागीर हांगा हजर आशिल्ल्या भाविकांक केळ्यांचो प्रसाद वाट्टा आनी हांगाच उत्सवाची सांगाता जाता.
शिशारान्नी हो उत्सव दर वर्सा मनयनात. एक वर्स सोडून हो उत्सव मनयतात. ‘शिशें’ म्हळ्यार शिसव आनी रान्नी म्हळ्यार चूल. शिसव वनस्पतीची लाकडां घालून पेटयल्ली चूल म्हणून ह्या उत्सवा शिशारान्नी हें नांव पडिल्ल्याचें सांगता.
हो उत्सव काणकोणा बिरेस्तारा जायत्या भाविकांचे हाजेरींत दनपारच्या वेळार भक्तीभावान मनयतले.
खिणाखिणाक ताज्यो घडणुको आनी तुमचे कडेन संबंदीत दरेक खबर मेळयात एका क्लिकाचेर! फेसबूक, ट्विटराचेर आमकां फॉलो करात आनी व्हाट्सएप सबस्क्रायब करपाक विसरूं नाकात.
