भांगरभूंय | प्रतिनिधी
चित्ररथ पळोवपाक देश- विदेशांतले पर्यटक येतात आनी गोंयचे लोकसंस्कृतीचो अणभव घेतात.
फाल्गुनाचो कंवळो वारो जेन्ना सह्याद्रीच्या दोंगुल्ल्यांतल्यान झुळझुळ व्हांवपाक लागता, झाडांच्या खांद्यांचेर नवी पालवी दिसपाक लागता आनी सृश्ट नव्या चैतन्याने जागी जाता, तेन्ना गोंयच्या मातयेनय एक वेगळीच धडधड सुरू जाता. ती धडधड म्हणल्यार —शिगमो. हो सण रंगांचो उत्सव. गोंयचे जिणें पद्दतीचो, श्रद्धेचो, श्रमसंस्कृतायेचो आनी लोकपरंपरेचो जितो-जागतो पुरावो. जशें दर्याचीं ल्हारां देगेक तेंकून येतात, तसोच शिगमोत्सव दर वर्सा गोंयच्या लोकजिणेत उमेदीची नवी ल्हार घेवन येता.
गोंय म्हणल्यार सैमीक सोबीतकाय, दर्यादेगो आनी इतिहासीक दायजाची याद येता. पूण हे भूयेचें खरें वैभव तिचे लोकसंस्कृतायेत लिपलां. घांटींचो नाद, जात्रा, लोकगीतांचे सूर आनी लोकनाचाची लय हातूंतल्यान गोंयचे जिणेची खरी वळख दिसता. शिगमो हो ते संस्कृतायेचो एक जितो उत्सव. हो सण वसंत ऋतूच्या येवकाराची खोशी दिता. शेतकार कश्ट करून पिकाची कापणी सोंपतकच जेन्ना विसव घेतात, तेन्ना ह्या सणाच्या रुपान उमेदीचो जल्लोश करतात.
आयज पणजी, मडगांव, म्हापशें, फोंडें, वास्को, सांखळी, काणकोण, पेडणें, कुडचडें, सांगे, धारबांदोडा, कुंकळ्ळी अशा जायत्या सुवातांचेर भव्य मिरवणूको काडटात. सुरुवात देवळांतल्या पारंपरिक विधींनी जाता. ह्या वेळार धोल, ताशे, घुमट, कांसाळें सारकीं पारंपरिक वाद्यां वाजूंक लागतात. त्या तालाचेर पांयांक लय मेळटा आनी वातावरणांत एक वेगळीच आध्यात्मिक ऊर्जा निर्माण जाता. जणु सगळो गांव एकाच तालाचेर नाचूंक लागता.
गोंयचे लोककलेची खरी गिरेस्तकाय ह्या नाचांनी आसा. घोडेमोडणी, गोफ, फुगडी, रोमटांमेळ, तालगडी अशा नाचांतल्यान संस्कृतीची झलक पळोवंक मेळटा. घोडेमोडणी नाच पळतना जणुं झुजाच्या मैदानांतल्या वीरांचो पराक्रम दोळ्यां मुखार उबो रावता. कंबरेक लाकडी घोडो बांदून, हातांत तलवार घेवन जोशान नाचतात. गोफ हो नाच हुशारी आनी संयम हांचें एक सुंदर उदाहरण. रंगीबेरंगी दोरयांनी बांदिल्ल्या मांडवा भोंवतणी वाटोळे फिरत नाचतात आनी त्या दोरयांची ओबी बांदतात. मागीर ती सोडयतात. ह्या नाचांत ताल, शिस्त आनी ताळमेळ हांचें दर्शन घडटा.
रोमटांमेळ हो शिगमोत्सवाचो आत्मो. तातूत ह्या नाचांत जायते कलाकार रंगीबेरंगी भेस घालून ढोल-ताशांच्या तालाचेर नाचत मिरवणुकींत वांटो घेतात. तांच्या पांयांची लय, हातांतले ध्वज आनी तोंडा वयली उमेद पळोवन पळोवपी लेगीत त्या आनंदांत नाचतात.
शिगमोत्सवाच्या मिरवणुकींतले सजयल्ले चित्ररथ हें आनीक एक आकर्षण. हे चित्ररथ म्हळ्यार जणुं चलते रंगमंच. ताचेर पौराणिक कथा, इतिहासिक प्रसंग वा लोकजीवनाचें चित्रण केल्लें आसता. रामायणातले प्रसंग, महाभारतातलीं झुजां, भगवान कृष्णाच्यो लीला ह्या चित्ररथांचेर साकारिल्ल्यो आसतात. रंगीत कापड, फुलांची सजावट, रोषणाय आनी कलाकारांचें सादरीकरण हाका लागून हे चित्ररथ खुबूच ओडलायचे दिसतात.
शिगम्यांत बायलांचो सहभाग लेगीत खूब मोलाचो. णववारी साडी, गडद तांबडो वा पाचवो रंग, हातांत कांकणां, नाकांत नथ आनी माथ्यार मोगऱ्याचो वा आबोलीच्या फुलांचो गजरो — ह्या भेसांत जेन्ना बायलो फुगडी वा हेर नाच करतात, तेन्ना त्यो जणू गोंयच्या संस्कृतीचें जिवंत प्रतीक कशें दिसतात.
दादल्यांचो भेस लेगीत तितलोच ओडलायचो. धवें धोतर, रंगीत फेटो, कुर्तो वा अंगरखो अशा भेसांत कलाकार नाचतात. कांय नाच प्रकारांनी झुजारी भेस करून हातांत तलवारी घेवन कलाकार मैदानांत देंवतात. तांच्या नाचांतल्यान शौर्य, पराक्रम आनी परंपरेचो अभिमान दिसन येता.
शिगमोत्सवांत भुरग्यांचोय सहभाग उमेदीचो. शाळा आनी संस्कृतीक पंगड भुरग्यांक लोकनाचाचें प्रशिक्षण दितात. रंगीबेरंगी कपडे घालून जेन्ना भुरगीं नाचतात, तेन्ना पळोवप्यांच्या तोंडाचेर उमेद फुलता. हाका लागून भुरग्यांक ल्हानपणा सावन आपले संस्कृतीची वळख जाता आनी परंपरेचें दायज मुखार व्हरपाची प्रेरणा मेळटा.
चित्ररथ पळोवपाक देश- विदेशांतले पर्यटक येतात आनी गोंयचे लोकसंस्कृतीचो अणभव घेतात. शिगमो हो मनोरंजनाचो कार्यक्रम, समाजीक एकचाराचो संदेश दिवपी उत्सव. ह्या सणा निमतान गांवांतले सगळे लोक एकठांय येतात. जात, धर्म, भास हांचे भेद विसरून सगळे जाण खोशयेन वांटेकार जातात. हो उत्सव तांकां जोडटा आनी समाजांत भावपण निर्माण करता. पूण ह्या उत्सवाच्या वेळार कांय गजालींची जतनाय घेवप गरजेचें आसा. हजारांनी लोक एकठांय येत आशिल्ल्यान शिस्त राखप खूब म्हत्वाचें. उमेद मनयतना सभ्य वागणूक दवरप हीच ह्या उत्सवाची खरी परंपरा. कांय वेळा सोरो पिवप वा झगडीं अश्यो घडणुको घडटात, जाका लागून उत्सवाचें पवित्र्य उणें जाता.
शिगम्याच्या माध्यमांतल्यान पर्यावरणा विशीं जागृताय लेगीत निर्माण करूंक येता. चित्ररथांतल्यान पर्यावरण राखणेचे संदेश दिवंक येतात. प्लास्टिकचो वापर टाळप, नितळसाण दवरप आनी सैमाचो मान राखप, ह्या गजालींचें म्हत्व ह्या उत्सवांतल्यान लोकां मेरेन पावोवंक येता.
शिगमो म्हणल्यार गोंयचे लोकजिणेचो आत्मो. ह्या उत्सवांत रंगांची उधळण आसा, नाचपाची लय आसा, संगीताची गोडसाण आसा आनी परंपरेचो अभिमान. धोल- ताशांचो गाज, रंगीबेरंगी भेस, चित्ररथांची ओज आनी लोकांच्या तोंडावेलो उमेद — हें सगळें मेळून शिगमोत्सवाक एक आगळेंवेगळें रूप दितात.
हो उत्सव आमकां शिकयता की संस्कृती म्हणल्यार फकत परंपरा सांबाळप न्हय, तर त्या परंपरेंतल्यान समाजांत खोस, एकचार आनी सकारात्मकता निर्माण करप. जर आमी शिस्त आनी आदर राखून शिगमो मनयलो, तर हो सण पुराय संवसाराक एक सुंदर संस्कृतायेचो संदेश दिवपी उत्सव थारतलो.
प्रमिला प्रसाद फळ देसाय
9011834847
खिणाखिणाक ताज्यो घडणुको आनी तुमचे कडेन संबंदीत दरेक खबर मेळयात एका क्लिकाचेर! फेसबूक, ट्विटराचेर आमकां फॉलो करात आनी व्हाट्सएप सबस्क्रायब करपाक विसरूं नाकात.
