शहंशाह- ए- तरन्नुम

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

एक खेपे लाहोराच्या रेडियोचेर गायनाची कार्यावळ आयोजीत केल्ली. त्या तेंपा वयले फामाद गायक- अभिनेते कुन्दनलाल सहगल गावपाक आयिल्ले. रफी आनी तांचे व्हडले भाव गायन आयकूंक गेल्ले. अचकीत लायट गेली आनी ती ये म्हणसर सहगल गावपाचे थांबले.

हिंदी सिनेमा जगांतलो ‘तानसेन’ मुहंमद रफी हांणी 1940 ते 1980 दसकांत एकूण 26,000 पदां गायल्यांत.
मुहंमद रफी एक उंचेल्या पांवड्या वयले पुरायपणी संगीत विशारद आशिल्ले. तांच्या गायनाच्या भात्यां भितर शास्त्रीय संगीत, रोमांटिक पदां, दुख्खाचीं गितां, खोशयेचो सुर, देशभक्ती गीतां, रॉक अॅण्ड रोल, डिस्को, भजन, क़व्वाली.. अशे तरातरांचे बाण आशिल्ले. तांणी 14 भारतीय भाशां सयत इंग्लिशींतलीं दोन पदांय गायल्यात. मुहंमद रफी काळजान मोव, भावनात्मक मनीस आशिल्ले.
भारताच्या स्वातंत्र्या उपरांत विभाजना जालें. बरेच मुसलमान पाकिस्तानांत गेले. रफी हांच्या कुटुंबान मात पाकिस्तान शिमेचेर आसून लेगीत भारतांत राबित्याचो स्वीकार केलो. रफी तांच्या उदारमतवादी सबावाक लागून फामाद आशिल्ले. हांसत्या मुखामळाचे, सदांच सगल्यांक मजत करपाक तयार आसताले. तांणी कितलीशींच गीतां मोबदल्या विणें वा उण्यां पयशांत गायल्यांत. 70 च्या दसकांत संगीतकार नौशादान एका रेडियो मुलाखतींत सांगिल्लें, ‘हांवें व्हडल्या व्हडल्या गायकांक सुरांतल्यान निसरून पडटना पळयल्यात. मात एकल्या मुहंमद रफीक सुरां भायर गायिल्लो केन्नाच पळोवंक ना’. नौशाद आनी रफीन एकूण 41 सिनेमांत एकठांय काम केलां.
रफीचो जल्म 24 डिसेंबर 1924 दिसा अमृतसरांतल्या कोटला सुल्तान सिंह गांवांत जाल्लो. रफी खंय सात वर्सांचे आशिल्ले तेन्ना ते आपल्या भावाल्या दुकाना लागसरल्या रस्त्या वयल्यान गायत वचपी एका संन्याश्याचो फाटलाव करताले. त्या संन्याशाचो आवाज खंय रफीक खुब आवडटालो. ते ताची नक्कल करताले. तांच्या व्हडल्या भावाक हमीद रफी हांकां रफीक संगीता विशीं आशिल्ली आवड लक्षांत आयल्या उपरांत तांणी उस्ताद अब्दुल वाहिद खाना लागीं संगीत शिक्षण घेवपाक रफीक धाडलो.
एके खेपे लाहोरांत गायनाची भौशीक कार्यावळ आयोजीत केल्ली. त्या तेंपा वयले फामाद गायक- अभिनेते कुन्दनलाल सहगल गावपाक आयिल्ले. रफी आनी तांचे व्हडले भाव गायन आयकुंक गेल्ले. अचकित लायट गेली आनी ती ये म्हणसर सहगल गावपाचे थांबले. लोकांक शांत करपा खातीर मुहंमद रफीक गाणें गावपाची एक संद दिवची अशी तांच्या भावान आयोजकां लागी विनवणी केली. त्या वेळार 13 व्या वर्सा रफींक भौशिक रूपांत गावपाची पयली संद मेळ्ळी. त्या वेळार थंय त्या तेंपा वयले फामाद संगीतकार श्याम सुन्दर आशिल्ले. तांणी रफील्या गायन आनी आवाजाचेर प्रभावित जावन आपल्या पंजाबी ‘गुलबलोच’ (1944) सिनेमा खातीर रफींक पयली संद दिली. मुंबयंत सगल्यांत पयली संगीतकार नौशादान रफीक ‘आप’ नांवांच्या सिनेमात संद दिल्ली. नौशादान संगीत दिल्ल्या ‘तेरा खिलौना टूटा’ ह्या अनमोल घड़ी (1946) तल्या पदान रफीक हिन्दी जगांत खरी नामना मेळोवन दिली.
1950च्या दसकांत नौशाद, शंकर- जयकिशन आनी सचिनदेव बर्मन हांणी रफीं कडल्यान बरींच गीतां गावन घेतली. 1960 व्या दसकां मेरेन रफीचें तांचे वांगडा गायन चलिल्ले. संगीतकार रवी हांणी रफील्या आवाजाचो बरो वापर केला. 1960 वर्सात आयिल्लो सिनेमा “चौदहवीं का चांद” च्या टायटल गीता खातीर रफीक पयलो ‘फ़िल्म फेयर पुरस्कार’ मेळ्ळो. उपरांत घराना (1961), काजल (1965), दो बदन (1966) नीलकमल (1968) सारक्या सिनेमांत हे जोड़येन याद उरपा सारकीं पदां दिलीं. 1961 सालांत रफीक दुसरो ‘फ़िल्मफेयर अवार्ड’ “ससुराल” सिनेमांतल्या ‘तेरी प्यारी प्यारी सूरत को’ खातीर मेळ्ळो.
संगीतकार जोड़ी लक्ष्मीकांत- प्यारेलाल हांणी आपली सुरवात रफील्या आवाजान केल्या. तांणी 1963 तलो सिनेमा “पारसमणी” खातीर भोव म्होंवाळ गीतांक संगीत दिल्लें. तातूंत ‘सलामत रहो’ आनी ‘वो जब याद आये’ लता मंगेशकारा बराबर उल्लेखनीय नोंद घेवपा सारकीं आसात. 1965 वर्सांतले लक्ष्मी-प्यारे संगीत निर्देशीत “दोस्ती” सिनेमात ”चाहूंगा मैं तुझे सांझ सवेरे’ खातीर रफीक तिसरो ‘फ़िल्मफेयर पुरस्कार’ मेळ्ळो. 1965 वर्सात भारत सरकारन “पद्मश्री” पुरस्कारान मुहंमद रफी हांच्या गायन कलेचो शासकी पांवड्यार भोवमान केल्लो.
वर्स 1965 त संगीतकार जोड़ी कल्याणजी-आनंदजीन संगीतबद्ध केल्ल्या “जब जब फूल खिले” सिनेमातलें ‘परदेसियों से ना अखियां मिलाना’ लोकप्रियतेच्या कळसार पाविल्लें. 1966 आयिल्ले “सूरज” सिनेमातलें ‘बहारों फूल बरसाओ’ लोकप्रिय जाल्लें. त्या गीताखातीर तांकां चवथो “फ़िल्मफेयर अवार्ड” फावो जालो. संगीत दिग्दर्शन शंकर जयकिशन हांणी केल्लें.
उपरांत 1968 त शंकर जयकिशन हांणी संगीत निर्देशन केल्ल्या “ब्रह्मचारी” सिनेमातले गीत ‘दिल के झरोखे में तुझको बिठाकर’ खातीर मुहंमद रफी हांकां ‘पाचवो फ़िल्मफेयर अवार्ड’ फावो जाल्लो. 1970 त आयिल्लो “हीर रांझा”. गीतकार कैफि आजमी, संगीतकार मदन मोहन हांच्या ह्या सिनेमातलें ‘ये दुनिया.. ये महफिल.. मेरे काम की नहीं ‘ हे गीत त्या तेंपार खुब गाजिल्लें.
31 जुलै 1980 दिसां मुहंमद रफीक काळजाचो खर आताक आयलो. बॉम्बे हॉस्पिटलांत दोतोरांचे पंगडान सव्वावर तांचेर शस्त्रक्रिया केले उपरांत तांचे कुडीत पेसमेकर लायल्लो. पूण रातींच्या 10 वरां 25 मिनटांनी डॉक्टर मोदी हांणी भायर येवन तांच्या परिवाराक मुहंमद रफी संवंसाराक अंतरल्याचे सांगलें. त्या वगतार तांची पिराय फकत 55 वर्सां आशिल्ली. भारतीय सिनेमा उद्योगांतल्या इतिहासात पयले खेप मुहंमद रफीक आर्गां ओपपाक दोन दिसांचो शोक जाहीर केल्लो. आयज पसून दरदिसा प्रत्येक रेडियो स्टेशनाचेर रफींचीं पदां वाजतात. तांच्या गायनाक तोड ना.

सुदिन वि. कुर्डीकार
8275425404