भांगरभूंय | प्रतिनिधी
ल्हानपणानसून अमकें करप ना. अमके करप अशें आयकत आयल्यांत. ‘बाय तशें करप ना,’ अशें सांगल्यार, ‘कित्याक गे?’ विचारतालीं. पुण मागीर जाण्ट्यांनी ‘देवबाप्पाक राग येता. ताका आवडना,’ अशें सांगतगीर ओगी रावन आयकतालीं. मात आतांचीं भुरगीं खोदून खोदून ‘तेंअशेंच कित्याक? ते तशेंच कित्याक न्ही? देवबाप्पाक कित्याक राग येता तर?’ अशे तरेतरेन प्रस्न विचारून बेजार करतात. आमकां आरतें- परतें विचारल्यार धेंगसो पडटालो. दोळे मोठे करून तापयतालीं. मागीर आमी ओग्गी पडटालीं. आतां आमच्या भुरग्यांक आमी मात लेगीत तापयनात. कित्याक? जाय जाय म्हूण एक ना तर चुकून दोन भुरगीं जातात. जांव चली ना तर चलो. वेल्यान तांचे हे उतरांचे पराक्रम आमीच तोखणाय करत दुसऱ्यांक सांगतात. काळाचो महिमा. आनी आतांच्यो लग्न जाल्ल्यो चलयो; भुरगीं हुशार, गोरीं जावपाक जाय म्हण; बदाम, अक्रोड, जरदाळू, अंजीर अशीं सुकीं खाणां, आयसक्रीम, फळां खातात. आडसराचें उदक पितात. त्या वेळार कोणे अशे कोणाचे लाड केल्यात? भुरगीं तर जातालींच. चलयोच जाल्यो; तर (चलो वंशाचो दिवो मानून) चलो जाता सर भुरगीं जाऽऽयत उरतालीं. आनी जांगेर भुरगे जालेंच ना; तांचे हें उणेपण थोडे लोक परत परत वयर काडत आसताले. जणूं काय भुरगेंकारांनी व्हडलो पराक्रम गाजयिल्ले भशेन. तातूंत दोश दादल्याचोय आसूं येता, हें मानपच ना. दोश बायलेचोच धरप. एके बायल मनशेक दुसरी बायल मनीसच हिणसायताली. हो दैवदुर्विलास न्ही, तर कितें?
आमचें भुरगेपण हें पुर्तुगेज राजवटींत गेलें. आमच्या वेळार जरी तितलो कर्मठपणा नाशिल्लो; तरी सामकोच नाशिल्लो अशेंय म्हणूक शकना.
थोड्या, कमी जास्त प्रमांणात आशिल्लो. शाळेंतल्यान आयलें तशे बांयंचेर ना तर हांड्या कडेन वचून पयलीं हात पांय धुवप. बोटवो खिळ्याक लावन, शाळेंत घालून गेल्ले कपडे खुंटयाळ्याक लावप. घरांतले कपडे घालप आनी भितर येवप. एकतर निवळसाण आनी मात्शी अंधश्रद्धाय. कारण वेगवेगळ्या धर्मांचे भुरगे बरोबर शिकताले. शाळेंत ते बाध नाशिल्लें. पुण घरांत धरताले. गोंय मुक्त जालें तशी ही अंधश्रद्धा कमी जाली. आतां तर सामकी सोंपली.
आमी आतां चिकनां खावपाक शिकल्यांत. भुरग्यांक चिकना शिवाय जायना. शाकभाजी खा म्हळ्यार आमी गोरवां तर? असो वयल्यान तांचो प्रस्न आसता. तरातरांचीं चिकना खांवपाक शिकल्यांत, न्ही? काफ्रियाल, तंन्दुरी, बिर्याणी वा बरें बरें मांसाहारी जेवण जाय. कोण रांधता हें आमी पळैनात. खंय चड बरें मेळता तें पळयतात. म्हाका याद जाता, खेळटना क्रिस्तांव भुरग्याक हात लावचो पडल्यार आंगावेली खोमशी तोंडात धरताली. मागीर भश्टना खंय. हें भश्ट, अनवाळें चड आसतालें. आवयो देवाच्या नैवेद्याचें अनवाळ्यान म्हळ्यार ओले कपडे आंगार दवरूनच रांदतालीं. भुरगीं आफुडटलीं म्हूण तांकां सिल्काचे कपडे घालून सोडप. ते भश्टनात. आज भटमामच सांगता; अनवाळे म्हळ्यार धूतवस्त्र (धुयिल्ले कपडे)आसल्यार पुरो.
जमानो बदल्ला. शकून- अपशकून तर खूपच मानतालीं. अजूनय मानतात बरेच. तांकां अंधश्रद्धाळू म्हणटात थोडे. पूण कांय नियम घडणुको, अणभवान तांणी स्विकारल्यात आसुये. जो मानता तो मानता. हो जाचो ताचो प्रस्न अशें म्हाका दिसता. कारण नजर लागता हाचो अणभव हांवें घेतला. आमगेर एक आंब्या रूख बरो चंवरिल्लो. रस्त्यान वतना वळखीच्या एकट्यान म्हळें ‘आवयस! आमो रथ कसो चंवरला मरे!’ जालें. दुसऱ्याच दिसा ताचो सगळो चंवर करपून गेलो. त्या वर्सा एकय तोर धरलें ना. कांय जाणाचें उतरूय लागता. ताणे म्हळें की जें जाय तें घडच ना. मागीर ताका म्हणटात की ताच्या जिबेर खत आसाशें दिसता आनी खऱ्यांनीच तें आसताय बी.
जाण्ट्यां कडच्यान पांय गुणां बद्दल आयकलां, पण तसो बरो असोच अणभव आयला. केन्ना वायट असो आयलो ना. हातगुणूय आसता. थोड्यांनी मातयेत लायिल्ली ताळी (खांदी) किल्लताच. तर कांय जाणांनी फुलां काडल्यार त्या झाडाक रोखडीं फुलां फुलनात. शकून अपशकुनाचें अशें खूप आयकलां. सांगपाचेंच जाल्यार; अमक्या वाराक अमके दिशेचें काम जायना. बरो वेळ पळोवन उकलास काडून दवरप. हुंबरार बसून शिंकचे न्ही. केस वळयतना दांतोणी हातांतल्यान सकल पडली तर सोयरो येता. उलयतना सुणे शिंकल्यार काम जायना. दोंगां उलयतना बाळक शिंकलें, तर तें खरें आसता. कामाक वतना माजर आडवें गेलें तर सात पावलां फाटल्या फाटीं येवचें. कामाक वतना ‘खंय वता?’ अशें विचारूं नये. कामाक वतना रिकामी कोळसुली वा बाल्दी दिसल्यार काम जायना. दिसाचो वाटेर कोलो दिसल्यार ‘कोल्या फाटी चय (पळय)’ म्हणप. ताणे वळून पळयलें तर फायदो जाता. रातीन नाकटां काडप नात. तीं घरांत उडोवप नात. दळीद्र येता म्हणटालीं. रातचो घरांतलो कोयर भायर उडवप ना. रातीन कोणाकय ताक दिवप ना. हाकाय कारणां आसतालीं.
सपनांत उदक दिसलें तर थंडी जाता. पेटिल्लो ऊजो दिसल्यार धनलाभ जाता. तशेंच वायर वा पेटिल्लो बल्ब दिसल्यार फायदो जाता अशें म्हणटात. स्वप्नांत सत्री बंद करताशे दिसप वायट. पण फुलयिल्ली सत्री दिसल्यार बरें घडटा. म्हळ्यार माथ्यार छत उरता. झाड हुमटून पडलें अशें स्वप्न वायट वार्ता सांगता. स्वत:चे लग्न जाता दिसल्यार वायट. तशेंच आपूण व्हाणां बगर उकत्या पायांनी वता, अशें सपन दिसल्यार कामवाली काम सोडून वताच वता. हळशीक दिसल्यार वा आंग उकते पडलां अशें दिसल्यार, निंदा, टिंगल कानार येता. हरशींय सुद्धा बायलांचो उजवो दोळो पिटपिटल्यार वायट. दावो बरो. तशेंच उजव्या भुजाची वा दंडाची शीर पटपटल्यार त्या हाताक चड कष्टाचें काम करचें पडटा. दादल्यांकय आपली शक्त प्रदर्शित करपाची संद मेळटा. कदाचित मारामारी करची पडटा, अशें आयकलां.
कामाक वतना पारवो उजव्यान गेल्यार बरो म्हणटात. पाल फक्त टाळवेर पडूं नये. कुमारिकेच्या पोटार पालीन उडी मारल्यार लग्न थारता. पूण ती रडिल्ली आयकल्यार ‘कृष्ण कृष्ण’ म्हणचें खंय. हांव म्हणटां. त्या खातीर तरी देवाचें नांव घेवप जाता. रातीन घुघूम रडिल्लें आयकल्यार गावांत कोण तरी गुरवार आसता म्हणटात. नाकटांचेर धवे शीब दिसल्यार घरांतलीच कोणूय गुरवार आसता म्हणतात. तिळसांजेर चिचुंदर घरांत दिसली आनी रडल्यार लक्ष्मी (धन) घरांत येता म्हणटात. रातीन सुणी कूऽऽऽ करीत रडल्यार वायट घडता म्हणतात. अशे जायते संकेत जाण्टे मानताले. आजूनय बरेच जाण मानतात. जाचो ताचो अणभव. त्यानुसार विस्वास दवरप वा ना हें आपणेच थारावप.
सौ. तेजश्री गोपाळ प्रभुगांवकार
9822139309
खिणाखिणाक ताज्यो घडणुको आनी तुमचे कडेन संबंदीत दरेक खबर मेळयात एका क्लिकाचेर! फेसबूक, ट्विटराचेर आमकां फॉलो करात आनी व्हाट्सएप सबस्क्रायब करपाक विसरूं नाकात.
