व्यक्त जावप – एक सर्जनशील प्रक्रिया

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

मनशाच्या जिवितांत ‘व्यक्त जावप’ ही संकल्पना फकत भावनिक अभिव्यक्ती पुरती मर्यादीत आसना; ती एक भोवआयामी प्रक्रिया. विचार, भावना, अणभव, निरिक्षण, सत्य आनी फट हाची जाणविकाय आनी स्वताच्या अस्तित्वा विशीं जागृताय उतरांनी, कृतींनी, कलाकृतींनी वा फकत मौनांत लेगीत उदयाक येवंक शकता. भितरल्या आवेगाचें भायल्या आवेगांत रुपांतर जावप म्हणल्यार व्यक्त जावत; त्या खिणाक मनांत लिपिल्ले जायते थर एकाच प्रवाहांत आकार घेतात. ही प्रक्रिया मनशाक मनीस करता, एकांतांत बांदिल्लो संवसार हेरांक उक्तो करता आनी समाजांतल्या संबंदांक नवे आयाम दिता.
मनशाच्या पयल्या भावनिक हालचालीं पसून अभिव्यक्तीची सुरवात जाता. भुरगो हांसून संवसारा कडेन संवाद सादता; रडप, खोस, हांसप हे पयले बिगरभाशीक, पूण अर्थपूर्ण संकेत आसात. अभिव्यक्तीची व्याप्ती वाडत वता तशी मनशाच्या मनाची मर्यादा उक्ती जावंक लागता. भास शिकतना भुरगो स्वताक समजावंक शिकता. ल्हव ल्हव ताचो संवसार विस्तारता आनी अभिव्यक्तीचें साधनूय बदलता. बरोवप, उलोवप, चित्रकला, संगीत, नाच – ह्या सगळ्या साधनांनी मनशाच्या काळजाच्यो विंगड छटांक मूर्त रूप मेळटा.
समाजाचे संकल्पने भितर मनीस अपेक्षा, नेम आनी समाजीक चौकटी भितर बांदून आसता. हे चौकटींतल्यान मनीस आपलो आवाज सोदता तेन्ना व्यक्त जावपाक नवे पैलू मेळटात. खुब फावटी मनशाच्या मनांतले विचार आनी समाजांतल्या अपेक्षां मदीं संघर्श जाता. तरी हो संघर्श व्यक्त जावपाची प्रक्रिया चड प्रगल्भ करता, कारण विचारांक दिका दितना मनीस स्वताक चड स्पश्ट पळोवंक लागता. खंयच्या मुद्द्यांचेर घट्ट उबें रावप आनी खंय समन्वय करप हें थारावप हें व्यक्त जावपाचें देणें.
व्यक्त जावप म्हणल्यार फकत आपले विचार दुसऱ्यांक दाखोवपा पुरते मर्यादित न्हय; तर तें आत्मसोदांतलो एक म्हत्वाचो पावंडो. लेखक जेन्ना भितरली अस्थिरताय लिखणेंतल्यान उक्तायतात, तेन्ना तांकां आपल्या भावविश्वाची वळख जाता. कवीक पयलीं आपल्यो कविता स्वता खातीर बरोवच्यो पडटात; मागीर वाचक येतात. चित्रकार एकांतांत बसून अक्षरशा रंगां कडेन संवाद सादता. ही सृजनशीलताय ताच्या मनांतल्या भावनांक रूप दिता आनी ताचें अस्तित्व वेळोवेळ नव्यान उबें जाता.
अशे तरेन मनीस आपल्याच संवसारांत कितें तरी व्यक्त करता– केन्ना उतरांनी, केन्ना मौनांत, साद्या दिसपट्ट्या कृतींतल्यान. व्यक्त जावप हो उपचार पद्धतींतलो एक प्रकार. जिणेंतल्या ताण, दुख्ख, निराशा वा दडपण हांच्या भारांत मन दवरतात तेन्ना व्यक्त जावपाची तांक उणी जाता आनी मनाची गुंतागुंत वाडटा. पूण मन मुक्त जाता त्याच खिणाक विचारांचे थर उक्ते जावंक लागतात. संवादांतल्यान मनीस स्वताचें दुख्ख उणें करता; अश्या वेळार ताका समजून घेवपी मनीस मेळप हें मानसीक भलायकेचो म्हत्वाचो टप्पो.
जायत्या मानसोपचार पद्दतींत व्यक्त जावप हो मुखेल केंद्रबिंदू आसा. आपल्या भावनां विशीं निर्भयपणान व्यक्त जावप हो मनाचेर आशिल्लें वजें ल्हव करपाचो एक मार्ग. व्यक्त जावन मनीस स्वताक स्विकारपाक लागता आनी स्विकार ही मानसीक भलायकेची पयली बुन्याद.
व्यक्त जावपाक समाजीक आंगूय आसता. लोक व्यक्त जायनात म्हणून समाजांत जायत्यो समस्या निर्माण जातात. अन्याय, भेदभाव, शोशण, दुरुपयोग – ह्या गजालींचेर लोक उलयनात तेन्ना समस्या वाडटात. सादारण लोक अणभवांचेर उलयतात तेन्ना त्या आवाजांत समाजीक बदल घडोवन हाडपाची तांक आसता. इतिहासांतल्यो जायत्यो क्रांती आनी सुदारणा आपलीं मतां उक्तावपाच्या धिटायेक लागून जल्माक आयल्यात. सामुहीक आवाज समाजाक दिका दिता. पूण व्यक्त करपाक कांय आडमेळीं येतात. लोकांक दिसता तांच्यो भावनां वा विचार पटचे नात; उलयल्यार गैरसमज जातले. कांय जाणांक तांच्या उतरांचो गैरवापर जातलो वा कोणाच्याय अपेक्षांक धक्को बसतलो असो भंय दिसता. समाजीक जुलूम, कुटुंबीक मुल्यां, संस्कृतीक मर्यादा, लिंगभेद, पिरायेचो भेदभाव, अर्थीक परिस्थिती – ह्या सगळ्या घटकांक लागून व्यक्त जावप मर्यादीत उरता. पूण ह्यो मर्यादा पयस करपाक धैर्य, आत्मविस्वास आनी संवादाची नवी नदर जाय पडटा.
आर्विल्ल्या संवसारांत तंत्रगिन्यानान व्यक्त जावपाची व्याप्ती जायत्या पटींनी वाडयल्या. इंटरनॅट, सोशल मिडिया आनी वेगवेगळे प्लॅटफॉर्म ह्या माध्यमांनी सामान्य मनीस आपल्या विचारांतल्यान लाखांनी लोकां मेरेन पावूंक शकता. पूण ह्या बरोबर जापसालदारकीय येता. आपली भावना उक्तायतना आमी खंयचो संदेश दितात, तो कितलो खरो, संवेदनशील आनी विधायक आसा हाचो विचार करप म्हत्वाचें. अभिव्यक्ती स्वातंत्र्य आसतना अभिव्यक्ती विशीं जागृताय तितलीच गरजेची आसा.
खरी अभिव्यक्ती म्हणल्यार स्वता कडेन प्रामाणीक रावप. भायल्या संवसाराक कितें आवडटलें ताचे परस स्वताच्या मनांतलें आयकुवंप चड म्हत्वाचें. दर एका मनशांची संवसाराक पळोवपाची नदर वेगळी आसता; देखून तांचे अभिव्यक्तींत विविधताय दिसता. कांय जाण शांत आसतात, पूण तांच्या मौनाक लेगीत अर्थ आसता. कांय जाण कविता, गितां, नाच, कला वा समाजीक वावरांतल्यान आपली नदर मांडटात.
व्यक्त जावप म्हणल्यार एक संवाद – स्वता कडेन, संवसारा कडेन आनी काळा कडेन. ही प्रक्रिया दर खिणाक बदलत वता. मनीस जसो जसो वाडटा तसो ताचो अणभव वाडटा आनी व्यक्त जावपाचो अर्थ खोलायेंत वता. जिणेच्या दर एका पांवड्यार विचारांची पातळी विस्तारता. मनीस जेन्ना अणभवांतल्यान व्यक्ती जाता तेन्ना ताचें अस्तित्व चड गिरेस्त जाता.
एकल्याचीं उतरां दुसऱ्याक आदार दितात; ताची कथा एक प्रेरणा जाता. व्यक्त जावप म्हणल्यार तोंडांतली वाफ सोडून आपलें मानसीक वजें हलकें करप न्हय, तर दुसऱ्यां खातीर उजवाड निर्माण करपाची तांक आसप. तें चड गरजेचें. निमाणें, व्यक्त जावप ही मनशांक मेळिल्ली मोलादीक देणगी. विचारपूर्वक, संवेदनशीलतायेन आनी प्रामाणीकपणान व्यक्त जाल्यार ही भेट वैयक्तीक आनी समाजीक जिणेक अर्थपूर्ण दिका दिवंक शकता.
म्हणून व्यक्त जावपाक भंय वा संकोच हांचे चवकटीत मर्यादीत उरचें न्हय. मनीस व्यक्त जातना स्वताक चड स्पश्टपणान सोदता. स्वताचें मत उक्तावप म्हणल्यार संवसारा मुखार उबे रावपाचें धाडस करप, सत्य स्विकारप आनी ते वरवीं जिवीत चड गिरेस्त, मुक्त करप हांतूत खरो अर्थ आसा.

सुदिन वि. कुर्डीकार.
8275425404