व्यक्तीमत्व विकार (2)
भांगरभूंय | प्रतिनिधी
नसशास्त्रांत 10 तरेचे व्यक्तीमत्व विकार आसात जे अ,ब आनी क अश्या तीन पंगडानी विभागल्यात. फाटल्या आयतारा आमी ताचे स आयाम वाचले. आतां फुडले वाचुया.
- आत्मप्रीतीवादी व्यक्तीमत्व
विकार (narcissist)
हो व्यक्तीमत्व विकार चड प्रमाणांत पळोवपाक मेळटा. आतांच्या अर्विल्ल्या युगांत तर हांव, म्हाका आनी म्हजें (I, me, myself) हो प्रकार चड बळावला आनी दरेकलो आपल्याच विश्वांत दिसता. जे खातीर आत्मप्रितीवादी व्यक्तीमत्व विकार तर चडूच नदरेंत येता. आत्मप्रितीवाद म्हळ्यारूच नारिसिस्टिक व्यक्तीमत्व विकार हें नांव त्या विकाराक एका ग्रीक मिथकांतल्या नार्सिसस ह्या पात्रावेल्यान पडलां. तर त्या मिथका प्रमाणें नार्सिसस नांवाचो एक ग्रीक राजा आशिल्लो जो दिसपाक खूब देखणो आशिल्लो. तो जल्मताच खूब सुंदर आशिल्लो तेन्ना राज्यांतल्या राजजोतिश्यान भाकीत केल्लें जर ताणें स्वताचें रूप जिवितांत केन्नाच पळयलें ना जाल्यारच तो दिर्घायुशी जातलो. भुरगेपणांत राजाराणयेन ताका आपले तोंड दिश्टी पडचें न्ही म्हूण जायती काळजी घेतली. तरणो जातकूच तो आनीकूय राजबिंडो दिसपाक लागलो. जो कोण ताका पळयतालो तो ताच्या मोगानूच पडटालो.
एक दीस रानांत शिकारेक गेल्लो आसतना ताका तान लागली म्हूण ताणें थंयच्याच एका तळ्याच्या धडेर बसून उदक पिवपाक सुरवात केली. आपलेंच प्रतिबिंब उदकांत पळोवन ताका समजलेंच ना तें आपलेंच रूप म्हूण आनी तो त्या आपल्याच रुपाच्या मोगांत पडलो. तो थंयचो हालपाकच तयार नाशिल्लो आनी रात दीस आपलेंच रुप तोखेत तान भूक विसरुन तो तो थंयच बसलो. आनी उपास मारेन कांय दिसांनी अशक्त जावन ह्या संवसाराक अंतरलो. ह्या काणयेंतल्या नार्सीससा भाशेनूच जेन्ना एखाद्याची स्थिती जाता तेन्ना तो आपल्याच मोगान पडटा आनी आपल्याकूच तोखेत रावता म्हूण तश्या प्रकारच्या व्यक्तीमत्व विकाराक नार्सीसीस्ट हें समर्पक नांव दिलां. ह्या काणयेवेल्यानूच तुमकां समजून आयलां आसतलें ह्या व्यक्तीमत्वाचो विकार आशिल्ली व्यक्ती कशेभशेनचें वर्तन करता आसतली तें. ह्या विकाराची व्यक्ती स्वताक अतीम्हत्व दिता, तिका सदांच तोखणायेची गरज आसता.
आपूण कोण तरी अतिमहनीय व्यक्ती असो तिचो आव आसता. तिका दुसऱ्यांची नसाय आसता. हेरां खातीरची अनुकंपा तांच्या वागण्यांत नासता तशेंच फटी मारपाची आनी आपलें सादोवपा खातीर दुसऱ्यांक वापरपाची तांची तयारी आसता. ती व्यक्ती स्वताभीतरुच गुरफटिल्ली, हेरांक नियंत्रणांत दवरपी,असहिष्णू, संवेदनहीन आनी सुवार्थी आसता. आपल्याचें सादनाशें दिसतकच तिका भिरकी मारता आनी ती सुडबुद्दीन वागता. त्या प्रतिक्रियेक नार्सिसिटिक रेज अशें
म्हणतात आनी तांच्या सानिध्यात आयिल्ल्या वा ताच्या लागींच्या व्यक्तीक हाचो प्रचंड त्रास जाता.
तिसरे पंगडांतल्या व्यक्तीमत्व विकारांत हेरांक टाळपी, हेरांचेर अवलंबून रावपी वो पराधीन आनी भैरजळपी अशे तीन तरेचे विकार दिसून येतात.
- टाळपी व्यक्तीमत्व विकार
हो व्यक्तीमत्व विकार आशिल्ल्याक स्वता समाजांत रावपाक भलायकी, अनाकर्शक आनी उण्या दर्जाचो दिसता आनी ते खातीर ती सतत लजेक पडत म्हूण, स्वताची निंदा जायत आनी न्हयकारिल्ली वचत म्हूण भिरांतेंत आसता. ती व्यक्ती हेरांक मेळपाक उत्सूक आसना, फकत सामके लागींच्या लोकांमदीं आनी जेन्ना तिका आपूण आवडटा हाची खात्री आसता तेन्नाच तिका वावुरपाक सुरक्षित दिसता. स्वताच्या लागींच्या व्यक्ती लागीं लेगीत पुरायपणान दिलखुलासपणान मन व्यक्त करपाक ती व्यक्ती टाळटा. ह्या प्रकारच्या व्यक्तीक अस्वस्थताय आनी हुरहूर लागिल्ली आसता. लोकांक मेळपाचें बी आसल्यार तांकां खूब हुरहूर जाता आनी ते आपल्या कडेन कशे वागत हाचो हुस्को आसता.
भुरगेपणांत जेन्ना आवयबापूय वा इश्टपरिवाराकडल्यान तांकां योग्य रितीन आपणायनासतना न्हयकारप जाता तेन्ना असले तरेचो विकार वयर सरूंक शकता. संशोधनांतल्यान दिसून येता की टाळपी विकार आशिल्ले लोक स्वताच्या आनी हेरांच्या अंतर्गत प्रतिक्रियांचेर चड नियंत्रण दवरतात जाका लागून तांकां लोकां मदीं साहाजिकपणान वांटेकार जावपाक जमना. जितले ते आपल्या अंतर्गत प्रतिक्रियांचेर नियंत्रण दवरतात तितलेच तांकां स्वता अयोग्य दिसतात आनी ते खातीर परत ते आपल्याचेर आनीकूय नियंत्रण दवरतात, अशा तरेच्या दुश्टचक्रांत तीं बाबडीं घुस्पल्लीं आसतात.
- अवलंबित व्यक्तीमत्व विकार (Dependent personality disorder)
अवलंबीत व्यक्तीमत्व विकाराचें खाशेलपण म्हणल्यार ह्या व्यक्तीक आत्मविस्वास उणो आसता आनी ते खातीर तांकां कोणाच्या तरी आदाराची गरज आसता. ह्या मनशाक दिसपट्टे निर्णय घेवपाक खूब मदत जाय पडटा आनी जिणेचे म्हत्वाचे निर्णय हेरांच्या आदारान घेवप जातात. तिका आपलो लागीचो मनीस आपल्याक एकल्याक सोडून वचत म्हूण खूब भिरांत आसता आनी संबंद सुरक्षीत दवरपाक आनी तिगोवन दवरपाक कितेंय करपाची ताची तयारी आसता. त्या व्यक्तीक असहाय्य आनी असुरक्षीत दिसता म्हूण तो आपली स्वताची जबाबदारी दुसऱ्याचेर सोंपोवन त्या मनशाक शरण वता. म्हणल्यार एकभशेन पराधीन जीण तो जगता. जाका ती सक्षम आनी बळिश्ट मानता ताका ती व्यक्ती शरण वता आनी ताचे कडेन एकरूप आशिल्ल्यावरी वेव्हार करता.
आपूण शरण गेल्ल्या व्यक्तीचो अनुग्रह आपल्याचेर उरचो हे खातीर ताचेर जीव ओवाळून उडोवपाक ती व्यक्ती तयार आसता. अवलंबीत व्यक्तीमत्व विकार आशिल्ली व्यक्ती चड करुन ब पंगडांतल्या व्यक्तीवांगडा (जी व्यक्ती स्वताक कोणतरी समजता) आपली जोडी जुळयता. तिचो जिणे बद्दलचो दृश्टिकोन भोळो आनी भुरग्यां सारको आसता आनी तिका स्वता विशीं तशेंच हेरां विशीं मर्यादीत अंतर्ज्ञान आसता जाका लागून तांचें अवलंबन रुजता. तांच्या ह्या सभावा खातीर लोक तिका जाय तशे वापरतात आनी जायते फावट तिका शोशणाक तोंड दिवचें पडटा.
- भैरोजळोपी व्यक्तीमत्व विकार (obsessive-compulsive personality disorder)
ह्या व्यक्तीमत्व विकाराचें खाशेलपण म्हळ्यार तपशील, नेम, यादी, क्रम, संघटना वा वेळापत्रक हांचे कडेन त्या व्यक्तींची चड व्यस्तताय आनी बारीकसाण आशिल्ल्यान ती एकूय काम पुराय जावंक दिना; आनी तेखीतीर स्वताचो अनमोल वेळ वाया घालयता. खंयचीय वस्त तेच जाग्यार , तेच पद्दतीन आसची, असली तांची मागणी आसता. असल्या व्यक्तीमत्वाच्या व्यक्तीक लोक भैरजळपी वा किचमण्याचे अशें म्हणटात. ही व्यक्ती सादारणपणान दुबावीत आनी सावध, कडक आनी नियंत्रण दवरपी, विनोद नाशिल्ली आनी बारीकसाणेची आसता. तिका आपल्या भोवतणी घडपी सगल्या गजालींचेर आनी परिस्थितीचेर कडक नियंत्रण दवरचे दिसता आनी ते शक्य जायना जातकच तिका चड ताण जाता. ती जितली नियंत्रण दवरपाचो यत्न करता तितलोच तिका नियंत्रणा भायर दिसता. ताचो परिणाम म्हूण तिका गुंतागुंत वा बारीकसाणीक उणी सहिष्णुताय आसता आनी ते खातीर गजाली एक तर एकतर बऱ्यो वो सामक्यो वायट अश्या फकत दोन रंगांत पळोवन सोप्यो करपाची तिची प्रवृत्ती आसता. तिचे सहकारी, इश्ट आनी कुटुंबाकडले संबंध चड करून तांचेर केल्ल्या अवास्तव आनी अविवेकी मागणेक लागून ताणून पडटात. हो व्यक्तीमत्व विकार आमका संवसारांत चड प्रमाणांत दिसून येता.
अशे तरेचे हे व्यक्तीमत्व विकार आमकां जायते फावट दिसून येतात. ह्या विकारांची मुळां एकतर अनुवांशीक आसतात ना जाल्यार भुरगेपणांत जे परिस्थितींतल्यान तांकां पासार जावचें पडलां तातूंत रुजिल्लीं आसतात. आनी तो व्यक्तीमत्व विकार चड करून जेन्ना व्यक्तीक स्वताच्या व्यक्तिमत्वची जाण जाता त्या पिरायेचेर म्हणल्यार किशोरावस्थेंत वा सुरवातीच्या प्रौढ पिरायेचेर सुरू जातात. संवसारांतल्या जवळ जवळ १० टक्के लोकांक हें दुयेंस खरपणान आसता. तशे पळोवपाक गेल्यार खंयचेंय मानसीक दुयेंस हें १ ते १० ह्या नंबर वळीचेर आसता – १ म्हणल्यार कमी लक्षणां आनी १० म्हणल्यार खर लक्षणां. हे धावूय व्यक्तीमत्व विकार केन्ना केन्ना एकमेकां भितर इतके घुस्पल्ले आसतात की ताची लक्षणां पळोवनूय तो कसले तरेचो व्यक्तिमत्व विकार हे सहजा सोदून काडप शक्य जायना.
सगळ्याच व्यक्तीमत्व विकारांचो स्वताक त्रास जाताच म्हूण ना. समाजघाती व्यक्तीमत्व आशिल्ल्याचो समाजाक त्रास जाता तशेंच भैरोजळोवपी मनशां स्वताक खूप त्रास करून घेतात आनी वांगडच्याकूय करतात. अंतर्मुख व्यक्तीमत्व विकारांचो चडसो कोणाक त्रास जायना. लोक तांकां मुंगसो म्हणटात आनी कुशींक सरतात. आत्मप्रीतीवादी आनी भैरजळपी व्यक्तीमत्व विकार आशिल्ल्या लोकांचे प्रमाण मात्शें चड प्रमाणांत दिसून येता. ६० ते ७० टक्के लोकांक ह्या व्यक्तीमत्व विकारांतलो खंयचोय विकार कमी प्रमाणांत आसूं येता. जायते फावटी स्वताची विचारसरणी आनी वागणूक आपल्याक सभाविक दिसता म्हणून स्वताक कसलोय व्यक्तीमत्व विकार आसा हें कळना आनी तेखातीर ती व्यक्ती हेरांक दोश दिता वो चुक थारायता.
वयर सांगिल्ल्या लक्षणांवेल्यान कोणाकूय स्वता खंयच्या वर्गांत चड-उणे प्रमाणांत पडटात काय हे सोदुन काडपाक येतात. आपल्याक कसलोय मानसीक विकार आसा हाची जाणीवकाय येवप हो त्या विकाराचेर नियंत्रण दवरपाचो पयलो पावंडो. ते उपरांतच त्या दुयेंसाचे त्रास उणे करपाक पावलां उखलप शक्य जाता.
खिणाखिणाक ताज्यो घडणुको आनी तुमचे कडेन संबंदीत दरेक खबर मेळयात एका क्लिकाचेर! फेसबूक, ट्विटराचेर आमकां फॉलो करात आनी व्हाट्सएप सबस्क्रायब करपाक विसरूं नाकात.
