भांगरभूंय | प्रतिनिधी
इतिहास रचचे खातीर न्हय तर कोंकणी साहित्याक राश्ट्रीय आनी आंतरराश्ट्रीय पावंड्यार पावोवंचे खातीर……
इतिहासाच्यो नोंदी चडश्यो बरोवप्यां कडल्यान घडटात हें परत एक फावटीं सिद्ध जालें. बोरयेच्या गांवांत हालींच भाग्यवंत फ्रान्सीस शावियेराचे इगर्जेन ‘वेळे वेलो सांत : फ्रान्सीस शावियेर’ हें एकाच विशयाक धरून 88 कविता आशिल्लें कवितांचें पुस्तक उजवाडा हाडलें तेन्ना हो इतिहास रचलो. हे पुस्तक रोमी आनी नागरी लिपींनी आसा. विशय आशिल्लो भाग्यवंत फ्रान्सीस शावियेर आनी पुस्तकांत क्रिस्तांव तश्योच हिंदू भाव- भयणींच्यो कविता रुजल्यात. हो एक प्रतिनिधीक कविंच्या/ भावार्थ्यांच्या काव्याच्या आविश्काराचो संकलीत ग्रंथ. हांतूंत एकवटाची भावना जागयल्या आनी गोंयकार जात-कात, भेद- भाव, लींग, धर्मपंथ मानिनात दाखोवन दिलां. पुस्तक उजवाडावणेच्या सुवाळ्याचो मुखेल सोयरो अनंतबाब अग्नी हाणें ‘असल्यो कार्यावळी परत परत घडून येवंक जाय’ म्हणलां. संपादक म्हण ग्वादालूप डायस हिणें वावर सांबाळ्ळा. ह्या पुस्तकाक 280 पानां आसात आनी तें न्यू एज प्रिंटर्सान छापलां.
पुस्तकाचो गाभो
भावार्थ, मोग, विज्मितां, भोंवड्यो, उदारपण, आदी भावनांचो मेळ आशिल्लें ‘वेळे वेलो सांत: फ्रान्सीस शावियेर हो कवितां झेलो म्हणल्यार एक दस्तावेज म्हणूंक जाता. गोंयच्या प्रस्थापीत कवीं वांगडा नवोदीत कवींनीय ह्या संग्रहाक आपणालें योगदान दिलां. प्रो. राजश्री सैल आपले कवितेंत सुंदर कल्पना मांडटना म्हणटा,
“फेस्त फाल्यां गोंयच्या सायबाचें
मध्यान राती जाग आयली सायबाक गोंयच्या
दिसलें गोंय मात्शें भोंवून येवंया
खंय खंय कितें कितें पावलां मात्शें चोवन पोवया”
भायर सरिल्लो सांत सगळें पळेवन बेजार जाता आनी कळवळ्याचीं, मायेचीं, दयेचीं करूणेचीं, मोगाचीं, शांतीचीं दोळ्यांत दुकां घेवन मोन्यानी परत येता. तेच तरेच्यो भावना प्रो. कॉज्मा फेर्नांडीस आनी प्रो. प्रकाश वझरीकर हाणीं लेगीत ह्या कवितां झेल्यांत उक्तायल्यात.
ह्या संग्रहांत मंगळुरचे रेमंड डी कुन्हा, जॉस्सी पिंटो, पेद्रू प्रभू, सुरतकालचो नवीन पेरेरा, जेनिता पायस हाणीं सायबा विशीं कणव व्यक्त केला. नवीन म्हणटा,
“जिवीत तुजें फुलाबरीं सर्वांक सुवाद वांटला
उस्वास तुजो रावला जीव तुजो सरला… तरी
तुज्या पावलांचो पर्मळ गोंयचे मातयेंत खिरला
तुजा मुल्यांचो वैभव अजून जिवंत उरला…”
ह्या कविता झेल्यांत रिया सिकेर, मेगन दे सौजा, जेयसन गोम्स, वेलिसियो आब्रांचीस, सिजर डायस, एवारिस्तो रॉड्रिगीस, आल्बितो ऑलिवेरा सारक्या तरणाट्यांनी आपलो भावार्थ परगटायला. मेगनाचो भावार्थ,
“दोळे खिळावन खुरसार
खिळायिल्ल्या जेजू सामकार
भावार्थान भरिल्लो
कोण हो मनीस?
तेजवंत नदरेचो
कोण हो याज्ञीक?”
तरणाटें मन युक्त आनी धार-धार मुद्द्यां कडें वळटा तेन्ना तांकां योग्य जाप दिवंकूय धाडस जाय पडटा. पूण ह्या कवितां झेल्यांत आपल्या प्रस्नांक आपल्याच भावार्था वरवीं ताणींच जापो सोदून काडल्यात. फांकी कवी प्रकाश नायक मात आव्हानात्मक भाशेंत सांगता,
संत केन्ना तयार जाता खबर आसा तुका?
जेन्ना जेन्ना हें भुंयेचेर… ह्या भुंये वयल्या मनशाचेर
अन्याय जाता, अत्याचार जातात
जेन्ना जेन्ना ह्या सैमाचो इबाड जाता
तेन्ना तेन्ना देवपुरीस जल्म घेतात… संत जल्म घेतात!”
तेच धरतेचेर रमेश घाडी, एन्थनी सॅन फेर्नांडीस हांच्यो आपल्या अणभवांतल्यान उत्पन्न जाल्ल्यो कविता वाचूंक मेळटात. रमेश म्हणटा,
“डिसेंबराचे तीन तारखेक फेस्ताक तुज्या येतलीं
नातवाक घेवन मेणा-कवटी अर्पण तुका करतलीं
रात दीस ते इमाजीक आजी हात जोडीत रावली
ल्हवू ल्हवू तकलेची वेर भरत आयली”
गोंयच्या सायबा विशीं ह्या संग्रहांत कितल्याच पाद्रींनी आपलो भावार्थ उगतायला. व्हिक्टर फेर्रांव, मायरन जेसन बार्रेतो, मायकल फेर्नांडीस, एल्वीस फेर्नांडीस, रोमान रॉड्रिगीस, आल्फ्रेड वास, फ्रान्सीस शावियेर फेर्नांडीस. तांचे बराबर सिस्टर आयडा रॉड्रिगीस आनी सिस्टर मॉली फेर्नांडीस हाणींय भावार्थाचीं कवनां गुंथल्यांत. सिस्टर मॉली अशी व्यक्त जाता,
“जेजूक परगटून, संवसारूय जिखलो
देवा-मनशां मदें सांकव जालो
धीर-आदार तूं गोंयकारांचो
ओंपतां देवाक आमच्या गरजां झेलो”
ह्या झेल्याक कुवेट वावर करपी बेंजामीन फ्रान्सिस्को वाज, लंडनांत वावर करपी मानुयल फेर्नांडीस, एड्रियान फेर्नांडीस, रॉकी वाज, बेहुला वाज, मारियान लुकास फेर्नाडीस हांच्योय भावार्थ उगतावपी कविता लाभल्यात. ते शिवाय जॉन आगियार, आर्मांदो फेर्नांडीस, मोनिका फेर्नांडीस, एन्थोनी मिरांदा, पेत्सेमेनिया, विवेक कॉस्ता पेरैरा, एन्थोनी मिनेझीस, आग्नेस आंतांव, निधी दिवकार, सेनेक्स डी सौजा, नयना आडारकार, मिनिनो आल्मेदा, विन्सी क्वाद्रूस, जास्मीन रॉड्रिगीस, सोनाली पेडणेंकार, रुपेश देसाय, पियो एस्तिवीस, अनघा कामत, सिजर डि मेलो, सिजर डायस, वेनिशा फेर्नांडीस, लिनो दौरादो, डेनियल दे सौजा, सानिका पेडणेकार, सॅल्जा लॉपीस, सरस्वती नायक, सोफिया फेर्नांडीस, आंतोनियो फ्रान्सिस्को डायस, इंदू गेरसप्पे, एडवीन फेर्नांडीस, संध्या फेर्नांडीस, हॅलॅन मास्कारेन्हस, जुस्तिनियानो, एवारिस्तो फेर्नांडीस, एवारिस्तो रॉड्रिगीस, बेबिंदा फेर्नांडीस, आल्वारो गोम्स, अॅनी दे कोलवाळे आनी हेरांच्या कवितांनी हो संग्रह सुर्गांयला.
‘वेळे वेलो सांत: फ्रान्सीस शावियेर’ हें पुस्तक म्हणल्यार एक थेवो. तांतूंतल्या कवितांचें वर्णन करूंक उतरां कमी पडटात. आशय एक आसलो जाल्यार पासून कवितांची रचणूक आनी भावनीक परिणामाचें विश्लेशण काव्यरसांक धरून फुडें गेलां हाची जतनाय ग्वादालूप बायेन घेतल्या. कांय कविता कवितेच्या तंत्रा पासून भायर उरच्यो न्हय वा वाचप्यांचेर ताचो वांकडो परिणाम जावंचो न्हय हाचीय ताणें काळजी घेतल्या. म्हणून ह्या पुस्तकाचें मोल वाडलां.
संपादकाचे विचार
पुस्तकाची संपादक ग्वादालूप डायस आपल्या मनोगतांत म्हणटात, “विचारां सरशीं हांवें आयिल्ल्यो कविता चाळ्ळ्यो. तांतूंत काव्याच्यो कणयो नाशिल्ल्यो. मात, भावार्थाच्यो काणयो आशिल्ल्यो! ह्यो काणयो हांवें शब्दांचे फातरीर बऱ्यो उमळ्ळ्यो आनी पिळ्ळ्यो. विचारांच्या दांत्यार घालून दळ्ळ्यो. जें पीट आयलें ताचे चिरे तयार केले… यमकांचो पाळ्ळ घेवन हे खडबडीत चिरे तासले. अलंकारीत शिमिटाचीं कस्तुरां मारतकच ते घट्ट बरे एकामेकांक दसले. सांत फ्रान्सीस शावियेराक धरून भावार्थ्यां कडल्यान आयिल्ल्यो तांच्यो भावना आनी उमाळे आतां मात कविता कशे हांसले!”
सोंपयतना…
‘वेळे वेलो सांत: फ्रान्सीस शावियेर’ हें फकत एक कवितां पुस्तक न्हय तर तें एक उमाळ्यांचें यादस्तीक आसा. आमचे म्हायती प्रमाणें, भाग्यवंत फ्रान्सीस शावियेराचेर खंयचेच भाशेंत कवितांचें संकलन येवंक ना, हे खातीर हेच आवृत्तीचो जर इंग्लीश अणकार जालो जाल्यार गोंयकारांक आनीक पाख लागुंयेता. कविता झेल्यांत कर्नाटकांतले कवी आसात, म्हणटकच तें कन्नड लिपींतूय येवंयेता. आयोजकांनी जर हाचेर लक्ष घालें जाल्यार कोंकणी साहित्याची उभारी वाडुं येता. इतिहास रचचे खातीर न्हय तर कोंकणी साहित्याक राश्ट्रीय आनी आंतरराश्ट्रीय पावंड्यार पावोवंचे खातीर, गोंयच्या एकचाराचे भावनेन आनी गोंयच्या सायबाच्या मोगान, एकवटाचे बांदपास अदीक घट्ट करुं येतात.
—
– विन्सी क्वाद्रूस, राय, साश्ट
9822587498
खिणाखिणाक ताज्यो घडणुको आनी तुमचे कडेन संबंदीत दरेक खबर मेळयात एका क्लिकाचेर! फेसबूक, ट्विटराचेर आमकां फॉलो करात आनी व्हाट्सएप सबस्क्रायब करपाक विसरूं नाकात.
