वेपार कबलात काय ट्रंपाचें फर्मान !

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

अमेरिकेच्या अर्थांत ट्रंपाच्या वेपार शुल्कनितीक (टेरिफ्स) लागून बेजार जावन अमेरिकेचे आदले वेपार भागीदार जर्मनी, कॅनडा, युके, इटली आनी हेर ल्हान युरोपियन देशांनी अमेरिके वांगडाचो वेपार- वेव्हार उणो केला. कॅनडा, युके, इटली पर्यायी बाजारपेठो सोदत अमेरिकेचो कट्टर प्रतिस्पर्धी चीनच्या दारांत पावले. चेपणा खाला ट्रंपा वांगडा कबलात करपाक कॅनडाचे प्रधानमंत्री मार्क कार्नीन साप्प न्हयकार दिलो. जर्मनीनूय रूची दाखयली ना. अमेरिकन कृशी उत्पादनां, वस्तू, सेवांचेर बहिश्कार घालपाच्या मुडांत आदले सहकारी दिसतात तेन्ना आपलो माल, सेवा आशियांतल्या व्हडल्या बाजारपेठींत विकपा खातीर ट्रंपाक भारता वांगडा ताकतिकेन कबलात करपाची गरज पडप हातूंत तशें अजापीत जावपाचें कारण ना, पूण ती ट्रंपाच्या अटींचेर, एकतर्फा इशाऱ्यांचेर आमी मुकाट्यान जावपाक दितात, हें चड अजापीत करपी.
भारत- पाकिस्तानामदीं झुजबंदी आपणें घडोवन हाडली अशें विधान ट्रंपान जागतीक माचयेचेर साठ फावटी तरी केलां. ट्रंपान आपले संवंयी प्रमाणे भारता वांगडा वेपार कबलात अमेरिकेन केल्या ही बातमी आमच्या देशान ते बाबतींत कसलेंय विधान करचे आदीं, स्वदेशांतल्या नागरिकांक कळोवचें आदी आपणेंच आपल्या ट्रूथ सोशल अकांवटाचेर पोश्ट केली. वेनेझुवेला सारको सार्वभौम देश ‘अमेरिका चलयता’ हें कसलीच मुर्वत बाळगिनासतना सांगपी ट्रंप आतां जगांतल्या म्हान सार्वभौम लोकशाय भारताचे आर्थिक निर्णय, विदेश निती निर्देशित करपाक लागला आनी आमच्या सरकाराक तें मान्य आसा हाचें चड वायट दिसता.
“भारत रशियेंतल्यान तेल घेवप थांबयतलो आनी वेनेझुवेलांतले तेल अमेरिके मार्फत खरेदी करतलो. शुल्क अमेरिका 50% टक्क्यां वयल्यान 18% हाडटलो, त्या बदल्यांत भारत टेरीफ आनी नॉन टेरीफ आडमेळीं (नेम, निर्बंध) शून्याचेर हाडून दवरतलो. आमचीं कोळसो, तेल, कृशी उत्पादनां, तंत्रज्ञान, आनी शस्त्रास्तांची वट्ट $500 अब्ज मायज निर्गत विना शुल्क भारत खरेदी करतलो” हें सगळें अमेरिकेच्या अर्थव्यवस्थेक फायदेशीर मुद्दे ट्रंप सांगता तेन्ना आमचें सरकार ताचेर कसलेंच भाश्य करना तर मोनेळ पांगरून बसता. त्या खातीर ही कबलात न्हय तर ट्रंपाचे एकतर्फा फर्मान म्हणूं येता. तेल खरेदी थांबयतले अशें भारतान कळीत केल्लें ना अशें रशियन उपप्रधानमंत्री म्हणटात. रशिये कडल्यान तेल खरेदीक लागून फाटल्या ऑगस्टांत अमेरिकेन 25% अतिरिक्त शुल्क लायिल्लें तेन्ना “अमेरिकेचे शुल्क धोरण अन्यायकारक, अवास्तव आसा” अशें म्हणीत, “देशाची उर्जा सुरक्षितता आनी बाजार घटकां नुसार देशाचें तेल खरेदी धोरण थारता” अशें आमी ठणकावन सांगिल्लें, तें आतां कशे विसरले. रशिये कडल्यान तेल खरेदींत गेल्ली तीन वर्सा वर्सुकी सरासरी रू 50,000 कोटींचो फायदो आमी जोडला. आतां वेनेझुवेलांतल्यान म्हारग दरान तेल खरेदी आनी पयसुल्ल्या येरादारीचो वाढीव खर्च हो द्राविडी प्राणायाम तेल बील वाडोवपी तशेंच लुकसाणदायक आनी करदात्यांच्या दुडवांची गरज नासतना नाशाडी करपी थारतलो, हें निश्चीत.
99% ल्हान शेतकार आनी 10 कोटी डेअरी वेवसायिकांची हितराखण करपा खातीर अन्न, डेअरी, कड्डणां, सोयाबीन, मको हांकां आमी हेर देशां वांगडा केल्ल्या 22 कबलातींतल्यान भायर दवरीत आयल्यात आनी अमेरिके वांगडाच्या कबलातींतूय हे संवेदनशील क्षेत्र भायर दवरतले म्हणटात खरें, पूण ट्रंपान अमेरिकेच्या निर्गतींत कृशी जिनस आसतले हाचो स्पश्ट उल्लेख केला. अमेरिकेची कृशीमंत्री ब्रूक रॉलिन हिणें तर अमेरिकेच्या डेअरी जीनस, मांस, कड्डणांक तशेंच अनुवांशिकरितीन सुदारित (GM) मको, सोयबीनाक भारतांतल्या बाजारपेठींत प्रवेश मेळटलो हाची खोस परगटायल्या. हीच सगळी म्हायती व्हायट हावस प्रेस सचिव कॅरोलायन लेविट हिणेंय पत्रकारांक परतून सांगल्या. शेतकारांच्यो आत्महत्या वाडोवपी आनीक एक अवदसा देशांत एंट्री घेता अशें दिसता. आमकां अमेरिकेचें मानक (standard) मानचें पडटलें. दुभत्या जनावरांनी चड दूद दिवचे खातीर तांचे खावडींत मांसाचो अंश थंय मिस्तुराद करतात. तेन्ना तांची डेअरी उत्पादनां देशांतल्या सनातनी हिंदू धर्मियांक कशी मानवतली होवूय एक व्हड प्रस्न आसतलो.
शुल्क उणें केल्ले कारणान वखदां, इलेक्ट्रॉनिक्स आनी सेमीकंडक्टर, ऑटो आनी सुटे भाग, स्टील, अल्युमिनियम, तांबे हांचे निर्गतेक चालना मेळटली हें जरीं खरें आसलें तरी रशियन तेल खरेदीचेर बंदी आनी अमेरिकन कृशी जिनसांचो देशांत प्रवेश हे कळीचे मुद्दे आसतले. जिनसवार सविस्तर वाटाघाटी जातल्यो तेन्ना अस्वस्थ करपी हेर तपशील तकली वयर काडटलो. सौजन्यशील, समजीकाय आशिल्ल्यां कडेन संवाद सादप सोंपें आसता. ट्रंप हो कोल्लपिडेचो आनी महाहट्टी. कबलात ताच्या मनजोगती जाली ना जाल्यार परत शुल्क 50% टक्क्यांचेर हाडीत केन्नाय मुळपदार येवपाक शकता. आतां मेरेन तो आमकां फकत पिडत आयला. आमी ताच्या दबावा खाला नाचत आसात. कोवीड काळाच्या सुरवेक वासिनां तयार नाशिल्लीं तेन्ना खोकल्याचें वखद वापरताले. दादागिरी करून आमच्या देशांतलें हायड्रॉक्सिक्लोरोक्वीन वखद ट्रंप आपल्या देशांत घेवन गेल्लो. आमी इराणा कडच्यान सवलतीच्या दरांत सवाय तेल खरेदी करताले ताचेर 2019 वर्सा निर्बध लायले. ट्रंपाच्या निर्बंधांक लागून हालींच आमी 1000 कोटी रुपयांची गुंतवणूक केल्ल्या प्रकल्पांतल्यान आंग काडून आमचे अर्थव्यवस्थेक व्हड लुकसाण करून बसल्यात. कबलाती उपरांत चब्बाहारा आड निर्बंध तरी ट्रंप फाटी घेतलो अशेंय दिसना.
खलनायकी, त्रासदायक ट्रंप मोदींचो परममित्र कसो थारता ? भारता सारकिल्ल्या जगांतल्या एक म्हान लोकशाय देशाचे आर्थिक, वेपारी निर्णय ट्रंपान वैयक्तीक अकांवटाचेर एकतर्फा जाहीर करप आनी ताणें जें केलां ते ‘वंडरफूल’ म्हणत आमच्या मोदीबाबान 1.4 अब्ज जनतेच्या वतीन आपल्या परम मित्राक धन्यवाद दिवप देश आनी प्रधानमंत्र्याच्या प्रतिश्ठेक सोबून दिसलें ना. “जगांतल्यो दोन व्हडल्यो अर्थवेवस्था आनी म्हान लोकशाय वांगडा काम करतात तेन्ना ताचो फायदो दोनी वटेनच्या नागरिकांक संद मेळोवन दीत फायदेशीर सहकार्या खातीर संदीचीं दारां उगतीं करता” मोदीन म्हणलां खरें, पूण हांगां भारतीयां परस चड संद, फायदो अमेरिकनांक मेळटलो हें स्फटीका इतलें स्पश्ट दिसता. अमेरिकेच्या 98- 99% आयातीचेर आमी ‘शून्य’ शुल्क लायिल्ले कारणान तांच्या निर्गतदारांक उण्या मोलाक वस्तू, सेवा विक्री आमच्या बाजारपेठेंत शक्य आसतना थळावे कृशी, कारखाने, वेपार उत्पादनां तशेच सेवा क्षेत्रांतले त्या स्पर्धेंत तिगतले तरी कशे?
अंतिम कबलातीचें स्वरूप ट्रंपाचे लहरी प्रमाण थारत जाल्यार ताचे परिणाम देशांत आनी आंतरराश्ट्रीय मळार आमकां भोगचे पडटले. अमेरिकन मको, सोयबीन देशाच्या बाजारपेठींत विकपाक दवरत जाल्यार शून्य शुल्काक लागून उत्तर भारतांतल्या- चड करून मध्य प्रदेशांतल्या- उत्पादनांच्या तुळेन उणें मोलान विकप शक्य जातलें. स्पर्धा करपाच्या स्थितींत नाशिल्ले शेतकार विरोधांत रस्त्यार धरणें दितले. रशिये वांगडा तेल खरेदी करार अमेरिकेच्या दबावा खाला मोडले जाल्यार पुतिन तिडकतलो. हालींच आमी पुतिनाक आमंत्रित करून जगा मुखार भारत- रशिया देशां मदल्या इतिहासीक इश्टागतीचें प्रदर्शन मांडिल्लें. “भारतान कोणा कडच्यान तेल खरेदी करप हो तांचो प्रश्न” अशी प्रतिक्रिया रशियेन दिली तरी ती जड जावन दिल्या. अमेरिकेन खोटायले तेन्ना आमी चीन, रशियेच्या गोपांत गेल्ले. अमेरिकेन धमकायले उपरांत तांच्या तंबूंत परतले हाका विदेश निती म्हणनात. अमेरिकेक शह दिवपी BRICS संघटनेचे आमी ह्या वर्साचे अध्यक्ष आसले तरी थंय चीन, ऱशिया आनी तांचे इश्ट देशांचे वर्चस्व आशिल्ले कारणान आमी एकसुरे पडटले, हाचीं चिन्नां दिसपाक लागल्यांत. चीन आनी रशियेचो इश्ट इराणान आमकां चब्बाहार प्रकल्पांतल्यान कायमस्वरूपी भायली दिशा दाखयत जाल्यार आमी कांयच करूंक शकचे नात. “भारतान युनोंत इराण विरोधांत मतदान केलें तरी आमी भारताक मित्र मानतात” म्हणपी इराणच्या क्रांताकारी सेनेचो कमांडर कासेम सोलेमानी सारके भारताचे इश्ट आतां उरले ना. सोलेमानीक ट्रंपाच्या आदेशान इराकांत काबूल विमानतळा लागसार क्षेपणास्त्रान मारून उडयिल्लो.
“मोदीन ट्रंपा कडेन आशिल्ली इश्टागत आनी लागींचे संबंद वापरून एक उत्कृश्ट करार घडोवन हाडला” अशें वेपार मंत्री पियुश गोयल म्हणटात. आयज पाकिस्तान (19%), बांगलादेश आनी वियतनाम (20%) आमचे तुळेन मातसो चड शुल्क फारीक करतात म्हूण आमी खोशी दाखयतात खरे, पूण तांकां ‘जनरलायझ्ड सिस्टीम ऑफ प्रीफरन्सेस’ खाला 5% टक्के सवलत मेळटा त्या खातीर परिणामी शुल्क आमचे परस उणे जाता. हाली मेरेन ही सवलत आमकांय मेळटाली. ट्रंपानच ती 2019 वर्सा सोंपयल्या. अमेरिका चीनाक 37% शुल्क लायता तेन्ना चीन अमेरिकेआड जबाबी 37% शुल्क लायता. एक तेपार आमी अमेरिकेआड 30 ते 50% मेरेन शुल्क लायतले तेन्ना अमेरिका आमचे आड 3% शुल्क लायताली. आमचेआड ट्रंप शुल्क 18% हाडून दवरता आनी आमी तांचेआड शुल्क शून्याचेर व्हरून दवरप हातूंत कसले बळ आनी कसलो पुरूशार्थ?
खरे तर मुक्त वेपार कराराखाला (FTA) दोनीवटेन उण्यांत उणो वा शून्य शुल्क आसप ही आदर्श स्थिती. अमेरिकेची आमच्या देशांत निर्गत वर्सुकी $40 अब्ज आसपास आसा. आतां $500 अब्ज मोलाचीं कोळसो, तेल, कृशी उत्पादनां, तंत्रज्ञान, आनी शस्त्रास्तां अमेरिके कडच्यान खरेदी करतले अशे ट्रंपान सांगलां. ते फुडल्या पांच वर्सां खातीर आसतले म्हणल्यार वर्सुकी निर्गत सरासरी $100 अब्ज आसतली आनी विनाशुल्क आसतली. युरोपियन संघ देश आनी इतर देशांवांगडा केल्ल्या विशेक कबलांतीतल्यान आमका उणे मोलांत उत्पादनां, सेवा मेळप शक्य आसतना आमच्या अर्थव्यवस्थेक लुकसाणकारक म्हारग दरान वस्तू, सेवा आमच्या गळ्यांत बांदपाची अट एक महासत्ता घालता जाल्यार “जग आमचे बळ वळखून आसा” अशें विधान मोदी करतात ताचो आशय कळप कुस्तार जाता. कबलात हस्ताक्षरीत जावपाक उणेच 6 म्हयने लागतले अशें दिसता. भट आतांच न्हांवपाक गेला. मुखार पळोवया कितें वाडून दवरलां तें.

दीपक लाड