भांगरभूंय | प्रतिनिधी
सर्वोच्च न्यायालयान वेंचणूक आयोगाचे नियुक्तीचेर जो निकतोच निर्णय दिला ताचें देशभरांतल्यान स्वागत जायत आसा. हाचें कारण म्हळ्यार सद्या फकत सरकार जे पद्दतीन पुराय अधिकार वापरुन ह्यो नियुक्त्यो करता, तांतूत वेंचणूक आयोगाच्या स्वायत्ततेचेर मर्यादा येतात. मागीर वेंचणूक आयोग सरकारच्या तालार नाचता अशी भावना वाडत वता. ताचेर आतां उपाय जातलो. जो मेरेन सरकार वेंचणूक आयोगाचे वेंचणुके पासत कायदो करीना, तो मेरेन तांचे नियुक्तीची प्रक्रिया सर्वोच्च न्यायालयान घालून दिल्ल्या कॉ़लेजीयम पद्धतीन जांवची पडटली. या कॉलेजीयमांत जे तरेन सर्वोच्च न्यायालयान नेमणूक केल्या ताका लागून आतां मेरेन सरकार जी अपारदर्शी पद्धत आपणायली ती बंद जावन ह्या नियुक्त्यांनी पारदर्शकताय येतली असो विस्वास आदले मुखेल वेंचणूक आयुक्त तशेंच लोकशाय मानपी घटकांनी उक्तायला. आतां ही नियुक्ती करपी कॉलेजीयम मंडळाची नियुक्ती जाल्या. जातूंत भारताचे सरन्यायाधीश, प्रधानमंत्री आनी लोकसभेंतल्या विरोधी पक्षाचो फुडारी हांची ही समिती आसतली. हो निकाल न्यायमुर्ती के. एम्. जोसेफ हांच्या फुडारपणा सकयल्या पांच न्यायाधिशांच्या खंडपिठान दिलो.
वेंचणूक आयोगाच्या वांगड्यांच्या नियुक्तीची प्रक्रिया सुधारपाक जाय अशी याचिका ए. डी. आर. ह्या वेंचणूक सुधारणा पासत वावुरपी संघटनेन सर्वोच्च न्यायालयांत दाखल केल्ली. सद्याचे पद्दतीच्या घटनात्मक वैधतेक हे याचिकेंत आव्हान दिल्लें. सद्याची पद्दत फकत सरकाराकच अधिकार दिता, जाका लागून संस्थात्मक यंत्रणाच दुबळी जायना तर लोकशाय, मुक्त आनी पक्षपाताबगर वेंचणुको हांकांच धोको निर्माण जाता. आनी कायद्याचें राज्य ह्यो गजालीय अडचणीत येतात. या प्रक्रियेंत पारदर्शकताय उरना अशे प्रस्न याचिकेंत उपस्थीत केल्ले. 17 मे 2021 दिसा ही याचिका सर्वोच्च न्यायालयांत दाखल जाल्ली. वेंचणूक आयोगाच्या वांगड्यांच्या नियुक्ती पासत नांवांची शिफारस करपाक एक तटस्थ आनी स्वतंत्र कॉलेजीयम निवड समिती स्थापन करची अशी याचीकेंत मागणी केल्ली, ज्याचे वरवीं वेंचणूक आयुक्तांक राजकी आनी सरकारी (अॅक्सॅक्युटीव्ह) हस्तक्षेपांतल्यान पयस दवरप शक्य जातलें. एडीआर ह्या याचिकादाराचे वतीन सर्वोच्च न्यायालयांत असो युक्तीवाद जालो की संविधानाच्या 324
कलमा प्रमाण वेंचणूक आयोगा कडेन सोपयिल्लें वेंचणुकांचे काम, निरिक्षण ह्यो सगळ्यो स्वायत जापसालदारक्यो आसात. देखून त्यो खंयच्याय राजकी चेंपण व हस्तक्षेपा पसून मुक्त उरुंक फावो. ही याचिका सर्वोच्च न्यायालयांत आसतना सरकारान जे तरेन अरुण गोयल ह्या वेंचणूक आयुक्ताची नियुक्ती 6 वर्सांच्या काळा परस
उणे काळा खातीर केली ती सारकी न्ही, तर कायद्याचें “स्पष्ट उल्लंघन” आसा, अशेंय मत सर्वोच्च न्यायालयान सुनावणी दरम्यान उक्तायलें.
गोयल हांची नियुक्ती नोव्हेंबर म्हयन्यांत फकत 24 वरां भितर जाल्ली. तांकां 6 वर्सांचे सुवातीर ताचे परस उणी काळ मर्यादा मेळटा. वेंचणूक आयोगाच्या नियुक्तीच्या कायद्यांत त्या तिगांकय स्वतंत्रपणान 6 वर्सांचो काळ थारायला. ही अशी लांब काळ मर्यादा दिवपाचें कारण म्हळ्यार तांकां आपल्या पदाच्या कामाचेर योग्य तयारी निशी काम करुंक मेळपाक वेळ मेळचो तशेंच तांकां आपली स्वायत्तता राखपाक मेळची, हीं आसात.
न्यायालयान आपलें निरीक्षण नोंदयतना स्पश्ट केलें की आपणाक गोयल हांच्या शिक्षणीक योग्यता, पात्रता हांचे विशीं कसलोच आक्षेप ना. पुण ‘अकॅडॅमीक अॅक्सलंस’ वा नागरी अधिकाऱ्याचें बरें काम हें स्वतंत्र्य, स्वायत्तता, राजकी समानताय वा पक्षपात हांकां पर्याय थारुंक शकनात.
दिशीं दिशीं वेंचणूक आयोगा विशीं लोकां मदीं विस्वास उणो जावंक लागिल्लें. टी. एन. शेषन हांच्या कडक शिस्ती उपरांत आयोग तीन वांगड्यांचो जालो. पूण जावं कॉंग्रेस वा भाजपा, वेंचणुको जिखप हीच मोख राजकी पक्षांची आशिल्ल्यान तांच्या आयोगाक बागोवपाच्या वृत्तींत व्हड फरक पडना. कॉंग्रेस आनी यूपीएक नांवां दवरपी जायते घटक सद्याच्या भाजपा- एनडीए सरकाराच्या या वाठारांतल्या कारबारांत बऱ्या बदला वाट्याची आनीक
अपारदर्शक आनी आयोगाक नमोवपाची वृत्ती पळयतात. आयोग सरकारा मुखार बागवता हें स्पश्ट जातकच मतदान मशिनां विशीं दुबाव, वेंचणुको नियंत्रणा विशीं अविस्वास, सारक्यो समस्या वयर सरतात.
लोकशाय म्हळ्ळ्यार फकत वेंचणुको न्ही. पूण, पारदर्शकताय आनी पक्षपाता बगर वेंचणुको हें प्रतिनिधीक लोकशायेचें एक वेगळावंक येना अशें म्हत्वाचें आंग. देखून सर्वोच्च
न्यायालयान जो निवाडो दिवन ताचें केंद्रांतल्या सत्ते वेले पक्ष सोडून हेर पक्ष तशेंच लोकशाये विशीं हुस्को आशिल्ल्या घटकांनी येवकार दिला.
समाज माध्यमांचो पाडो उपेग करपी ‘ट्रोलींग सेना’ या दिसांनी सरन्यायाधीश धनंजय चंद्रचूड हांच्या नावान ट्रोलींग करता. सर्वोच्च न्यायालयाक खेंपता. असल्या कृतींचो निशेध जावंक जाय. स्वायत उंचेली न्यायसंस्था हो नागरिकांक व्हड आदार. तो उबारुन धरुंक वावुरपी सरन्यायाधीश चंद्रचूड हांचे सारके कांय न्यायाधीश अजून देशाच्या उंचेल्या न्यायदान प्रक्रियेंत आसात ही अभिमानाची गजाल. अशांक समाजाचो तेंको जाय. संसारात, देखदेणें काम करपी वेंचणूक आयोग म्हणून तोखणाय जावपी देशाचो वेंचणूक आयोग परतून त्याच तेजान फुडारांत परतून उबो रावतलो अशी आस्त बाळगूंया.
प्रकाश वामन कामत
94224 43093
खिणाखिणाक ताज्यो घडणुको आनी तुमचे कडेन संबंदीत दरेक खबर मेळयात एका क्लिकाचेर! फेसबूक, ट्विटराचेर आमकां फॉलो करात आनी व्हाट्सएप सबस्क्रायब करपाक विसरूं नाकात.
