विलिनीकरण जालेंना तें बरें जालें….

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

गोंय महाराष्ट्राचें जालें ना ताका गोंयांतलो निजाचो कोंकणीभाशी गोंयकार जापसालदार आसा. जेन्ना 1967 वर्सा गोंयांत जनमत कौल जालो तेन्ना …

जनमत कौल म्हजे जिणेंतलो एक अपूर्व खीण. 1967 हें वर्स गोंयंच्या आनी गोंयकारांचे जिणेंत एक व्हडलें खडप कशें घट रोमून आसा. ह्या काळ्या खडपार कोरांतिल्लो असो गोंयचो फुडार. गोंय 19 डिसेंबराक मेकळें जालें खरें, पूण ताचो फुडार थारूंक नासलो. गोंय मुक्त जालें, पुर्तुगेजांची फिरंगी राजवट सोंपली. तब्बल साडे चारशें वर्सां गोंय परकें, अभारतीय राजवटींत उरलें. वेपार, धंदो करपाक आपलीं तारवां घेवन आयिल्ल्या फिरंग्यांक जेन्ना तारवटी वास्को द गामान दर्यामार्ग दाखोवचे पयलीं आफोन्स आल्बुकेर्कान आपलीं माकांव हीं तारवां अरबी म्हासागरा वटेन तांडपाक सुरवात केली. आताच्या तारवां भशेन माक्नां नाशिल्लीं. तीं तांडून आनी वाऱ्याच्या लोटानूच उदकांत नेटान भोंवपाक शकतालीं. ते खातीर दर्यांत प्रवास हो भोवकठीण आनी घामा- कश्टांचो आसलो. वाऱ्यार पातयेवन शिडां- मांगर, धरी- येरीं धरून दर्याच्यो वसाडी कापून फुडें फुडें वचप, तशें तुफानी दर्यांनी सोंपें नासलें.
पुर्तुगेज तारवटी आफोंस द आल्बुकेर्क भारताचे दर्यादेगेर पावलो तेन्ना ताका ती भारताची देग वो तड म्हणपाचेंय खबर नासलें. दक्षीण आफ्रिकेक पावपाचो उद्देश दवरून तारूं तांडीत पु्र्तुगेज तारवटी दक्षीण भारतांत केरळांत पावले आनी उपरांत फुडें वचपाचो हावेस धरून माकांव हो सात तारवाचो तांडो वयर सरकलो तो कोंकण पट्टेचे देगेर आशिल्ले सोबीत माड आनी दोंगराळ सह्याद्री पर्वत पळयत वास्को द गामान पयले फावट भारत पळयलो आनी फाटोफाट त्याच ताणें तारवां उत्तरे कडेन ताणपाक लायलीं. हे माकांव बोटीचे मदीं एका तारवांत पुर्तुगेज सरदार आल्फोंस द आल्बुकेर्क आसलो. केरळ राज्याचे दर्यादेगेक पळयत पळयत देगे वयले माड मेजीत म्हणटा तशे शेकीं 1510 त आल्बुकेर्क गोंयांत पावलो.
गोंयांत आशिल्ल्या कोंकण्यांनी आदीलशाहीच्या आक्रमणाक तोंड दिवपाक गोऱ्या पिट्ट पाखल्यांक येवकार दिलो. तांचे कडेन तांच्या तारवांनी माल- मसालो चड करून तांबड्यो मिरसांगो आनी सामान भरिल्लें खंय. तो मिरसांगोच सांबार घेवन आल्फोंस आल्बुकेर्कान गोंयांतल्या कोंकण्यांनी म्हणल्यार म्हाळू पै हें एक नांव घेतात तो आनी हेर तेन्नाचे हांगाचे लोक आल्बुकेर्काक येवकार दिवंक तयार जाले आनी सांगतात तशे 1510 वर्सा पुर्तुगेजांचीं गोरीं पावलां गोंय भुंयेर पयलीं पडलीं. तीं आतां पोरण्यां गोंयां वाशी म्हूण एक धाकटुलो जुंवो आसा थंय त्या तारवां मदलें एक तारूं तेंकलें. हो वाशी गांव आयजूय त्या नांवान वळखतात. चोडणां- दिवाडे पोरण्यां गोंयां पलतडी हो माणकुलो जुंवो आसा. तर अशे तरेन पुर्तुगेज गोंयांत पावलो. गोंयांत येवपाचो रस्तो पयलो 1498 वर्सा वास्को दा गामान दाखयलो, अशें इतिहास सांगता.
तर हो सगलो, चौदाव्या – पंदराव्या शेंकड्याचो संदर्भ सोदून आमी फुडें सरकत पावतात ते 1961 वर्सांत. मदल्या काळांतलो हो इतिहास तसो रंगीन संगीन आसा. छत्रपती शिवाजी- संभाजीन बी गोंयांत आपलो इतिहास रचला. ताका स्पर्श करीनासतना आमी जेन्ना 1961 वर्सांत भितर सरतात तेन्ना आमकां खरीक लागता आतां आमचो इतिहास, चड करून 1961 – 1967 मेरेन. पयलीं स- सात वर्सां, जेन्ना पं. नेहरू भारताचे पयले प्रधानमंत्री जाले तेन्नाच्यान आमच्या गोंयचो ओपिनियीन पोलाचो इतिहास आरंभ जाता. हीं स- सात वर्सां गोंय संघप्रदेश म्हूण केंद्र सरकाराच्या पालवान रावलें.
इतले मजगतीं स- सात वर्सां भितर आमकां चार प्रधानमंत्री संदर्भ कशे आयले. नेहरूच्या मरणा उपरांत शास्त्री आसलो. पूण ताका ताश्कंदाक न्हिदेंत मरण आयलें. शेवटाक 1967 त इंदिरा गांधीच्या हातांत गोंयचो फुडार पडलो. तेन्नाच गोंयचे फुडारी म्हणल्यार स. भाऊ उर्फ पुरुषोत्तम काकोडकार आनी महाराष्ट्रवादी पक्षाचे भाऊसायब बांदोडकार हांणी मेळून केंद्र सरकारान बहाल केल्लो जनमत कौल वा ओपिनियन पोल गोंयकारांनी मानून घेतलो आनी 16 जानेर 1967 वर्सा हातांत शिक्को घेवन महाधक्को दिवपाक तयार जाले.
आतां अशें कित्याक घडलें ताकाय कारणा आसात, पूण तीं आतां पुराणांतलीं वांयगीं जाल्यांत. तातूंत महाराष्ट्रांतल्या तत्कालीन फुडाऱ्यांनी मराठी भाशेच्या आदारान, हिंदू धर्माच्या म्हालवाजार गोंया कडेन आपली जवळीक सांगपाक सुरवात केली. ते खातीर महाराष्ट्रांतले दिग्गज वक्ते आचार्य अत्रे, पु. ल. देशपांडे, वसंतदादा पाटील, तत्कालीन मुख्यमंत्री रथी, महारथी गोंयांत भाऊसायबाल्या आल्तिना वयल्या बंगल्यात येवन पार्ट्यो झोडपाक लागले. महाराष्ट्र गोंयाचेर अधिकार, हक्क सांगपाक भजन, किर्तनां, मराठी नाट्य परंपरा, तमाशे आनी लोकनाट्य कलापथकां घे म्हणून घाट देवन गोंयच्या खाची कोनशांनी ‘गोंव्याचे विलीनकरण महाराष्ट्रांत झालेच पाहिजे’, ‘जिथे गोवा तिथे मुंबई,’ ‘जयजय महाराष्ट्र माझा’ हे आनी हेर मराठी पोवाडे, पदां आनी मराठी फुडाऱ्यांची आकांताचीं भाशणां… गोंय प्रदेश तेन्ना दुमदुमून गाजपाक लागलो.
उत्तर गोंयांत तर कांय थळाव्या महाराष्ट्रवादी मराठी भक्तांनी लागीं- लागीं गोंयचें विलिनीकरण तेन्ना करून उडयिल्लें, तातूंत म्हापशेकार गोंयकार आघाडेचेर आसले. गोपाळराव मयेंकार भाऊंच्या खांद्याक खांदो लावन गोंयचें विलिकरण हो महाराष्ट्राचो जल्मसिद्ध हक्क अश्या तोऱ्यांत गोंयभर धुमशेणां कांडटाले. नांवां घेवपाक खूब आसात, पूण जाका आतां तांणी आनी तांच्या भुरग्यांनी बी विलिनीकरण मागताले, ती तांचीय चूक आसली अशें तांणी मानून घेतले. गोंयचे विलिनीकरण जालेना तें बरे जालें. कारण आयज गोंयचे स्वतंत्र राज्य आसा. ताका मुख्यमंत्री, आमदार आसात. राजधानी मुंबय जावपाची थंय पणजी आसा. स्वतंत्र हायकोर्ट आसा. गोंय विद्यापीठ आसा. गोंयाक 25 वें धाकटुले राज्य म्हूण भारतांत वेगळो मान-रेश्पेद आसा. संवसारांत गोंयचें नांव वेगवेगळ्या कारणां वयल्यान गाजता. कांय वायट गजालींक लागूनच आयज गोंयचें नांव इबाडटा. ताका आमची सरकारी यंत्रणां जापसालदार आसा.
गोंय महाराष्ट्राचें जालें ना ताका गोंयांतलो निजाचो कोंकणीभाशी गोंयकार जापसालदार आसा. जेन्ना 1967 वर्सा गोंयांत जनमत कौल जालो तेन्ना आरंभाक गोंय महाराष्ट्रांत विलीन जाता कशें जाल्लें. उत्तर गोंयांतलो हिंदू भोवजन समाज चड करून भंडारी समाज नेणारपणान आपणाली भाशा मराठी म्हणी. आयजूय थोडे शिल्लक आसात. हांगा, थंय शिंपडून उरल्यात. 16 जानेराक लोकांनी पानां- फुलाक मत मारलें. दक्षीण गोंयांतल्या चडश्या क्रिस्तांवांनी पानांचेर शिक्को मारून गोंय सुमार 32- 33 हजारांची आघाडी घेवन विलिनीकरणाक विरोध दाखयलो. गोयं साल्वार जालें. गोंय मराठणांतल्या होमखणातल्यान सयसलामत भायर सरलें. भाऊसायब परत मुख्यमंत्री जालो. गोंयकार खऱ्या अर्थान अधिकारार आयलो आनी 1987 त घटक राज्य जावन भारतांतलें एक राज्य म्हणून आयज संवसारांत अभिमानान मिरयता.
ह्या जनमत कौलांत हांव विद्यार्थी दशेंत आसतना उल्हास बुयांव हांगेल्या कथापथकांत वांटो घेवन गोंया खातीर योगदान दिलें हाचो म्हाका अभिमान आसा. आयज तो कलापथकाचो आनी तातूंत आशिल्लो हांव एक 15- 16 वर्सांचो तरणाटो उबो आसा, ताचो म्हाका गर्व आसा. जय गोंय

एन शिवदास, फर्मागुडी
9226420583