भांगरभूंय | प्रतिनिधी
घरांत पावल दवरलां मात, म्हजी नदर तिचेर पडली, काल नटून थटून देवळांत आयिल्ली ती बायल आज सामकीच निस्तेज दिसताली. रडून रडून तिचे दोळे खोल गेल्ले. ते निस्तेज दोळे म्हाका सांगताले, म्हजे इश्टिणी आयज हांव सोंपलें. म्हजो घरकार आयज म्हाका सोडून गेलो. म्हजे सवायशिणीचे सगले हक्क आज हो निश्ठूर समाज म्हजे कडल्यान झोमून घेतलो. ती सामकी गळसणिल्ली. ओठ थरथरताले, पूण तिच्या तोंडांतल्यान उत्तरां भायर सरनासलीं. तिच्या दोळ्यांचे भाशेन म्हज्या काळजाक व्हडलो घाय केलो. केन्नाच पेखचोना असो.
‘चलात, चलात तिका भायर हाडात, रीत करपाक जाय’, थंय आशिल्ल्या मध्यम पिरायेच्या दादल्यान म्हणलें. अशें म्हणना फुडें एक मध्यम पिरायेची, आपूण व्हडलें समाजकार्य केल्ल्याचो आव हाडून एक विधवा सडसडीत मुखार आयली. ‘चल बाय, हें आमकां चुकूंक ना’ म्हूण बळयां तिणें तिका उबी केली. तिचें आंग थरथरतालें. केस पिसुडिल्ले, पांयांत बळगें नाशिल्लें, तकलेर बारा मणाचें वजें आशिल्ले वरीं ती एक- एक पावल उबारताली. खरें म्हणल्यार ती विधवा तिका ओडीत भायर व्हरताली. थंयच कुशीक तांच्याच सोयऱ्यांचें एक तरनाटे चली उबें आशिल्लें, हांवें ताका म्हणलें, ‘आजूनय तुमी ह्यो रिती करतात? आमी सगळे बंद केलां’. ताणें म्हणलें ‘आमी आमचे आत्येक अशें करूंक दिवंक ना’. हांवे परतो प्रश्न केलो, ‘मागीर आतां कित्याक करतात?’ ताचे कडेन जाप नाशिल्ली. मोन्यानी तें म्हजे फुड्यांतल्यान कडसलें. हांव कांयच करपाक शकना म्हूण म्हजो जीव तडफडटालो.
इतल्यारूच भागूं ना. रीत केले उपरांत ती सोंपणां चडून घरांत आयली. ओदोळचे विधवेन व्हडलो बोवाळ केलो. ‘आगे, भितर कित्याक आयली? भायर न्हावून भितर येवपाक जाय.’ लकत लकत ती चलताली. तिची आंगांतली शक्तच कोणीतरी काडून व्हेल्ली. ती विधवा मुकादम कशी तिका परत भायर व्हरपाक आयली. तिची ती अवस्था पळोवन आतां म्हज्यान रावपाक जायना जालें ना. हांवे म्हणलें, ‘आसूं आतां ती घरांत आयल्याच न्ही. न्हावुनी तिका मान्न्यांत.’
‘हें ऽऽऽ तिणें भितर येवपाक जायना.’
‘आसूं गे मामी’, इश्टिणीचे व्हडले भयणीन शब्दांचेर जोर दित म्हणलें.
दर एका घराण्यांत अशेंच घडटा. घरकार गेल्ल्याचें मळबा येदें दुख्ख तिच्या मुखार आसता. संवसार कसो चलतलो ह्या विचारांनी ती अर्दमेल्ली जाल्ली आसता. अशा वेळार आपल्याचेर अत्याचार जातात, हाचो विचार लेगीत तिच्या मनांत येना. सथर- विथर जाल्ल्या ते असहाय्य बायलेचे जिणेची दोरी समाजान आपल्या हातांत घेतिल्ली आसता. तो नाचयता तशी ती नाचता. प्रतिकार करपाची शक्तच तिचे कडेन नासता. जेन्ना तिका तिचेर जाल्ल्या अत्याचाराची जाणीव जाता तेन्ना खूब वेळ गेल्लो आसता. हें सगलें आमी कित्याक सोंसतात? ह्यो रिती करून समाजाक आमचे कडल्यान कितें सिद्ध करुन घेवपाचे आसा? सगल्यो किळस हाडपी रिती बायलां खातीरुच? अशे जायते प्रस्न तिच्या मनात थैमान घालतात. ह्यो रिती करपाक फुडाकार घेतात त्यो विधवाच. आमी भोगलां तें तुमीय भोगात, अशें तर तांकां सांगपाचें नासता?
विधवांक बरी वागणूक मेळची म्हूण आतां सरकारानूय बी पावल उबारलां. चडशा आमदारांनी ह्या अपमानास्पद वागणुकीचेर बडी मारल्या. ह्यो जीवघेण्यो रिती बंद करच्यो म्हूण कायदो करपाचो विचार मुखार आयला. कायद्याचो भंय आसल्या शिवाय आपल्याक बुदवंत म्हणपी मनीस सुदारना. कायद्याचो भंय आसचोच ते परस समाजान आपली मानसिकता बदलपाची चड गरज आसा. घरांत जेन्ना कोणूय मरता तेन्ना सगलो घराबो एकठांय जाता. तिच्यो भयणी, भावजयो, जावो, नणंदो, शेजारी पाजारी सगलीं आसतात. सरात तुमी मुखार, तुमी घरचीं न्हय. सांगात समाजाक आमकां कांकणा फोडप, कुकूम पुसप, मंगळसुत्र तोडप ह्यो भयांकृत रिती नाकात. तिका वेळ दियात. अशा दुख्खाच्या प्रसंगार तिच्यो भोयो- भोयो करूं नाकात. अशें जर रिती करतल्यांक समजावन सांगत जाल्यार तिका ह्यो नरक यातना भोगच्यो पडच्योना. समाज आयकना
जाल्यार तिची ढाल जायात. म्हाका याद आसा म्हज्या भावाचे चलयेचो घोव अपघातांत भायर पडलो. तिणें चाळिशी लेगीत हुपू नाशिल्ली. रीत करपाक ते लोक व्हरपाक आयले. हांवें फकत मानेन तांकां नाका म्हूण सांगलें. ताणींय आसूं म्हणलें आनी ते भायर गेले.
जेन्ना- जेन्ना आमकां विधवांचेर अन्याय जाता अशें दिसता तेन्ना- तेन्ना आमी ताचे आड उबीं रावुया. लग्न कार्याक व्हट भरपाची आसता, हळद लावपाची आसता. अशा बायलांनी दिल्ली भांगराची वस्त आमकां अपवित्र दिसता? ना. तांचो तो आशिर्वाद आसता, अशें म्हणपाक आमी कित्याक फुडें सरनात? तुमचो ह्या व्हंकल – न्हवऱ्याक आशिर्वाद जाय म्हूण तांकां मुखार काडुया. त्या शुभ कार्याक घरांतल्यान सुरवात करूया.
‘तूं विधवा, तुवें घरच्या कार्यांत वांटो घेवपाक जायना’, अशें कितलीशींच वर्सां तांच्या मनांचेर बिंबयल्ले आसता. ते खातीर विधवा बायल मुखार मुखार करना. तिचो घोव मरप हो तिणें केल्लो गुन्यांव वा अपराध न्हय. मरण हें सगल्यांकूच येता. बायल मेल्लो दादलो सगल्या कार्यांत वांटो घेता, मागीर बायल म्हूण तिणें कित्याक फाटी रावचें? ही पाडी रीत आमीच तयार केल्या. ती वेसण घालून बंद करचीच पडटली.
कायदो जावुदीच, पूण समाजान, दर एका घराण्यान विधवेचे मन समजून घेवपाचो यत्न करपाक जाय. हें करपाक बायलांनीच फुडाकार घेवपाक जाय. ती खंयच्याय कार्यांत वांटो घेवपाक येना जाल्यार तिका मुखार काडुया. घोवाच्या मरणान म्हजे सगले अधिकार, म्हजें भोवप, म्हजें समाजीक कार्यांत वांटो घेवप, सगलें- सगलें बंद हो न्यूनगंड तिचे तकलेंतल्यान काडून उडोवया. नोकरी करतल्या बायलेक तर समाजा बराबर चलचेंच पडटा. तिणें कशें रावचें, न्हेसचें हें सगलें आपलें चारित्र्य सांबाळून तिकाच थारावं दी. तिचे बद्दल अपशब्द उलयतना मागीर तो दादलो आसूं वा बायल तांकां थंयच आवर घालुया, तांकां समाजीक कार्यांत आसपावन घेतल्यार ही वायट प्रथा बंद जावपाक वेळ लागचो ना.
बायलेक आपलें अशें मत आसता, मागीर ती ‘सौ भाग्य वती’ आसूं वा विधवा. त्या विचारांचेर कोणूच निर्बंध घालूंक शकना. घोवाच्या मरणान खचून गेल्ले बायलेक धीराच्या शब्दांची गरज आसता, निर्भत्सनेची न्हय. ती कश्ट करून विस्कटिल्लो संवसार परत उबो करपाक शकता. भुरग्यांचो सांबाळ करता. उतरांच्या चाबकांनी वा अपमानीत करून तिचें मनोबळ दुबळें करपाचो समाजाक वा घराब्याक अधिकार ना. समाजा कडेन ती लडतय बी, पूण आपल्याच घराब्या कडेन कशी लडटली?
आयज सावन विधवांक सक्षम करपाक एक पावल मुखार मारपाचो निर्धार करुया. समाज बी आमच्या पावलार पावल मारून साथ दितलो, हाची म्हाका खात्री आसा.
कुसूम हरीश अग्रवाल
9860207976
खिणाखिणाक ताज्यो घडणुको आनी तुमचे कडेन संबंदीत दरेक खबर मेळयात एका क्लिकाचेर! फेसबूक, ट्विटराचेर आमकां फॉलो करात आनी व्हाट्सएप सबस्क्रायब करपाक विसरूं नाकात.
