विज्ञानाक लागून उदरगत

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

आयज विज्ञान दीस. आयज आमकां जीं उपकरणां मेळ्ळ्यांत, तीं विज्ञाना खातीर. तुमका नोबेल इनाम मेळचें हें आवडेंता. हें कठीण न्हय. आमचे तशे यत्न आसपाक जाय. समस्या खूब आसात. तुमी निरीक्षण करचें आनी सोद घेवचो. 

आयज 28 फेब्रुवारी. जर तुमची खंय मुलाखत आसत तर एक हमखास प्रश्न पॅनल तुमकां विचारूं शकता. तो म्हण्ल्यार आयचो दीस महत्वाचो कित्याक?

आयज विज्ञान दीस. हो दीस सी व्ही रमण हांच्या शोधा खातीर मनयतात. याद करतात विज्ञान फाट्याच्या विद्यार्थ्यांक हाची म्हायती आसतली. हातूंत अजाप अशें कांय ना. पूण हेर फांट्याच्या विद्यार्थ्यांकूय हें खबर आसूंक जाय. विज्ञानाची मजत घेतले बगर आमची उदरगत जावची ना हें मतीन दवरूंक जाय.  रेडिओ आसूं वा दुचाकी, फॅन आसूं वा मिक्सर….  ह्यो सगल्यो गजाली आमकां विज्ञानान दिल्यात. काय शास्त्रज्ञांनी तर आपलें जिणें हे खातीर ओंपलें. काय जाणांनी आपल्याक सोंपोवन घेतलें. तांचे खातीरूच समाज वयर सरलो. 

लोकांचे जिणेक विज्ञानांतल्या सोदांचो बरोच लाव जालो. हो सोद नासलो तर आमची जीण इतली सोबीत जावची नासली. सी व्ही रमण हांचो जल्माचो दीस २८ फेब्रुवारी न्हय, तांकां मरणूय ते दीस येवंक ना.  मागीर 28 तारीख कसली? ह्यो प्रश्न तुमका पडटा आसतलो. तांचो जल्मदीस आसा 7/11/1888  तर स्मृती दीस आसा 21/11/1970. तांचो जन्म तिरुचिरापल्ली- तामिळनाडूंत एका ब्राह्मण कुटूंबान जालो. आठ भांवडांतले ते दुसरे. तांचे बाबा लेगीत हुशार आशिल्ले. सी व्ही रमण हांची नेमणूक आंध्रप्रदेशातल्या विशाखापट्टणांतल्या काॅलेजींक फिजिक्स शिकोवपाक जाली.  तांचें माध्यमिक  शिक्षण सेंट एलॉयसिस अँग्लो इंडियन स्कुलां जालें. ते फुडें भौतिकशास्त्र विशय शिकोवपाक लागले आनी तातूंतच तांकां नोबेल फाव जालें.  

डॉ. गोवारीकर हांच्या मनांत विज्ञान दिसाचें घोळटालें. ते सचिव जाले आनी ती संद घेवन तांणी 28 फेब्रुवारी हो विज्ञान दीस म्हूण घोशीत केलो. ही तारीख आमकां व्हड, कारण रमण हांकां नोबेल पुरस्कार ह्याच दीसा जाहीर जालो. तांचो एक लेख ‘नेचर’ ह्या मासिकांत उजवाडाक आयिल्लो. तातूंतल्या सोदाक हें नोबेल जाहीर जाले. रमण हांकां दर्याचें उदक  सदांच प्रेरणा दितालें.  खाशेली गजाल म्हणल्यार तांचे बाबा भौतिकशास्त्र विशय शिकयताले तशें सी व्ही रमण हांणी लेगीत तोच विषय  शिकोवपाक कोलकोत्याक सुरवात केली.  हें सगळे तांकां त्या विशयाची आवड आशिल्ली म्हूण.  म्हण तर तांकां शोदाचें नोबेल फाव जालें, ह्या निमतान तुमी सी व्ही रमण हांचेविशीं चड जाणून घेयात. 

विज्ञान फांट्यान येवचें म्हूण गोंयांत कितल्योशोच कार्यावळी जातात.  विज्ञान चित्रपट, वैज्ञानिकां कडेन संवाद, गोवा विज्ञान केंद्र तर मिरामार आसा.  एक दीस सोडलो तर अख्खे वर्सभर तो चालू आसता. अटल टिंक्चरिंग क्लबा वरवी विद्यार्थ्यांक विज्ञान फाट्याची आवड लागू शकता. ताचेर केन्ना तरी उलोवया, म्हणचे परस  बरोवया. कांय मुखेल शारांनी तर दुर्बीण दवरून आकाश  पळोवपाची तजवीज केल्या. जायत्या शास्त्रज्ञांनी खेळ पळोवंक ना, वेळ घालोवंक ना. ते आनी तांचो सोद अभ्यास हेंच तांचें विश्व आसलें. हे सोद तांणी तुमच्या आमच्या खातीर लायले. तुमी लेगीत असो यत्न करचो म्हूण हो विज्ञान दीस आमी मनयतात. सादें उदाहरण घेवया विमानाचें.  सुकण्या सारकें आमकां काय उडपाक  मेळचेंना. कित्याक तर आमकां पाखां नात, पूण विमानाच्या सोदान आमी एका देशांतल्यान दुसऱ्या देशांत थोड्या वेळा भितर वचूं शकतात. हें सगळे विमानाखातीर. त्याच्या सोदा खातीर जालें. ताचो लाव तुमी आमी घेतात. आदीं ही कल्पना आशिल्ली. उमळशिके खातीर मागीर ती प्रत्यक्षान आयली. आमी उडपाक शकतले हे कल्पनेचेर जायते जाण तांकां पिश्याचे वळेरेंत काडपाचे, पूण आतां हें सत्य जालां. हें सगळे विज्ञाना खातीर. तुमका नोबेल इनाम मेळचें हें आवडेंता. हें कठीण न्हय. आपले तशे यत्न आसपाक जाय. समस्या खूब आसात. तुमी निरीक्षण करचें आनी सोद घेवचो. 

प्रा रामदास केळकर