वास, सहवास

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

मनीसपण, करूणा, दया ह्या रोसांनी जो भरिल्लो आसता, ताचो वास आनी सहवास जण एकल्याक जाय जायसो आसता. ग्रहण करप्याच्या काळजाच्यो नाका पुडयो मात नितळ निवळ जाय. त्यो चोंदिल्ल्यो आसूंक उपकारना.

वास, परमळ, गंध, सुगंध. नाक ह्या इंद्रियाक जावपी अनुभव. बरें, ह्या वासाच्यो नाना तरा. वा… आ हा हा हा, अशीं उतरां हुंगतनाच वा हुंगनासतना लेगीत दरवळा वयल्यान येवचीं आनी आहाहाऽऽ वा म्हूण धन्य जावचें. जितली रसिकता अभिरूचीसंपन्नता अदीक तितलेच वासांचे अनुभव तीव्र.
फुलांचे वास विविध. भुरगेपणात हांव शाळेंत वतालों. कुऴागरांचे रांकेंतल्यान. नक्षत्राच्या वा अती सूक्ष्म सुदर्शनचक्राच्या आकाराच्या ओंवळांची रास पडिल्ली आसताली. ओलसर मातयेंत. मातयेचो वास आनी तातूंत नाक तृप्त करपी हो ओवळांचो सुगंध. एके वटेन लांबचेलांब शेतां आशिल्लीं. वेगवेगळ्या हंगामांत तांचो वास आंगभर सुखद शिरशिरी हाडटालो. गाड हळडुव्या चाफ्यांचो सुगंध कुळागरांत अचळय धोलत धोलत फांकारचो. कुळागराच्या एके वटेन उदकाची एक तळी आशिल्ली. ताची धड वा वंय म्हळ्यार हातो वा कवासो हांची सुवात. हात्याच्यो पाकळ्यो तातूंतली अळंग पिठो सोडपी बारीक टर्कीश उश्या भशेन आशिल्ली फुलाची रचना मोहक आसताली. तातूंतल्यान उदेवपी सुगंध सोबीत.
म्हाड्डोळ गांवूच फुलांच्या सुगंधांचो. अनंताच्या फुलांच्या कळयांच्यो हळयो हांवें हांगाच पळेल्यो. जायांचो परमळ म्हळ्यार कळस. ल्हवपीकपणान पातळपी यमन रागाच्या स्वरांसारको हो सुगंध. ‘कसो आसा तूं शाण्या’ अशी वासपूस केल्ले सारको नाकाक सांसपुपी. शिरगांवच्या देवी श्री लईराईक मोगऱ्यांच्यो फांतयो अर्पण करतात. जात्रे वेळार थंय वचचें. तुडूंब उदक जशें धरणांत भरिल्लें दिसता तशें मोगऱ्यांच्या सुगंधाच्या घमघमाटाच्या सागरांत आमी पेंवतात असो भास जावचो. पारिजातकाचोय सुगंध म्हाका आवडटालो. रातराणीचो गंध शांत, स्तब्ध, रातींच्या काळखांत आपलें वरतेपण गाजोवपी.
म्हाड्डोळा ताज्ज्या हळडुव्या चांफ्यांचो वास घेतलो तो अजून नाकांत तस्सो आसा. आजयेल्या पोरसांत गांवठीं कुंजां माटवार फुलतालीं त्या धव्याफुल्ल कुंजांचोय वास सुखद. हळडुव्याच सुरंगांचो आनी सुरंगां वळेसराचो वास आंगांआंगांत भिनून सुखाची शिरशिरी दिवपी.
पयलो पावस शिडशिडून मातयेक आफडिना फुडें जो सुगंध नाकाक तृप्त करता तेन्ना तो सुगंध कुपींत बंदिस्त करचो अशें आमच्यांतल्या बालमनाक दिसता. फळांचेय वास खास. रसाळ पणस पिकतकच लागसल्ल्यान वचप्याक पणसांतल्या गऱ्यांच्या म्होंवाचो घमघमाट येता. चिंचो पिकूंक लागतकच वाऱ्या बरोबर हो चिंचेबोटांचो वास सरभोंवतणी वलयांकीत जावन प्रवाहित जायत रावता. येत्या वत्याक कांय खिणा खातीर लेगीत चिंच आपलें अस्तित्व ह्या वासांतल्यान दाखयता. आतां आंबे, काजू ह्या पिकांक चंवर येतलो. बरोच सुंदर सुगंध आंब्या पिकावळींत घमघमत वतलो. थंयसल्ल्यान येत्या वत्याक वसंताची जाणीव करून दितलो. सद्या तोरांचो वास येवपाक लागला. आंतेर म्हणजेच रामफळ घरा वा झाडार पिकतकच ताका कस्टर्डाचो असो गंध येता की ह्या फळाक इंग्लीशींत कस्टर्ड एपल नांव कित्याक दिलें हें होलमता. काजू अर्थात मुट्टो आनी मानकुराद आंबो झाडार जेन्ना पिकतात आनी रस पूर्ण भरून सकयल स्रवपाक तयार जातकच फळ भुंयेर घालून घेवपाक तयार आसता त्या परीपक्वतेच्या खिणाक आंब्याचो आनी काजूचो जो परमळ वांठारभर पातळटा तो अनुभवच आगळोवेगळो.
घरांत रांदचेकुडींतले वास आगळे. अऩ्नपदार्थांतल्यान सुटपी वास आनी उपरांत खातकच अणभवतात ती रूच जिवाक तृप्त करतात. वेगवेगळ्या तरेचे फोव, उपमा, भाकरी, बटाट भाजी, हेर भाजी आनी हेर पदार्थांचो घमघम घरभर पसरता. भूक आनीक जागृत जावन जीब मुतूंक लागता. खतखतें व्हडल्या तोपांत तयार जाता आसतना वेगवेगळ्यो पालेभाज्ज्यो, कंदमुळां हांचो संमिश्र एकवटीत वासाचो परिणाम नाकाक खावपा खातीर सज्ज जायात असो आदेशूच दिता. वासाळ दिखाळ ताज्या ताज्या तोरांचें लोणचेंय तयार जातनाच रगडी मारप्यांक आपल्या वासानूच मोहित करता. धोणस, तवसळी, पातोळ्यो… सगळे पदार्थ आपापल्या जातकुळीचे सुगंध दिवन आनंद दितात.
पावसांत ओल्या धुल्लाचो आऩी ओल्या मातयेचो घमघम सुट्टाच. घराच्या जनेलांतल्यान सुक्या बांगड्यांची किसमूर वा भाजिल्ल्या सुक्या बांगड्याची वा वेल्ल्यांची सुलूस नाकाक लायता. कितले वास हे अपुरबायेचे!
वनस्पती, रानां, पोरसांतलीं फुलझाडां हातूंतल्यान कितले सुगंध येतात हाका अंत ना. पावसांत तर किडी- किड्यांचे, जीव जंतूंचे सुटपी स्राव आनी द्राव, झाडांतून पाझरपी स्राव हांचो संमिश्र परिणाम वेगळेंच सूख दिता.
आमच्या भुरगेपणात केरोसीन आसतालें. ताकाच पेत्रोल म्हणटाले. रातच्या दिव्यांतलें हें इंधन. आमच्या घरा चोडणा भुसारी दुकानांत आजो गल्ल्यार बसतालो. गिरायक लोक येताले. कोणूय पेत्रोल विकत घेतालो. आजो ताका ताच्या बाटलेंतल्यान पेत्रोल दितालो. त्या वेळार सहजपणान कितलेशेच पेत्रोलाच्या गंधाचे कण हवेंत उडत आमच्या नाका कडेन खेळटाले. हांव थंयच लुडबुडत, फाटीं फुडें जायत घुटमळटालों. म्हाका तो पेत्रोलाचो वास जाय जायसो दिसतालो.
पेत्रोल पंपाचेर आज लेगीत गेले जाल्यार वीस मिनटां थंय रांकेंत रावन भायर आयलो जाल्यार येनाफुडें आंगाक पेत्रोलाचो वास आयिल्ल्याचो भास जाता. वास येताच. मेकानिका कडेन थोडो वेळ रावात आनी भायर सरात. ऑयलीचो वास तुमच्या सर्वांगाक येवपाक लागता.
कारण सादें. सज्जनांच्या संगतीक रावशात जाल्यार चंदनाचो सुगंध येत रावतलो. दुर्जन मित्र आसत जाल्यार दुर्गुणांचो दर्प येवपाक लागतलो. आमच्यांत प्रेम भरून आसचें. उप्पट. प्रेमाचो रहिवास आसचो.
मनीसपण, करूणा, दया ह्या रोसांनी जो भरिल्लो आसता, ताचो वास आनी सहवास जण एकल्याक जाय जायसो आसता. ग्रहण करप्याच्या काळजाच्यो नाका पुडयो मात नितळ निवळ जाय. त्यो चोंदिल्ल्यो आसूंक उपकारना. काळजाचें नाक मात निवळ जाय. फुलां, फळां, झाडां, सैम सुगंध दितात. आमी मनशांनी निदान प्रेमरोसाचो परमळ तरी दिवंक नाका?

मुकेश थळी
फोंडें