वसु बारस

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

पांच दिसांच्या दिवाळी सणाची सुरवात आयच्यान वसुबारस सणान जाता. ते निमतान विशेश.  

हिंदु धर्मांतल्या परबांक पांच आंकड्याक म्हत्व आसा.  चवथ आसूं वा दिवाळी, सण सुवाळ्यांची गाजोवाजो घराघरांनी आसताच.  नवरात्रां जालीं, आतां वेध लागल्यात ते दिवाळेचे.  दिवाळेची सुरवात जाता वसुबारस ह्या गाय आनी पाडकुल्याच्या सणान. महाराश्ट्र आनी कर्नाटकांत हो सण दबाज्यान मनयतात.  गोंयांतून कांय प्रमाणांत तो जाता.  

गायेक हिंदु धर्मांत खूब म्हत्व आसा.  ह्या दिसा सांजवेळार सकाळीं चरपाक सोडलेल्यो गायो घरा परत येतात. ताका  ह्या सांजवेळार परत येतात ताका गोरज म्हुर्त अशेंय  म्हणटात.  गोरवां विशीं मोग मोयपास आनी आदर दाखोवपाक अश्विन म्हयन्यांतल्या कृष्ण पक्षांतल्या दुवादशीक हो सण मनयतात.  तिका गोवत्सद्वादस म्हणटात.  वसु म्हणजे धन आनी ताका बारस म्हणजे दुवादस.  घरांत लक्ष्मी येवची ह्या हेतान सवत्स धेनुची (ल्हान पाडका सयत गाय) पुजा ह्या दिसा करतात.  

वसुबारसान दिवाळेची सुरवात जाता.  सवाशिणी वासरा सयत आसलेल्या गायेची पुजा करतात.  तांकां हळद लावन न्हाणयतात. नवें वस्त्र आंगार घालतात. घरांत गाय ना जाल्यार गांवांतल्या शेतकारांगेर वचून तिची पुजा करतात.  वासराच्या पांयांर उदक घालतात. हळद, पिंजर लायतात. फुलांचे हार तांच्या गळ्यांत घालतात.  पुरण पोळी, उड्डाडाळीचे वडे, शीत, वरण केळीच्या पानार वाडून गायेक आनी पाडकाक पान दाखयतात.  ह्या दिसा दुद वा तें वापरून केल्ले कसलेच पदार्थ खांयनात. गंव आनी मुगूय खायनांत म्हूण कळटा.  उपास करपी बायलां बाजरीची भाकरी आनी चिटकी-मिटकेची भाजी खावन उपास सोडतात.  

गोरवां आनी शेत हाचो शेतकारांचे जिणेंत खूब म्हत्वाचो वांटो.  शेतांतल्या प्रत्येक कामाक बैल उपेगी आसता.  बैल गायचो पूत जाल्ल्यान गायची पुजा करप. गोरवांक दिनवासपाक, तांच्या खातीर शेतांतलें पीक खूब येवपाक, आपल्या भुरग्या -बाळांक बरी भलायकी, कामा धंद्यांत येस मागपाक ही पुजा करतात. बैल, गाय मनीस जातीक इतल्या कामांनी उपेगी येता म्हूण वर्सांत एकदां तरी गायेची पुजा करतात.  बैलाची पुजा करपाचो सण बैल पोळो म्हूण मनयतात.   

वसुबारस सण मनोवपाचो एक संदर्भ मेळटा. आॅक्टोबरांत शेतां पिकतात तेन्ना वोत खूब खर आसता.  गोमाते कडेन हीं किर्णां सोंसपाची भरपूर तांक आसता, म्हूण तिची पुजा करतात.  गायेच्या गळ्यांत घांट बांदलेली आसत जाल्यार ती वाजोवन पुजा करतात.  गायेची शेंपडी तकलेर भोंवडायल्यार वायट नजर पयस जाता अशी श्रद्धा आसा. कित्याक तर देव हनुमान गायेच्या शेपटेंत आसता. गायेक पान दिल्यार तेत्तीस प्रकाराच्या देवांक भोग दिल्ले वरीं जाता.

वसुबारस वा गोवत्स संदर्भान काणी वाचनांत आयली.  एकदां खंय कांय रुशी शंकराचे दर्शन जांवचें म्हूण तप करीत बसलले.  तांचे उपासनेचेर प्रसन्न जावन शंकरान तांकां दर्शन दिवपाचें थारायलें.  देवान म्हाताऱ्याचें सवंग घेतलें आनी देवीन एके गायेचें.  देवान त्या रुशींक सांगलें, म्हाका मात्शें कामा निमतान जंबुक्षेत्रांत वचपाक जाय. दोन दिसांनी हांव येतां.  तो  मेरेन म्हजे गायेची मात्शी राखण करशात? रुशी तयार जाले.  गायेक तांच्या आश्रमांत दवरून देव आपले वाटेक लागलो आनी फुडें वचून देवान वागाचें रूप घेतलें. वागान व्हडल्यान डरकाळी फोडली ती आयकून गाय आबूज जावन हे वटेन ते वटेन धांवपाक लागली.  गाय आबूज जाल्या ती पळोवन सगले देव एकठांय जाले.  तांणी व्याघ्र आनी गायेच्या रुपांत आशिल्ल्या देव आनी देवीचें  दर्शन घेतलें.  वाग गायेचे  फाटल्यान धांवता तें पळोवन रुशींक राग येयलो.  तांणी व्हडा व्हडा आवाजान घांटी वाजोवपाक सुरवात केली.  त्या आवाजाक भियेवन वाग पळून गेलो.  थोड्या वेळान देव आनी देवी थंय आपल्या गणा सयत प्रकट जाता.  हें पळोवन सगलें वातावरण प्रफुल्लीत जाता. रुशिंच्यो सगळ्यो बायलो गोमातेची पुजा करतात.  हो दीस गोवत्स द्वादशी आसलेल्यान ताका गोवत्स दुवादस म्हणटात.   

प्रिता परब