राजहंसाची संकल्पना फळादीक जावं!

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

आमी दर कोंकणी मनशांनी आयज सावन थारावया. कोणायगेर भुरगे जालें, बारश्याक आपयलो, वाडदिसाक आपयलो काय राजहंसांतल्यान पुस्तकांचो गठ्ठो भेट घेवन वचपाचें.

म्हज्या भुरगेपणांत टिव्ही नासलो, मोबायल नासलो. आसली ती पाटी आनी चोपडी. शाळेंतलो पयलो दीस सुरु जातालो श्री ग णे शा चिरुन. सकाळीं च्या पितना काक्याक भाकरेचो कुडको खावयत खावयत आई ‘घे रे काक्या’ म्हणीत मदींच एक घांस म्हज्याय तोंडांत धुकळटाली. दनपरां जेवतना कुतू, माऊक कांटे खावयत म्हज्या जिबेर मेमे दवरताली. आनी जेवतना मात्शें तिख लागल्यार इल्लो गोडाचो कुडको भरयताली. इतलें गोड गेलें आमचे पिरायेच्या जाण्ट्यांचें भुरगेपण.

तिनसांजे हुंबर्‍यार बसून आज्जेन ‘शुभं करोती’ आनी परवड म्हणून घेवप. आनी रातीं कडे न्हिदतना आत्यान, आज्जेन, मावशेन, आईन काणयो सांगप. काणयो आयकतां- आयकतां आमकां काणयांचीं पुस्तकां वाचपाचें पिशें लागलें. जादूचा पोपट, सोन्याचा राजहंस, उडटा घोडा अशीं पुस्तकां वाचता वाचता रामायण, महाभारत, शिवाजी महाराज, सिंदबादच्या सफरी वाचपाची गोडी लागली. पिराय वाडटा तशे कथा, रहस्यकथा, कादंबरी, प्रवासवर्णनां हेंवूय वाचपाची गोडी लागली.
आतांची नवी पिळगी वाचिनात अशें सरसकट आमी उलयतात. तांतूत खर्‍यांनीच नवे पिळगेचीच सगळी चूक आसा काय ? म्हाका तशें दिसना. आमीच खंय तरी उणे पडटात अशें म्हाका दिसता. आमकां वाचनाची आवड निर्माण जाली हाका खुब बरीं कारणां आसली. आमची आई, आजी, आते, मावशी घरांतूच आसताली. आतांच्या भुरग्यांची आईबाबा दोगांय काम करतात. पुरो जावन येतात. चडश्या भुरग्यांची आजी, आजो गावांतल्या घरांत रावतात. आते, मावशी सगळींच काम करतात. बाबू खातीर मनांत आसून लेगीत वेळ काडपाक कठीण जाता. तांतूतल्या तांतूत मागीर बाबूक youtube वयलीं जनावरां, पदां दाखयत उंडी ताळ्यार घालप जाता.
भुरग्यांनी पुस्तक वाचचे अशें दिसता जाल्यार भुरग्याच्या सरभोंवतणी पुस्तकांची रास आसूंक जाय. आमच्या भुरगेपणांत जात्रेक, काल्याक, फेस्ताक, सप्तकाक काणयाच्या पुस्तकांची दुकानां आसताली. काल्याक, जात्रेक म्हाका मामा पुस्तकां घेवन दितालो. म्हजो मावसो दिनकर देसाय मुंबयच्यान येतना साने गुरुजीचीं पुस्तकां आमकां भेट हाडटालो. भुरग्याच्या वाडदिसाक पुस्तक भेट दिवपाची चाल आसली. घराघरांत पुस्तकांची आरमार आसताली. आमगेर पुस्तकांची आरमार अजून आसा. आमगेर एक सोयरो आयिल्लो मुंबयचो. ताणे आमगेर येतकूच म्हाका म्हणले, “खुप श्रीमंत कि रे तू उदय ! तुझ्या घरी पुस्तकांचे कपाट पाहून तुझी श्रीमंती समजली”. हांव ताचीं उतरां आयकून तटास जालो.
आमकां आमचे नवे पिळगेक श्रीमंत करुंक जाय. विचारांनी श्रीमंत, ज्ञानी करुंक जाय. ते खातीर तांकां पुस्तकांची गोडी लावंक जाय. दरवर्सा गोंयांतली उणीच तीं वीस- पंचवीस हजार मुळावे शिकप घेवपाक शाळेंत वतात. तांकां वाचपाक लावंक जाय. ते खातीर तांचे पिरायेचेर वाचपा सारकीं पुस्तकां आमचे कडे आसूंक जाय. पुण कोंकणीत आमचे कडे आसात अशीं पुस्तकां? आसात. पूण जाय तितलीं नात. दर एक पिरायेच्या भुरग्याक जाय तशीं नात. कोंकणी भाशा मंडळ, राजहंस प्रकाशनान ह्या मळार थोडो भोव वावर केला आनी करीत आसा. मंगळुरच्यान विश्व कोंकणी केंद्रान ध्वनीचित्र पुस्तकां काडपाक सुरवात केल्ली. पूण, त्या प्रयोगाक तितलो बरो प्रतिसाद मेळ्ळो ना. दर वर्सा साहित्य अकादेमीचो बालसाहित्य पुरस्कार दितना आमचे कडे जाय त्या प्रमाणांत बालसाहित्य ना हें सत्य न्हयकारुंक मेळचें ना.
आतां देशांत नवी शिक्षण येवजण चालीक लागता. हे येवजणे प्रमाण मुळावे शिकप मायभाशेंत दिवंचे अशें म्हणलां. दर वर्सा बालवाडी वा मुळाव्या शाळांनी शिकपा खातीर जीं नवीं भुरगीं शिकपाक येतात तांणी जर वाचपा खातीर पुस्तकां सोदलीं जाल्यार ती आमचे कडे आसूंक जाय.
राजहंस प्रकाशनान एक नवो प्रकल्प हातांत घेतला. राजंस संकल्पने अंतर्गत दर म्हयन्याक चार ते पांच पुस्तकां सातत्यान उजवाडावपाचो निर्धार केला. आयतारा पणजेंत जाल्ल्या ल्हानश्या घरगुती समारंभात पयलीं पांच पुस्तकां उजवाडाक आयल्यात. हीं पुस्तकां के. जी. पासून पांचवे यत्ते मेरेनच्या भुरग्यां खातीर आसात. बरे प्रतीचो कागद वापरुन भुरग्यांक आवडटात तशी चित्रमय पुस्तकां छापल्यांत. राजहंस प्रकाशनान हो जो प्रकल्प चालीक लावपाचो थारायला ताका म्हजो पुराय पाठिंबो. सामकी गरज आसली अश्या पुस्तकांची. ह्या भुरग्यांक तांचे पिराये प्रमाण तांकां समजता ते भाशेंत चित्रमय पुस्तकां दिलीं जाल्यार फुडाराक नवे वाचक घडूं येतात. आमचे वळखीचे आनी नात्यांतले अशे जायते पालक आसात जे बाजारांत पुस्तकां सोदताले, पुण अशीं कोंकणी पुस्तकां मेळना जाल्ल्यान ते मराठी वा इंग्लीश पुस्तकां हाडून भुरग्यांक दिताले. तांची अडचण पयस जातली. इतर पालकांक पुस्तकां विकतीं घेवन भुरग्यांक दिवपा खातीर प्रोत्साहित करचें पडटलें. कोंकणी- मराठी शाळांतल्या शिक्षकांनी मनार घेतल्यार हें सहज शक्य जातलें.
निमाणे कोणेय कितलींय नवे तकनिकी उदरगतीचीं उदाहरणां दिलीं तरी पुस्तक तें पुस्तक. इ- पुस्तकाक पुस्तकाची सर येवंक शकना. विडिओ कॅसेटी आयल्यो, सी. डी. आयल्यो, पेन ड्रायव्ह आयले तरी तांकां फोटो आल्बमाची सर येवंक शकना. शंबर वर्सा आदले काळेधवे फोटो आयज लेगीत लोक सांबाळून दवरतना दिसतात. पूण काल पयर शुट केल्लो विडिओ केन्ना सिस्टमातल्यान डिलीट जाता तो कळना.
पूण चित्रमय रंगीत पुस्तकां छापपाक खर्च खूब येता. असलो प्रकल्प हातांत घेवप हेंच मुळांत व्हडलें धाडस. ते खातीर राजहंस प्रकाशनाचे धनी प्रभाकरबाब भिडे हांची तोखणाय करतना आमकां उतरां उणी पडूंक जाय. सातत्यान हो प्रकल्प मुखार व्हरप हें तर मोठें धैर्याचें काम. पूण फाटल्या 40 वर्सांत प्रभाकरबाबान प्रकाशन आनी शिक्षणिक पुस्तकां उजवाडावपाच्या मळार जें सातत्य दाखयलां तें पळयल्यार असल्या प्रकल्पाक तेच न्याय दिवंक शकतले हाचेर आमचो भरवंसो आसा.

राजहंसाची फक्त तोखणाय करुन चलची ना. तांकां सगळ्या कोंकणीमोगी लोकांनी हें आमचेंच काम अशें समजून आदार करचो पडटलो. चड प्रमाणांत अशीं पुस्तकां लोकांनी विकती घेवन भुरग्यांच्या हातांत दिवंची पडटली. हजारांनी रुपयांचीं बॅटरेचेर चलपी खेळणी जर आमी पालक भुरग्यांक दिवंक शकतात जाल्यार हें निखालस कठिण न्हय.
शिक्षण खात्यान हीं पुस्तकां विकतीं घेवन दर एक शाळेंत पावोवपाची वेवस्था करची पडटली. वर्साक जर पंचवीस हजार भुरगीं शाळेत प्रवेश घेतात अशें धरले जाल्यार बालवाडी ते पांचवी मेरेन वर्साक एक लाखा वयर भुरगीं. हें हांवे फक्त पांच वर्सांचे कोंत केलां. उण्यात उणीं एक लाख पुस्तकां दर म्हयन्याक जर खपलीं जाल्यार वर्साक बारा लाख पुस्तकां खपतलीं. आनी पांच वर्सांचे कोंत केल्यार उणीच तीं साठ लाख पुस्तकां खपतलीं. पळोवपाक दिसता सपन कशें. पुण प्रत्यक्षांत येवप कठीण न्हय.
हें मुखार अशेंच चालू उरपाचें. घडये प्रभाकरबाबाक टक्कर दिवपाक आनीकूय प्रकाशक मुखार येवपाक शकतात… आनी येवपाकूच जाय. राजहंस काडटा त्या पुस्तकां परस बरीं सुंदर, उच्च प्रतिचो कागद वापरुन तयार जाल्ली उण्या मोलाची नवी पुस्तकां येवन पुस्तकांची खांतड जावंक जाय. म्हाका तरी दिसता की हें अशेंच जातलें. आमी दर कोंकणी मनशांनी आयज सावन थारावया. कोणायगेर भुरगे जालें, बारश्याक आपयलो, वाडदिसाक आपयलो काय राजहंसांतल्यान पुस्तकांचो गठ्ठो भेट घेवन वचपाचें.
संवसारांत महत्वाकांक्षी प्रकल्प हातांत घेवपी ध्येयपिशे आसतात. पूण जे ध्येयापासून विचलित जायनात तेच तेंगशी गाठटात. हो वावर प्रभाकरबाबान एप्रिल 2020 त हातांत घेतिल्लो. ताचे आदीं कितलीं वर्सां ते मनांतल्या मनांत ही कल्पना घोळयताले तें देवाक खबर. कोविड काळांत सगळेकडे लॉकडावन जाल्लो. पूण, प्रभाकरबाब नेटान कामाक लागिल्लो. लेखकांक जागयतालो. फोन करतालो. पत्रां धाडटालो. दोन वर्सां न थकता तन, मन आनी धन अर्पून तांणी एक सपन आकाराक हाडलां. तांका तांच्या चित्रकार तशेंच तकनिकी साथीदारांनी तितलीच साथ दिल्या. म्हणून हें प्रत्यक्षांत आयलां. सगळ्यांक परबीं आनी देव बरें करुं. खूब मोलादीक वावर तुमी हातांत घेतला.

उदय नरसिंह म्हांबरो
9420766769