भांगरभूंय | प्रतिनिधी
भारत हो शेतकारांचो देश, ह्या देशाक शेतीपूरक उद्देग-धंद्याची जोड दिवपाक जाय हें शाहू महाराजान वळखिल्लें. आयज आमी जाका हरितक्रांती म्हण्टा, ताचे खरे जनक शाहू महाराजूच आसा अशें आमी म्हणूंक शकता. राधानगरी धरण बांदून शाहू महाराजान महाराष्ट्राच्या समृद्धीची बुन्याद घाली.
अंदू आमी राजर्षी शाहू छत्रपती महाराजांची 150वी जयंती मनयतात. ह्या निमतान एक बरी कार्यावळ पळोवंक मेळटा ही भाग्याची गजाल. भारतभूंयेच्या हजारो वर्सांच्या इतिहासांत हजारांनी ल्हान-व्हड संस्थाना, राज्या उदेली. कितल्याश्याच राजांनी राज्य केलें. तांचें पराक्रम, वैभव, शौर्य, धैर्याच्या काणयांनी आमचो इतिहास समृद्ध आसा. काळ फुडें वता तशी कांय राज्यां गेली. ह्या लाख्खानी राजांच्या इतिहासांत बोटांनी मेजपा इतलेंच कल्याणकारी राजा जावन गेले. तातूंतलेच एक छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या वंशांतले राजर्षी शाहू छत्रपती महाराज हें प्रजाहित जपपी राजा. शाहू महाराज हे सत् आनी बरोबर हाचें एक मूर्तीमंत रूप. अश्या ह्या राजर्षीन आमकां चिरंतन विचारांची मोलादीक देण दिल्या. आयज शाहू छत्रपतींची 150वी जयंती मनयतना आमी शाहू महाराजांचे विचार जपपाक जाय, ते प्रत्यक्षांत वापरूंक जाय.
शिक्षणूच उदरगतीकडेन
व्हरपाक शकता
शाहू छत्रपतींच्या मता प्रमाण ह्या चातुर्वणान विभागिल्ल्या आमच्या समाजाचो उद्धार करपाक जाय जाल्यार त्या-त्या वर्गाचे नाजाल्यार वर्णाचे उद्धारक त्या-त्या वर्ग\वर्णातल्यानूच तयार जावपाक जाय. आनी अशें जातलें जाल्यार शिक्षण होच एक राजमार्ग आसा.
शाहू छत्रपती शिक्षणाविशीं खुपूच आग्रही आशिल्लें. बहुजन समाजाचेर जाती वेवस्था आनी वर्ण वेवस्थेची जो प्रभाव आसा तो तांच्या अज्ञाना खातीर चडांतचड रूढ जाली. ह्या खातीरूच तांचो छळ जाता. उच्च वर्णीयांक दुशणां दिवन, तांच्या नांवान बोटां मोडून बहुजन समाजाच्या स्थितींत बदल जावचो ना. बदल जावपाक जाय जाल्यार पयलीं शिक्षण घेवपाक जाय, आपली पात्रता वाडोवपाक जाय, शिकल्यारूच समाजातली उच्च पदां तांकाय मेळटली. तांका कोण फटोवचें ना. गरिबी, समाजीक विषमता, अस्पृश्यता, अंधश्रद्धा अश्या कितल्याश्याम समाजीक गुलामगिरीतल्यान शिक्षणाच्या माध्यमांतल्यानूच मुक्त जावपाक शकता, असो तांकां विस्वास आशिल्लो.
27 डिसेंबर 1917 दिसा अखिल भारतीय मराठा शिक्षण परिषदेचे 11वे अधिवेशन खामगाव हांगां जाले. ह्या परिषदेच्या अध्यक्षपदा वयल्यान महाराज म्हण्टात, शिक्षणूय आमचो तरणोपाय आसा, अशें म्हजें ठाम मत आसा. शिक्षणाबगर खंयच्याच देशाची उदरगत जावंक ना, अशें इतिहास सांगता. अज्ञानांत बुडिल्ल्या देशांत उत्तम मुत्सद्दी आनी लढवय्यें वीर केण्णाच तयार जावचें ना. म्हूण सक्तीच्या आनी फुकट शिक्षणाची हिंदुस्थानाक सांकीच गरज आसा. फकत एकाच जातीन विद्येची मक्तेदारी घेतिल्ली. मनू आनी ताच्या फाटल्यान जाल्ल्या शास्त्रकारांनी तांच्या काळांतल्या ध्येयाक अनुसरून वेगवेगळ्या जातींच्या वेवहाराक बंधनकारक अशें निर्बंध घाल्लें आनी सकयल्या जातीच्या लोकांक विद्या मंदिराचे दार बंद केल्लें. तांचें स्वताचे धर्मग्रंथ आनी वेद हें लेगीत वाचपाची तांकां मनाई आशिल्लीं. हिंदू धर्म सोडून हेर खंयच्याच धर्मान अश्या कुड्ड्या आनी दुख्खकारक परिणाम करपाक अग्रेसरत्व मेळोवंक ना.
महाराज फकत आपल्या संस्थानांतूच शिक्षण सुदारणा, कायदे, वसतीगृहां आनी शिक्षणीक संस्थांक आधार दिला अशें ना, जाल्यार पुणे, नाशिक, नागपूर, कराची (तेवेळार कराची हिंदुस्थानाचो भाग आशिल्लो), बनारस अश्या खुपश्या सुवातेवेल्या शिक्षणीक संस्थांकूय मदत केल्ली. महाराजांचे शिक्षण क्षेत्रांतले कार्य हें महाराष्ट्राची सर्वांगीण उदरगत, बहुजनांचो उद्धार घडोवन हाडपी एक चळवळूच थारली. तांच्या कार्याची प्रेरणा घेवन कर्मवीर अण्णा हांणी रयत शिक्षण संस्था, बापूजीन विवेकानंद शिक्षण संस्था, पंजाबराव देशमुख हांणी श्री शिवाजी शिक्षण संस्था अश्या शिक्षण संस्थांचें जाळें पुराय महाराष्ट्रांत विणून शिक्षणाची गंगोत्री गांवागांवानी व्हेली.
वेवसाया विशींची चळवळ
आमी शेतकार नाजाल्यार सैनिक जावन रावचें हीं स्थिती आमच्या खातीर सातिस्वेत करपा सारकीं ना. म्हूण वेपार-धंदो, तशेंच हेर उच्च प्रतीच्या वेवसायांत आमी घुसपाची गरज आसा. वेपार करपाचे काम आमी करूंक जाल्यार आमची सगळी चळवळ अर्थहीन, प्रभावहीन जातली. वेपाराविशींच्या चळवळीचेर आपलो पुराय विस्वास आशिल्ल्यान हांवें म्हज्या दोगांय पुतांक आनी सोयऱ्यांक वेपारांत घातला. शेतकी वेवसायांत आमचो चडसो लोक आसलो तरी तांच्याय शिक्षणाची आमकां गरज आसा. शिक्षण नाका अशी खंयचीच चळवळ ना. शाहू छत्रपतींच्या ह्या सुधारक वृत्तीक लागूनूच कोल्हापूर संस्थांचो चोयवटेन विकास जाला. महाराजांचे संस्थान ल्हान आसलें तरी ह्या ल्हान आनी मुक्त संस्थानांत तांणी जे विवीध प्रयोग केले तें आयजूय तांच्या मृत्यूपश्चात शंबर-सव्वाशे वर्सांनीय पुराय भारताक मार्गदर्शक थारलां.
भारत हो शेतकारांचो देश, ह्या देशाक शेतीपूरक उद्देग-धंद्याची जोड दिवपाक जाय हें शाहू महाराजान वळखिल्लें. आयज आमी जाका हरितक्रांती म्हण्टा, ताचे खरे जनक शाहू महाराजूच आसा अशें आमी म्हणूंक शकता. राधानगरी धरण बांदून शाहू महाराजान महाराष्ट्राच्या समृद्धीची बुन्याद घाली.
पन्हाळगडाच्या देंवणेर च्या, कॉफी, मसाल्याची खाणां करून कोंकणी मनश्याक उद्देग-वेवसायांत देंवोवपाचो तांचो यत्न आशिल्लो. युरोप भोंवडे वेळार इटलीसावन हाडिल्ल्या म्होंवमूसांक रजपूतवाडी हांगां उद्देगाच्या नदरेन पोसपाक तांणी 2 वर्सां यत्न केलो. इटलीतल्या शेती वेवसायाचो अभ्यास करपाक कोणाक तरी धाडपाक जाय अशें तांकां दिसताले, मात तांकां योग्य मनीस मेळ्ळोच ना.
क्षत्रियांचो मुखेल धर्म…
मराठ्यांच्या लष्करी आनी लढाऊ वृत्तीचो शाहू छत्रपतींक खूप अभिमान दिसतालो. पयल्या महायुद्धांत ब्रिटिशांक लढाऊ सैन्याचो उणाव दिसपाक लागलो. त्यावेळार ब्रिटिशानी हिंदुस्थानांतल्यान सैन्य भरती करपाक सुरवात केली. भारतीयांच्या हातांत मोठ्या प्रमाणांत शस्त्रां पडपाची आनी तांकां अत्याधुनीक लष्करी प्रशिक्षण मेळटले आशिल्लें. मात, त्या काळांत मराठ्यांची लष्करी परंपरा खंडित जावन खुप तेप जाल्लो, तेन्ना नेमणुको उण्योच जावपाक लागिल्ल्यो. मराठ्यांचो आंगलोटूय तसो बारीकूच. ते खातीर लष्करांत तांकां भरती करपाक आडखळी येताल्यो. तेवेळार शाहू महाराज हांणी ब्रिटिश सरकाराक बरयता सांगलें की मराठ्यांची उंची उणी आसा. शीख आनी पंजाबी लोकां सारकें ते बलदंडूय ना. मात, मराठ्यांची हिंमत आनी ताकद उणी ना, मराठ्यांनी एका तेंपार पुराय हिंदुस्थान जिखिल्लें तें तांच्या लढवय्या वृत्तीन.
शाहू महाराज हांणी केल्ल्या यत्नां खातीर मराठ्यांचो सैन्यांत वचपाचो मार्ग मेकळो जाल्लो. भारतीय सैन्य दळाच्या उभारणेंत शाहू महाराजांचें हें योगदान राष्ट्राच्या नदरेन खुबूच म्हत्वाचे आसा.
डॉ. देविकाराणी शिवाजीराव पाटील, (कोल्हापूर)
खिणाखिणाक ताज्यो घडणुको आनी तुमचे कडेन संबंदीत दरेक खबर मेळयात एका क्लिकाचेर! फेसबूक, ट्विटराचेर आमकां फॉलो करात आनी व्हाट्सएप सबस्क्रायब करपाक विसरूं नाकात.
