भांगरभूंय | प्रतिनिधी
देशांतल्या राजकी आंदोलनाचें स्वरूप बदल्लां. तें चड प्रतिक्रियात्मक आनी पक्षपाती जालां हें वास्तव,
देशांतल्या राजकी आंदोलनांक हालींच्या काळांत एक वेगळीच दिशा मेळटना दिसून येता. आंदोलनां हीं लोकशाय वेवस्थेंतलीं असहमतीची सशक्त अभिव्यक्ती मानीत आसलीं, तरी आयज तांचे स्वरूप एका नव्या मोडणार येवन उबे रावलां. वैचारीक माध्यम आनी संघटीत चळवळींची परंपरा आशिल्ल्या देशांत आतां प्रतिकात्मक, नाट्यमय आनी माध्यम केंद्रीत आंदोलनांचो कल वाडटना दिसून येता. पयरूच दिल्लींतल्या आंतरराष्ट्रीय पांवड्यार एआय इम्पॅक्ट समिटांत घडिल्ली घडणूक ह्या बदलत्या आंदोलन संस्कृतायेचें ठळक उदाहरण थारलें. युवक काँग्रेसीच्या कार्यकर्त्यांनी अर्धनग्न अवस्थेंत केल्ल्या आंदोलनाक लागून फक्त राजकीच चर्चा न्हय, जाल्यार आंदोलनाचे पद्दती विशींय गंभीर प्रस्न उपस्थीत जाले. हे घडणुके वेल्यान प्रधानमंत्री नरेंद्र मोदी हांणी टिका करून केल्लें विधान राजकी नदरेन वादग्रस्थ थारूंक शकता. पूण ते निमतान उबो राविल्लो मूळ प्रस्न चड म्हत्वाचो आसा. राजकी आंदोलनांची मर्यादा नेमकी कितें आसची? खंयचेंय लोकशाय आंदोलन हो मान्य मार्ग आसा. पूण आंदोलनाची भाशा, पद्दत, सुवात आनी उद्देश हांचे भान शेणत जाल्यार आंदोलनाचो नैतीक अधिकारूच दुबळो जाता. आंतरराष्ट्रीय परिशदां सारके माचयेर जंय देशाची प्रतिमा संवसारीक पांवड्यार प्रलंबीत जायत आसता, थंय आंदोलनाच्या नांवा खाला नाट्यमय आनी अश्लील प्रकार घडप ही निश्चीतपणान हुस्क्याची गजाल थारता.
राजकी आंदोलनांचो इतिहास पळयत जाल्यार आमच्या देशांत आंदोलनांची एक समृद्ध आनी सुसंस्कृत परंपरा दिसता. स्वातंत्रलढो हो संवसारांतलो सगल्यांत मोटो शांततामय आंदोलनांचो आदर्श मानतात. महात्मा गांधींनी सत्याग्रह, असहकार आनी शांततायेन प्रतिकाराच्या माध्यमांतल्यान आंदोलनाक नैतीक उंचाय दिली. उपरांत विवीध समाजीक, शेतकार, कामगार आनी विद्यार्थी चळवळींनीय लोकशायेक घटाय दिली. ह्या आंदोलनांत वैचारीक अधिश्ठान, स्पश्ट मागण्यो आनी जनजागृतायेचो हेतू मुखेलपणान दिसून येतालो. पूण आयची आंदोलन संस्कृती हे परंपरे पसून पयस वतना दिसून येता. आयज आंदोलन चडांत चड ‘दृश्यप्रधान’ जालां. सोशल मिडिया, डिजिटल माध्यमां आनी 24 वरां चलपी खबरां चॅनलांच्या युगांत आंदोलन हें फक्त लोकां कडेन संवाद सादपाचें साधन उरिल्लें ना, जाल्यार तें तात्काळ राष्ट्रीय चर्चेचो विशय जावपाचें एक राजकी साधन जालां. ताका लागून कांय वेळा आंदोलनाचो आशय दुय्यम थारता आनी ताची पद्दतूच चर्चेचो केंद्रबिंदू थारता. दिल्लींतले परिशदेंत युवक काँग्रेसी कडल्यान जाल्ल्या आंदोलना संबंदीय हेंच चित्र दिसून आयलां. जर आंदोलनाचें उद्दिश्ट सरकारा आड भुमिका मांडपी आसत जाल्यार ते खातीर लोकशाय मार्गांचो उणाव ना. संसद, पत्रकार परिशद, लोकसंवाद, संघटीत चळवळ, भौशीक चर्चा ह्या सगल्या माध्यमांतल्यान विरोध करूं येता. पूण आंतरराष्ट्रीय माचयेर नाट्यमय आनी अर्धनग्न आंदोलन करपाचो मार्ग स्विकारप ही राजकी परिपक्वतेची लक्षणां मानूंक येतली? हो प्रस्न उप्रासता. हातूंतल्यान एक वेगळीच प्रवृत्ती अधोरेखीत जाता. लोकांचें लक्ष ओडून घेवपा खातीर धक्को दिवपी पद्दतीचो आपणाव करप, प्रतिकात्मक अतिरेक करप वा माध्यमांनी चर्चेंत उरपा खातीर नाट्यमय आंदोलन करप ही प्रवृत्ती वाडत आशिल्ल्याचें दिसून येता. अशे पद्दतींतल्यान अल्पकाळांतली प्रसिद्धी मेळूंक शकता, पूण दीर्घ काळांत विस्वासार्हता उणो जावपाचो घात चड आसता.
ह्या बदलत्या आंदोलन संस्कृती फाटल्यान राजकी निरशेवणी हिवूय एक म्हत्वाचो घटक मानतात. जेन्ना वैचारीक लडाय झूज दुबळें जाता वा लोकांचो तेंको उणो जाता तेन्ना प्रतिकात्मक आनी आक्रमक आंदोलनांचो आदार घेतात. काँग्रेस पक्षाच्या हालींच्या आंदोलनाचे शैली कडेन पळयत जाल्यार, संघटीत जनआंदोलना परस प्रतिकात्मक विरोधाचेर चड भर दीत आशिल्ल्याचें जाणवता. पूण अशे पद्दतींतल्यान सरकाराक घेराव घालचे परस स्वताच्याच प्रतिमेचेर परिणाम जावपाची शक्यताय चड आसता. देशांतल्या लोकांक मुद्देसूद विरोध अपेक्षीत आसता. फक्त नाटकी प्रदर्शन न्हय. हाचे बगर आंदोलनाचे ‘तात्कालीक राजकारण’ हेंवूय एक वास्तव आसा. दीर्घ काळांतली चळवळ उबारपा बदला तत्काळ प्रतिक्रिया दिवपी आंदोलनां वाडल्यांत. एखादे घडणुके उपरांत रोखडेंच आंदोलन, सोशल मिडिया वयलो प्रचार आनी माध्यमीय कव्हरेज ह्या चक्रांत आंदोलनाचो आशय खूबशे फावटी दुय्यम थारता. परिणाम, लोकशायेंतल्या गंभीर प्रस्नांचेर खोलायेन चर्चा जावपा बदला राजकी ध्रुवीकरण वाडटात. मजगतीं, हे विशींचो एक संतुलीत दृश्टीकोन गरजेचो आसा. लोकशायेंत आंदोलनाची भुमिका न्हकारूं येना. सत्ताधारी आसूं वा विरोधक दोगूय आंदोलनांचो वापर आपले राजकी भुमिके प्रमाण करीत आयल्यात. विरोधी पक्षांचीं आंदोलनां हीं लोकशायेचो एक गरजेचो भाग. पूण त्या आंदोलनाची पद्दत रचनात्मक, संयमी आनी राष्ट्रीय हिताची जाणविकाय आशिल्ली आसप अपेक्षीत आसता. आंतरराष्ट्रीय कार्यावळींनी घडपी अशा घडणुकांचो परिणाम फक्त अंतर्गत राजकारणा पुरतो मर्यादीत उरना. संवसारीक पांवड्यार देशाची प्रतिमा, गुंतवणूक वातावरण आनी राजकी परिपक्वतेचे चित्र हाचेरूय ताचो परिणाम जाता. ताका लागून आंदोलन करतना राष्ट्रीय माचयेची संवेदनशीलताय लक्षांत घेवप ही सगल्याच राजकी पक्षांची जापसालदारकी आसा.
आयज आंदोलनाच्या नांवा खाला गोंदळ, अराजक वा अतिरेक वाडिल्ल्याची भावना समाजांत निर्माण जायत आसा. जेन्ना आंदोलनाचो केंद्रबिंदू मुद्द्यां बदला नाटकी जाता, तेन्ना लोकशायेंतलो संवाद दुबळो जाता. शांततामय, विचारपूर्वक आनी लोकां कडेन निगडीत आंदोलनां लोकशायेक घटाय दितात. पूण शिस्तभंग आनी प्रतिकात्मक अतिरेक आंदोलनाच्या नैतीक उंचायेक धक्को दितात.
निमाणें देशांतल्या राजकी आंदोलनाचें स्वरूप बदल्लां. तें चड प्रतिक्रियात्मक आनी पक्षपाती जालां हें वास्तव, पूण आंदोलनां लोकशायेची शक्त आसा. तिचें अवमुल्यन जावचें न्हय हाची जापसालदारकी सगल्याच राजकी पक्षांनी घेवची पडटली. नाजाल्यार आंदोलनां ही लोकांच्या प्रस्नांची सशक्त अभिव्यक्ती न थारता फक्त राजकी प्रदर्शनाची माची जावपाचो धोको निर्माण जातलो. लोकशायेंत आंदोलनाचो दर्जो जर नाट्या वटेन वचत जाल्यार तातूंतल्यान प्रस्नांचें समाधान न्हय जाल्यार राजकी गोंदळ आनी विस्वासघातूच चड वाडपाची शक्यताय आसता. म्हणूनच आयज गरज आसा ती आंदोलनाच्या अधिकारा बराबर आंदोलनाच्या संस्काराची. कारण आंदोलनाची ताकद फक्त आवाजांत नासता जाल्यार ताचो संयम, वैचारीक बुन्यादींत आनी राष्ट्रीय जापसालदारकेंत आसता.
वामन प्रभू
9823196359
खिणाखिणाक ताज्यो घडणुको आनी तुमचे कडेन संबंदीत दरेक खबर मेळयात एका क्लिकाचेर! फेसबूक, ट्विटराचेर आमकां फॉलो करात आनी व्हाट्सएप सबस्क्रायब करपाक विसरूं नाकात.
