भांगरभूंय | प्रतिनिधी
आयज गांवांगांवांनी एक गंभीर समस्या वयर सरतना दिसून येता. स्त्याचे कुशीक, व्हाळा देगेर, मेकळे सुवातेर वा शेताच्या बांदाचेर कोयर उडोवपाची संवय. घरांतलो कोयर एका प्लास्टिकाचे पातयेंत भरून तो रस्त्यार उडोवप, ही कांय जाणांक सोंपी आनी “रोखडी” जावपी पद्दत दिसता. पूण ह्या ल्हान दिसपी कृतीचे परिणाम मात सामके गंभीर आनी घातक आसात.
गांव नितळ दवरप ही ग्रामपंचायतीची, दरेका नागरिकाची नैतीक जापसालदारकी आसा. तरिपूण “म्हज्या घरांतल्यान कोयर भायर गेलो म्हळ्यार म्हजी जबाबदारी सोंपली” असो गैरसमज जायत्या जाणांच्या मनांत आसा. हीच मानसीकताय बदलप आयची गरज आसा.
गांवांतल्या वाठारांनी कोयर व्यवस्थापनाची (Waste Management) सुविधा जायत्या सुवातांचेर अपुरी आसा. कांय गांवांनी वेगळ्या वेगळ्या प्रकारच्या कोयरा खातीर वेगळ्यो वेगळ्यो कोयरा पेटयो नात. ओलो आनी सुको कोयर वेगळो करपाची संवय अजूनय सगली कडेन विकसीत जाल्ली ना.
तशेंच, कांय गांवांनी भायर सावन कामा निमतान वा शिक्षणा खातीर लोक भाड्यान रावपाक येतात. तांकां थळाव्या कोयर वेवस्थापन पद्दतीची खबर आसना. घर धनी चड करून तांकां सांगतात की आमच्या आंगणांत वा कंपावंडांत कोयर उडोवं नकात म्हूण, पूण योग्य पर्याय नाशिल्ल्या कारणान ते लोक कोयर भायर रस्त्यार वा आशिकुशीच्या सुवातांनी उडयतात. ही समस्या फक्त सुविधेच्या उणावाक, जागृतायेच्या अभावाक लागूनय आसा. घरांतलो सगलो कोयर एका प्लास्टिकाचे पोतयेंत भरून तो रस्त्यार उडयतात. कांय वेळान हेडगीं जनावरां त्यो पोतयो पिंजून उडयतात. तातूंतलें उरिल्लें खाण खातना प्लास्टिकूय तांच्या पोटांत वता. गायो, सुणीं हे सारक्या जनावरांचे भलायकेचेर हाचो गंभीर परिणाम जाता. जायते फावटी तांच्या पोटांत प्लास्टीक सांचून तांकां मरण लेगीत येता.
पावसाच्या दिसांनी हो कोयर न्हंय-व्हळांनी वचून आडखळ तयार करता. उदक सांचता, मूस वाडटात आनी मलेरिया, डेंग्यू, चिकनगुनिया सारकीं दुयेंसां पातळटात. घाणीच्या वासाक लागून वातावरण दुशीत जाता. अशा जाग्यार रावपी लोकांची भलायकी घाताक येता. रस्त्यार उडयिल्लो कोयर फक्त दिसपाक वायट न्हय, तर तो रोगांचें केंद्र जाता.
कुशिल्लो अन्न कोयर जंतू आनी जिवाणू वाडयता. उक्त्यार सांचिल्लो कोयर जळारांआनी मुसांचें उत्पत्तीस्थान जाता. दुशीत उदक पियेल्ल्यान पोटाचे विकार वाडटात. प्लास्टीक कोयर हवेंत विखारी वायू सोडटा, जाका लागून स्वासाचे विकार वाडटात. भुरग्यांची भलायकी चड घाताक येता. तीं उक्ते सुवातेर खेळटना अशा कोयराच्या संपर्कांत येतात.
शारी वाठारांत जायते कडेन ओलो आनी सुको कोयर वेगळो करपाक पाचवी आनी निळी कोयरा पेटी आसता. पूण ग्रामीण वाठारांत ही सुविधा उणी आसा. दरेका वाड्यार, दरेक कॉलनींनी उण्यांत उण्यो दोन स्वतंत्र कोयरा पेटयो आसप खूब गरजेचें आसा. ग्रामपंचायतींनी फुडाकार घेवन नेमान कोयर पुंजावपाची (संकलन) वेवस्था उबी करपाक जाय. सप्तकांतल्यान एकदां तरी कोयर एकठांय करपी गाडी भोंवपाक जाय. लोकांनीय ताका सहकार्य करप गरजेचें आसा.
दर एका घरांतल्यान स्वता सावन सुरवात जावपाक जाय. ओलो आनी सुको कोयर वेगळो करप. ओलो कोयर घरच्या घरा कंपोस्ट (सारें) करप. प्लॅस्टिकाचो वापर उणो करप. कोयर रस्त्यार न उडोवप. ओल्या कोयराचें साऱ्यांत रुपांतर करूं येता. ताका लागून शेतकामाक मजत जाता आनी कोयराचें प्रमाण उणें जाता. गांवांनी भाड्यान रावपी लोकांक योग्य मार्गदर्शन करप ही घर धनयांची जापसालदारकी आसा. “कोयर हांगा उडोवं नाकात” इतलें सांगप पुरो न्हय. घर धनयांनी, कोयर कसो आनी खंय उडोवचो हाची स्पश्ट म्हायती दिवची. शक्य आसल्यार स्वतंत्र डबे उपलब्ध करून दिवचे. ग्रामपंचायतीच्या नेमांची म्हायती भाडेकारांक दिवची. भाडेकारांनी लेगीत थळाव्या संस्कृतायेचो आनी नेमांचो आदर करपाक जाय.
नितळसाण ही एक जिणेशैली आसा. आमी आमचीं देवळां, चर्च, मशीद नितळ दवरतात, मागीर आमचे रस्ते आनी भौशीक सुवातो कित्याक न्हय?
“कोण पळयना” म्हणून कोयर उडोवप ही चुकीची मानसीकता आसा. समाजांतल्या दर एकल्यान स्वताक प्रस्न विचारपाक जाय- “हांव म्हज्या गांवा खातीर कितें करतां?”
शाळांनी नितळसाणीचे धडे दिवपाक जाय. विद्यार्थ्यांनी घरा वचून पालकांक जागृत करपाक जाय. युवक मंडळांनी नितळसाण मोहिमो राबोवच्यो. वणटींचेर घोशवाक्यां बरोवचीं- “रस्त्यार कोयर उडोवं नाकात”, ” ओलो-सुको कोयर वेगळो करात”.
गावांत नितळसाणेच्यो सर्ती आयोजीत केल्यार लोकांचो सहभाग वाडटलो. जागृताये वांगडाच नेमांची कडक अंमलबजावणी करपय गरजेचें आसा. परत-परत रस्त्यार कोयर उडोवप्यांचेर दंड लावपाक जाय. प्रत्येक वाठारांतल्या ग्रामसभेंत ह्या विशयाचेर चर्चा जावंक जाय. समाजाच्या दबावाक लागूनय वायट संवयी बदलतात. आयज आमी रस्त्यार उडयिल्लो कोयर फाल्यां आमच्या भुरग्यांच्या फुडाराक घातक थरूंक शकता. नितळ वातावरण हो दरेकाचो मुलभूत हक्क आसा. पूण ताका लागून दरेकान आपले कर्तव्यय पाळपाक जाय.
नितळ गांव म्हळ्यार निरोगी गांव. नितळ परिसर म्हळ्यार सुरक्षीत फुडार.
रस्त्याचे देगेक कोयर उडोवप ही एक वायट संवय. समाज आनी पर्यावरणाक घातक अशी गंभीर समस्या आसा. ग्रामीण भागांत वेगळ्यो कोयरा पेटयो उपलब्ध करप, नेमान कोयर एकठांय करपाची वेवस्था उबी करप आनी लोकां मदीं जागृताय निर्माण करप ही काळाची गरज आसा.
दर एका घरांत कोयर वेगळो करून योग्य पद्दतीन ताचो विलो लायलो, प्लास्टिकाचो वापर उणो केलो आनी भौशीक सुवातो नितळ दवरल्यो जाल्यारर आमचे गांव नक्कीच सोबीत, नितळ आनी निरोगी उरतले.
स्वच्छतेची सुरावत “म्हज्या घरा सावन” जाली, तरच “म्हजो गांव नितळ” हो संकल्प साकार जातलो.
प्रमिला प्रसाद फळदेसाय
9011834847
खिणाखिणाक ताज्यो घडणुको आनी तुमचे कडेन संबंदीत दरेक खबर मेळयात एका क्लिकाचेर! फेसबूक, ट्विटराचेर आमकां फॉलो करात आनी व्हाट्सएप सबस्क्रायब करपाक विसरूं नाकात.
