‘येस्ती व्हेर्दी’ (este verdi) हेच तरेचो पाचवो रंग!

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

आतां पळयात चवथीच्या दिसांनी गणपती आमच्या घरांत येता, ताची पुजा जाता, आरत्यो जातात पूण घरांतल्यो बायलो रांदचेकुडींत इतल्यो व्यस्त आसतात, निवेध्य तयार कर, जेवणाची तयारी कर हातूंतच तीं घुस्पून उरतात.

पुर्तुगेजांच्या तेंपार तेश्तिमुन्यु (गवाय) म्हण एक वेगळीच जमात आसली. आयचे काळावेले ‘विटनेस’. हे लोक सामके हुशार आनी तल्लख बुद्धीचे. दुसऱ्याल्या घरार सुणी चडोवंक हुशार. पुर्तुगेजांच्या तेंपार ‘मिजरीकोर्दी’च्यो म्हणून सोर्ती येताल्यो. सोर्ती दोनच रंगाच्यो आसताल्यो एक पाचवो (Verde) आनी दुसरो हळडुवो (Amarelo). ही सोर्त जिखल्यार भरपूर पैशे मेळटाले. एकट्यान अशीच सोर्त काडली आनी ताका ती लागली. हें ताच्या भावाक कळ्ळें. ताणें बेठेंच ती सोर्त आपली, आपणें काडिल्ली म्हण त्रिबुनालार केस घाली. केस मोठ्यार पडून खूब वर्सां चल्ली आनी निमण्या ‘जुल्गामेंताक’ (result) पावली. दोनय पार्टीनी आपआपले तेस्तिमुन्यु व्हेल्ले. जाणें सोर्त काडूंक नाशिल्ली तागेलो तेस्तिमुन्यु खूपच हुशार आसलो. जुवीजान त्या हुशार तेस्तिमुन्याक प्रस्न केलो “तुवें तुगेल्या आशिलान सोर्त काडल्ली तें पळयलेलें?” तागेल्या आशिलान सोर्तच काडूंक नासली तर हो तेस्तिमुन्य खंयच्यान पळयतलो? तरी पूण हाणें नेटान म्हळें “सीं सिन्योर!”. जुविजान रोखडोच दुसरो प्रस्न केलो “सोर्त कसल्या रंगाची आसली?” सोर्त दोनच रंगाची आसताली पांचवी आनी हळडुवी. हाणें सांगून सोडलें “व्हेर्द सिन्योर!”. पूण हाच्या दुर्देवान सोर्त आसली हळडुव्या रंगाची. जाणें सोर्त काडिल्ली तो भाव सामको खोशी जालो. तेस्तिमुन्य चुकलो म्हण्टगीर केस आपूण जिखलोंच अशें ताका दिसलें. पूण ही गवाय खूप हुशार. आपूण चुकलों म्हण ताका रोखडेंच कळ्ळें. ताणे त्रिबुनालाच्या हळडुव्या वण्टीक बोट दाखोवन म्हळें “येस्ती व्हेर्दी सिन्योर!” ह्या तरेचो पांचवो रंग. जुविजाक दिसलें कीं हाका पुर्तुगेज सारकी येना म्हूण हाणें हळडुव्याक पांचवो रंग म्हळा. जुवीजान तागेलें म्हणणें फ़ावोराद थारावन जाणें सोर्त काडूंक नासली ताच्या फ़ावोराद निकाल दिलो. ह्या गजाली वेल्यान ही ओपार आयल्या. जेन्ना कोणूय चालाख बेरकी मनीस नाशिल्लेंच खरें करून दाखयता ताका ही ओपार मारतात.
‘सांकिस्तांवांक मिस ना’.
सांकिस्तांव (सांक्रिस्तांव) म्हळ्यार इगर्जींत काम करपी वावराडी. ताचें काम म्हळ्यार इगर्जींची साफ़सफ़ाय करप, मिसाची सगळी तयारी करप आनी इगर्जींतल्या पाद्रिची सेवा करप, जेवण करप आदी. ह्या सांकिस्तांवांक बाबड्याक इतलें काम पडटा कीं इगर्जेंतले मिस ताका आयकूंक मेळना. मिस आयकूपाक पयसुल्ल्या वाठांरांतले लेगीत लोक येतात पूण हाका बाबड्याक इगर्जेंत आसून लेगीत मिस आयकूंक मेळना.
आतां पळयात चवथीच्या दिसांनी गणपती आमच्या घरांत येता, ताची पुजा जाता, आरत्यो जातात पूण घरांतल्यो बायलो रांदचेकुडींत इतल्यो व्यस्त आसतात, निवेध्य तयार कर, जेवणाची तयारी कर हातूंतच तीं घुस्पून उरतात. तांकां बाबड्यांक घरांत गणपती आसून लेगीत पुजा, आरत्यो बी खंय पळोवंक मेळटात? ‘सांकिस्तांवांक मिस नां’ असोच प्रकार तो!
‘विगाराक नाका इगोर्ज तोर कुराक केसो गोरोज?’
एका इगर्जीचो पाद्री(कुर- cura), इगर्ज मदेरार आयल्या ती सारकी करपाक जाय म्हण आपल्या वयल्या पाद्रीक म्हळ्यार पाद्री विगाराक सदांच कळीत करतालो. पूण पाद्री विगार तागेलें सांगणें कशेंच कानामनार घेना आसलो. आनी एक दीस जावपाचें तें जालें. पावसांत इगर्जीची एक वणत पडली. त्या गांवचे लोक धांवत-धांवत कुरासरीं आयले आनी ताका जाप विचारपाक लागले. कुरान तांका सांगलें आपूण फ़ाटले कांय म्हयने हाची कागाळ करीत आसलों पूण पाद्रिविगारान तें काना मनार घेतलें नां आनी तो म्हणूक लागलो ‘विगाराक नाका इगोर्ज तोर कुराक केसो गोरोज?’. जेन्ना वयल्या अधिकारार आशिल्ल्या मनश्याक कांयच पडून गेल्लें नासता तेन्ना सकयल्या अधिकारार आशिल्लो मनिस मागीर तांतूत चड लक्ष घालना. जेन्ना बॉसच कामाक उसरां येता तेन्ना ताचे हाता सकयलो कर्मचारी वर्ग वेळार कसो येतलो?
‘काय गे बायेचें इस्तिमसांव बायेच्या हातीक जालां कोंस्तिपासांव’
ह्या म्हणी फ़ाटली काणी अशी: एका गिरेस्त आवय बापायगेर अपूरबायेची एकटीच धूव आसली. एकटीच धूव जाल्ल्यान आवय बापायन तिचे खूप लाड केल्ले. ती सबावाची आळशी आनी अचरट आसली. ती कितें उलयता तें तिकाच खबर नासतालें. दुडवांकाराली धुव म्हण्टगीर तिका करता तें पचतालें. करतां- करतां ती व्हड जाली. आवयबापायन भरपूर दोत घालून तिचें काजार करून दिलें. व्हंकल घोवाल्या घरा गेली. व्हंकलेची सगळीच वागणूक जगाभायली. व्हंकल आपल्या कुडींतल्यान कशीच भायर येना. सासूमांय कुडींत तीची खबर घेवंक गेली. व्हंकलेन आपल्या घरा बापूय बरो नासता तेन्ना पुर्तुगेजींत उलयलेलीं दोन-तीन उतरां तीच्या कानार पडिल्लीं. सासूमांयन कितें जालां काय विचारतगीर सून म्हणूक लागली “म्हज्या हातीक जालां कोंस्तीपसांव!” सासूमांय अडाणी. ती भियेली आनी तिणें वचून सगळें घरांतल्या लोकांक सांगलें. घरचींय सगळीं हुस्केलीं. रोखडोच दोतोराक आपोवन हाडलो. दोतोरान येवन तिका तपासली. ‘कोंस्तीपसांव’ म्हळ्यार थंडी जावप, भारकूण जावप, खांक येवप. दोतोरान तिका विचाल्लें “तुका वयल्यावयर खांक येता? खांकून वता?” त्या उतराक ती हांसून म्हणूंक लागली “खांक कशी येतली? माज्या हातीक जालां कोंस्तीपसांव”. हें आयकून घरांतल्या लोकांक व्हकलेचीं अचरटपणां कळ्ळीं. अश्या तरेच्यो जगाभायल्यो गजाली जेन्ना कोणय उलयता तेन्ना ही ओपार मारतात.
आनीकूय अश्यो कांय काणयो फ़ुडल्या अंकांत.

सखाराम शेणवी बोरकार
9923306751