यादों की बारात : तारिक अली खान

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

तोंडा वयलो संयम, दोळ्यांतली भावना आनी उलोवण्यातलें सादेपण ह्या गुणांक लागून तारिकाली एक सुसंस्कृत आनी विस्वासांत घेवपा सारको नट अशी प्रतिमा निर्माण जाली.

हिंदी चित्रपटसृश्टीच्या इतिहासांत कांय कलाकारांनी मुखेल अभिनेतो म्हूण उण्या चित्रपटांनी काम केलां, पूण आपल्या व्यक्तीमत्वान  वेगळी छाप सोडल्या. तातूंतलो एक अभिनेतो म्हणल्यार तारिक अली खान. हेराचे तुळेन तारिकान 

उण्या चित्रपटांनी काम केलां आसलें तरी आयज लेगीत ताचें नांव प्रेक्षकांचे यादींत आसा. 

ताचो अभिनय प्रवास संघर्श, संद, मर्यादा आनी वैयक्तीक निवड हातूंत घुस्पल्लो. देखूनच ताची कारकीर्द समजून घेतना ताणें केल्ल्यो भुमिकाच न्हय, तर त्या काळांतलें चित्रपट उद्देगांतलें वातावरण, कलाकारां मुखार आशिल्लीं आव्हानां आनी प्रेक्षकांली बदलपी आवड हाचो विचार करप गरजेचें. 

तारिक खानाचो जल्म उत्तर प्रदेशांतल्या लखनौ शारांत 9 नोव्हेंबर 1951 दिसा जालो. बापायचें नांव अजहर 

अली खान आनी आवय अनीज खान. ताका भुरगेपणा सावन कला, अभिनय, सृजनशीलतेची आवड आशिल्ली, पूण त्या वेळार चित्रपट मळार प्रवेश करप सोंपें नाशिल्लें. आज नव्या कलाकारांक अभिनय शाळा, वेब आनी टिव्ही मालिका, सोशल मिडिया वरवीं संद मेळटा, पूण तेन्ना वळख, शिफारस आनी योग्य वेळार संद मेळप खूब म्हत्वाचें आशिल्लें. तारिकान अशेच परिस्थितींत स्वताच वाट सोदली. ताच्या व्यक्तिमत्वांत एक वेगळीच सौम्यताय, शिष्टताय आनी आत्मविस्वास आशिल्ले कारणान ताणें हेर कलाकारां परस आपलें वेगळेंपण दाखोवन दिलें. हिंदी सिनेमांत ताणें प्रवेश केलो तेन्ना रोमान्टिक, कुटुंबीक आनी संगीतप्रदान, भावनीक मोगाच्यो कथा आनी समाजीक संदेश दिवपी कथा आशिल्ले चित्रपट प्रेक्षकांक चड आवडटाले. अशे फाटभूंयेर ताका मुखेलपणान भावनीक स्वरुपाच्यो भुमिका मेळटाल्यो. तोंडा वयलो संयम, दोळ्यांतली भावना आनी उलोवण्यातलें सादेपण ह्या गुणांक लागून तारिकाली एक सुसंस्कृत आनी विस्वासांत घेवपा सारको नट अशी प्रतिमा निर्माण जाली. 

70 च्या दशकांत “हम किसी से कम नहीं” फिल्मांतलें “क्या हुआ तेरा वादा” हें सुपरहिट गीत आयज लेगीत आयकूंक येता तेन्ना गिटार वाजयत तें गावपी अभिनेतो तारिक दोळ्यां मुखार येता. ताणें 1973 वर्सा यादों की बारात ह्या चित्रपटांतल्यान चित्रपट मळार पावल दवरलें. चित्रपट हिट जालो, पूण फुडाराचे नदरेन तारीक खानाक सिनेमाचे येसाचो फायदो जालो ना. उपरांत तताणें 1975 वर्सा “जख्मी” ह्या सिनेमांत अभिनय केलो, मात चित्रपट पडलो. 1977 वर्सा प्रदर्शित “हम किसी से कम नहीं” हो सिनेमा तारिक खान हागेल्या कारकिर्दीक मोडण दिवपी मैलाचो चिरो थारलो. तातूंत तारिकान अद्भुत अभिनय केल्लो. पदांय गाजलीं. ते काळांत खासा तारिकान चलयांक मोनेळ घाल्लो. 70 च्या दशकांत तारिक खान ‘यादों की बारात’, ‘जख्मी”’ आनी ‘हम किसी से कम नहीं’ अशे  फाटोफाट सेगीत तीन संगीतमय चित्रपट दिवपी अभिनेतो म्हणून उदेलो. आदले स-सात चित्रपट पडिल्या कारणान 1987 वर्साच्या “जेवर” सिनेमा उपरांत तारीक खान हाका सिनेमांत काम मेळप बंद जालें.

उपरांत तारिक आठ वर्सां उपरांत 1995 त “मेरा दामाद” ह्या चित्रपटा वरवीं परतून आयलो. पूण तोवूय  सिनेमा फ्लॉप जाले कारणान ताणें सिनेमा सोडपाचो निर्णय घेतलो. ताणें सोळा चित्रपटांनी काम केलें. हो आंकडो व्हडलो नासलो तरी दरेका सिनेमांतल्या अभिनयांतल्यान ताणें आपली वेगळी वळख करून दिवपाचो यत्न केलो. कांय कलाकार खूब चित्रपटांनी काम केल्या उपरांत लेगीत प्रेक्षकांक याद उरनात, जाल्यार कांय कलाकार मोजक्या चित्रपटांनी काम करून रसिकाल्यां मनांत सुवात निर्माण करतात तसो तारीक अली खान हो सिने मोगींच्या यादींनी आसा. ताणें केल्ले सिनेमा वेवसायिक नदरेन चड येसस्वी जाले नात, पूण तागेल्या भुमिकांनी  प्रामाणीकपण आनी अभिनयाची कुशळटाय दिसून आयली. नाटकीय हावभाव, अतितायपूर्ण संवाद वा बनावट भावनां बदला ताणें भुमिकेचें वास्तवादी चित्रण करपाचेर चड भर दिलो. देखून अभिनयांतली सूक्ष्मताय समजूपी लोकां खातीर ताचें काम नदरेक भरपी आशिल्लें. ते काळांत कांय कलाकार व्हडल्या पडद्याचेर व्हड प्रभावी व्यक्तित्वान प्रेक्षकांचेर छाप घालताले जाल्यार कांय जाण शांततायेन प्रभाव घालताले, ते मदलो तारिक हो एक. त्या काळांत सर्त खूब खर आशिल्ली हें लक्षांत घेवप म्हत्वाचें. जायत्या नव्या मुखामळा मदीं, व्हड बॅनरा, फिल्मां मदीं, नामनेच्या दिग्दर्शकां मदीं आनी प्रस्थापीत नायकां मदीं आपली सुवात मेळोवप खूब कठीण आशिल्लें. अशे परिस्थितींत सतत व्हडली भुमिका करपाची संद मेळप शक्य नाशिल्लें. तारिक अली खानाकय ह्या वास्तवाक तोंड दिवचें पडलें. कांय संदी आयल्यो, कांय गेल्यो आनी कांय वेळार फावो त्या भुमिकांचो उणाव जालो.

एके मुलाखतींत ताणें सिने उद्देगांत असुरक्षितताय जाणवपाचें कारण सांगिल्लें. ताच्या मतान, तागेली कारकीर्द सुरक्षीत नाशिल्ल्या सुवातेर पावल्या अशें जाणवलें. देखून  कारकीर्द सुरक्षीत दवरपी नोकरी जाय आशिल्ली. निमाणे मेरेन अभिनय चालू दवरपी जायते कलाकार आसतना कांय कलाकार वैयक्तीक कारणां, बदलपी परिस्थिती वा विंगड जिणें पद्दतीचे निवडीक लागून ह्या मळा पसून पयस रावतात. तारीक अलीखानाचो निर्णय कांय प्रमाणांत असोच आशिल्लो. ताणें शांतपणान अभिनय वाठारांतल्यान पयस वचपाचो मार्ग  आपणायलो. तो निर्णय ताच्या व्यक्तिमत्वाक जुळपा सारको आशिल्लो. कारण लोक ताका सदांच शांत,उण्या दर्जाचें जिवीत जगपी कलाकार म्हणून वळखताले. आयज तारिक खान एके नामनेचे शिपिंग कंपनींत सुपरवायजिंग एक्जीक्यूटिव पदाचेर नोकरी करता. ताणें ट्रॅव्हल टिकेटिंग अँड कार्गो फॉरवर्डिंग ह्या विशयांत डिप्लोमा अभ्यासक्रम पुराय केला. तारीक खान  सगळ्या चित्रपट कार्यावळीं पासून अंतर दवरलां. ताच्या मतान तो आपल्या ल्हान संवसारांत खूब खोशी आसा.

आयज फाटीं पळयल्यार तारिक अली खान हें नांव व्हडल्या अभिनेत्याचें  वळेरेंत नासुये, पूण तरी लेगीत ताका त्या पिळगेचो म्हत्वाचो प्रतिनिधी मानूं येता. ताणें काम केल्लो काळ हो हिंदी चित्रपट उद्देगा खातीर संक्रमणाचो काळ आशिल्लो. पोरन्या आनी नव्या पिळग्यांचो संबंद, कथानकांतले बदल, संगीत आनी सादरीकरणांतले नवे प्रयोग हे सगळे त्या काळांत सुरू जाल्ले. तारिका सारके कलाकार त्या बदलत्या काळाची गवाय. ताच्या जिविताचेर नदर मारल्यार येस म्हणल्यार फकत नामना आनी पयशे न्हय हेंय स्पश्ट जाता. कांय कलाकारांक व्हडले स्टार जातात तेन्ना समाधान मेळटा जाल्यार कांय जाणांक  स्वताच्या कामा भितर तें मेळटा. घडये तारीकाय दुसरे पद्धतीत समाधान मेळटा आसुये. आपले कारकिर्दीत तारिक वादांत घुस्पलो ना आनी फिल्मी झगमटांत रावन लेगीत ताणें मौनाक चड मोल दिल्लें. पोरण्या चित्रपटांचे शौकी, त्या काळांतले चित्रपट मोगी तारिक हें नांव घेतात. तागेल्यो भुमिका याद करतात तेन्ना तागेल्या येशाची पावती मेळटा. कारण एका कलाकाराचें मोल फकत व्हडले पुरस्कार आनी बॉक्स ऑफिसार जोडिल्या पयशांचेर थारावप चुकीचें, तर प्रेक्षकांच्या मनांतल्यो यादी, मोग,आनी आदर मेळोवप तितलेंच म्हत्वाचें. एकूणच तारिकाची कारकीर्द व्हडल्या यशाची काणी नासुये, पूण ती प्रामाणीक यत्न, स्वताच्या मार्गान वचपाची देख आसा. हिंदी फिल्म मळार ताणें स्वता खातीर एक ल्हानसो, पूण म्हत्वाचो कोनसो कोरांतून दवरला. ताच्या जिवितांतल्यान शिकवण मेळटा की सगळेच सुपरस्टार जावपाक शकनात, पूण दरेकलो आपलो वावर, वृत्ती आनी निवडी वरवीं एक वेगळी अस्मिताय निर्माण करूं शकता. तारिक अली खानाचें नांव आयज उजवाडांत नासूं, पूण एक सुसंस्कृत, प्रामाणीक कलाकार म्हणून ताची नोंद हिंदी सिनेमाच्या इतिहासांत उरतली. 

——————————-

सुदिन वि. कुर्डीकार.