भांगरभूंय | प्रतिनिधी
काणकोण म्हालाची सोबीतकाय वाडोवपी ‘खोतीगांव’ हो एक म्हत्वाचो गांव. आवळीं, बड्डे, येडा, कुस्कें, नडकें, केरी, भुतपाल, पणसुलें मळ अशे वाठार एक जावन हो गांव आकाराक आयला. ह्या गांवाचो अर्दो भाग अभयारण्यांत आसपावता, हेंवूय ह्या गांवांचे एक खाशेलपण म्हणल्यार अतिताय जावची ना. ह्या गावांत चड प्रमाणात गांवकर– वेळीप समाजाचे लोक रावतात. ते भायर देसाय, देवळी, च्यारी, भट ह्याय समाजाची वस्ती पयलीं सावन आसा. हो गांव पश्चीम घाट दोंगर माळेच्या मुळसांत आसा. चारूय वटांनी पांय पातळावन बशिल्ले हे पाचवेचार दोंगर गांवाचे सोबितकायेंत अदीक भर घालतात. ह्या वाठारांत पयलीं ‘खोत’ रावताले देखून हो खोतालो गांव जालो. ताचेच वयल्यान खोतीगांव हें नांव पडलें, अशें गांवचे ‘बुदवंत’ सांगतात.
गांवांत शेकान शेक पातळिल्लीं शेतां– भाटां, माड – माडयो, फुलां– फळां, खळखळून व्हावंपी झरे आनी घसघशांक लागून ह्या गांवांत एक आगळेंच वैभव पळोवंक मेळटा. फुगडी, धालो, तालगडी, तोणयां मेळ सारक्या उत्सवांचें वेगळेंपण अणभवपाक खोतीगांवांतूच येवचें. शिगम्याच्यो जती, फुगड्यो, धालो, व्हवयो, अशीं वेगवेगळीं गीतां आयजूय हांगा तग धरून आसात.
श्री मल्लिकार्जुन देव हें गांवचे मुखेल देव, जाचे खातीर जाण्टेल्यांच्या तोंडांत ‘मलकाजाण’ हें उतर घोळटा. ह्या देवळांत दर सोमारा पूजा जाता. श्रावणांतल्या सोमाराक समरादना जाता. कौल, अवतार आनी शिगमो हांचे उपरांत वर्सावळीची जात्रा जाता. तीन वर्सांनीं एकदां जात्रेच्या दिसाक देवळांत शिशारान्नी जातात. व्हडले दिवाळे उपरांत मल्लिकार्जुन देवळांत रातचो संकासुर कालो जाता. देवळाच्या सभाघरांत दोन नाटकांय जातात. ह्या सगळ्यां उत्सवांच्या निमतान गांवातलो एकवट दोळ्यांत भर सारको आसता.
जून- जुलय म्हयन्याक सुरवात जाता तेन्ना पाचव्याचार झाडां- पेडांनी भरिल्लो खोतीगांव पळोवपाक मेळटा. पावस पडपाक सुरवात जाले उपरांत खोतीगांवांतले शेतकार शेतांच्या कामाक सुरवात करतात तेन्ना एक वेगळोच उत्सव पळोवपाक मेळटा. कोण शेत कसता, कोण मेरो मारतात, कोण मेरो लायतात, कोण रोप लायतात, कोण नडटात. चवथी येता म्हणल्यार भात ‘पोटरेक’ येता. आसडी परब, सुता पुनव, नया परब, गुडूल्या परब, उश्टणा परब, नमी परब, गोरवां पाडवो, दसम (शिगम्या दिसा), संवसार पाडवो ह्यो परबो म्हणल्यार खोतीगांवचें खाशेलपण. ते भायर चवथ, दिवाळी, शिगमो, होळी हे सण आसतातच. खोतीगांवच्या पंचायतीच्या सभाघरांत सात दिसांचो भौशीक गणपती पूजेक लायतात. हो चवथीचो सण व्हडा उमेदीन सगळे जाण एकठांय येवन मनयतात.
खोतीगांवांत आजुनय परंपरीक वेवसाय पळोवंक मेळटात. लोक पावसांत दोंगर माथ्यांनी कामतां मारतात. तातूंत मिरसांग, तवशीं, मोगी (चिबडां), घोसाळीं, पडवळ, वाल हांचें पीक घेतात. हीं कामतांतली पिकावळ बाजारांत व्हरून विकतात आनी हातूंतल्यानच जायते जाणांचो संवसार चलता. कांय घराबे डिसेंबर म्हयन्यांत पोर्स (पोरसु) करतात. येडा हांगा उशेल आसा. थंय उसा पसून केल्ले गांवठी गोड, काकम सारके पदार्थ मेळटात. शेत आनी काजू हेवूय खोतीगांवचे मुखेल वेवसाय. श्रावणांत जायो, गिमांत आबोलीं, ओवळां, सुरगां हीं फुलांय बाजारांत विकपाक हांगचो लोक वता.
खोतीगांवचे लोक पयलीं रान शिनून गोणो, कांगू, वोरी, तोर, कोळयो ह्या धान्याचे पीक घेताले. गोण्याची आंबील, भाकरी, सत्व, तशेच कांगुचो शिरो, वोरयांचे तांदूळ हाच्या पसून शीत, पेज करताले. उकडे तांदळांची पेज, पणसाची भाजी, बिकणाचीं भाजी, चाको, किसमूर, रानांतली भाजी, तोरीचे वन्न, तांदळांची खीर, तांदळाचो पायस हें सगळे खोतीगांवचें परंपरीक जेवण आयजय सणा- उत्सवांच्या निमतान खावंक मेळटा.
खोतीगांवांत पावसांच्या दिसांनी लोक घसघशे पळोवपाक येतात. कुसकेंचो, आंवळीचो, बड्डेचों अशे जायते घसघशे खोतीगांवांत आसात. खोतीगांवात भुतपाली गांवात वयर झाडाचेर एक घर बांदिल्ले आसा. ताका इंग्लिशींत (Tree Top) अशें म्हणटात. ‘खोतीगांव अभयारण्य’ हें गोंयच्या अभयारण्या भितर फामाद आसा. वर्साचे बाराय म्हयने हांगा शितळकाय पातळिल्ली आसता. देशी आनी परदेशी भोवंडेकार हो सैमान नटिल्लो खोतीगांव मुजरत पळोवपाक येतात.
कृपेश कुशाली गांवकार
खोतीगांव – काणकोण
खिणाखिणाक ताज्यो घडणुको आनी तुमचे कडेन संबंदीत दरेक खबर मेळयात एका क्लिकाचेर! फेसबूक, ट्विटराचेर आमकां फॉलो करात आनी व्हाट्सएप सबस्क्रायब करपाक विसरूं नाकात.
