मौत आयी थी, मगर…

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

जीण चड करून कवितांच्या ओळीं सारकी फुडें वता. केन्ना लयींत, साद्या ओळींनी, तर केन्ना आकस्मिक बसपी धक्क्यां सारकी. 2009 वर्सा, कुंदापूरच्या साहित्यीक उमेदींत आनी करमळीच्या रेल्वे रूळां मदीं, म्हज्या जिविताक एक अकाली पूर्णविराम मेळपाचो वेळ आयिल्लो. तो असो एक दीस आशिल्लो जेन्ना साहित्य, इश्टागत आनी नशिबाची एका सेकंदांत गांठ पडली.

आमी कुंदापूरच्या कोंकणी साहित्य संमेलनांतल्यान परत येताले. तो प्रवास भाशेचो उत्सव साजरा करपी आशिल्लो. वांगड्यांचो मोग आनी कविता सादरीकरणा उपरांत मेळिल्लो तो ताळ्यांचो आवाज मनांत एक वेगळीच उमेद भरून आशिल्लो. म्हजें काळजीं उतरांनी भरिल्लें आनी मन अजूनय त्या कविसंमेलनांत घोळटाले.

जेन्ना आमची ट्रेन करमळी स्टेशनाचेर पावली, तेन्ना सू्र्य उजवाडपाक आयिल्लो. स्टेशनाचेर येरादारीची कसलीच सोय नाशिल्ल्यान, म्हजे वांगडी— कोंकणी भाशेचे जाणकार आनी ‘भांगरभूंय’चे आदले संपादक  दामोदर घाणेकार—हांणी निर्णय घेतलो की आमी हायवेच्या पुला मेरेन चलत वचपाचें आनी थंयच्यान बस धरपाची.

तो एक सादो निर्णय आशिल्लो. हांव म्हज्याच विचारांत मग्न जावन रेल्वेच्या स्लीपर्स (रूळां) वयल्यान चलपाक लागलों, जाल्यार घाणेकर रूळांच्या कुशीक आशिल्ल्या खडयेचे वाटेंतल्यान.

तेन्ना म्हाका खबर नाशिल्ली, की हांव मरणाच्या सावटांत चलतालों.

जे गाडयेंतल्यान आमी आत्तांच देंविल्ले, ती गाडी हालपाक लागिल्ली. आर्विल्ल्यो रेलगाडयो खूब सुशेगाद चलतात; कसलोच आवाज नासताना ती जड लोखणी गाडी वेगान फुडें येताली. हांव बेसावध आशिल्लों. ती ट्रेन म्हज्या फाटल्यानच आशिल्ली, एक महाकाय शक्ती म्हजें सर्वस्व काडून घेवपाक तयार आशिल्ली.

त्या खिणाक, जेन्ना मन सुन्न जाता, दामोदर घाणेकार हांच्या प्रसंगावधानान चमत्कार घडलो. तांकां बोब मारपाक वेळ नाशिल्लो. एका सेकंदाच्या वांट्यांत, तांणी झेप घेतली, म्हजो हात धरलो आनी म्हाका जोरांत रूळां वयल्यान सकयल ओडलो.

खिणा भितर…

ती अजस्त्र ट्रेन म्हजे कुशीच्यान कांय इंचांच्या अंतराचेर वेगान मुखार गेली आनी त्या हवेच्या घर्शणाचो जोराचो वारो म्हज्या तोंडाचेर आदळ्ळो. हांव थक्क जालों. चाकांचें तें कंपन जमिनींतल्यान म्हज्या हाता-पायांतल्या हाडां मेरेन जाणवलें. हांव थंयच कांपत उबो रावलों, हे जाणवून की एक कवी आसप आनी फकत एक ‘याद’ जावन उरप, हाचे मदली रेस एका कागदा परसय बारीक आसता.

दामोदर घाणेकार हांकां आख्खें जग एक व्याकरणकार म्हणून वळखता. पूण म्हज्या खातीर, त्या खिणाक ते उतरांचे मनीस नाशिल्ले, तर ते ‘कृतीचे’ मनीस आशिल्ले. ते म्हजे राखणदार देवदूत थारले, जांणी म्हजें नशिब नव्यान बरयलें.

अजूनय भंयान धडधडत आमी कशेबशे हायवेर पावले आनी पणजेक वचपी बस धरली. आमचे मदली शांतताय खूब कितें सांगून वताली.

आमची ती अवस्था पळोवन बस कंडक्टरान विचारलें. तो एक मुस्लीम मनीस आशिल्लो. आमचे कांपपी हात आनी पांढरे पडिल्ले चेहरे पळोवन ताणें विचारलें, “क्या हुआ?” 

आम्ही ताका सगळो प्रसंग सांगलो—ती शांत ट्रेन, रूळां वयल्यान चलप आनी मरणाच्या दारांतल्यान परतप.

त्या कंडक्टरान एक खीण म्हज्या दोळ्यांत पळयलें. ताणें नशिबा विशीं वा सुरक्षेच्या नेमा विशीं कांयच सांगलें ना. त्या बदला ताणें म्हणलें:

“मौत आयी थी, मगर आप की अच्छाई आप को बचा गयी।” 

हें वाक्य एका आशीर्वादा सारके म्हज्या मनाचेर कोरलें गेलें. त्या अपघाताचे गडबडींत, बशींतल्या एका अनोळखी मनशान म्हाका जगपाचो एक आध्यात्मिक अर्थ सांगलो. ताणें म्हजें वांचप हें विज्ञानाक वा नशिबाक जोडिनासतना तें म्हज्या ‘कर्माक’—म्हज्या बरेपणाक जोडलें.

2009 च्या त्या दिसा सावन हांव म्हजें “दुसरें जिवीत” जगता. तेन्ना सावन हांवें बरयल्ली दर एक कविता, पळयल्लो दर एक सूर्योदय आनी म्हज्या कुटुंबा वांगडा घालयल्लो दर एक खीण म्हजे खातीर एक ‘बोनस’ आसा.

ह्या बोनस जिविता खातीर हांव दामोदर घाणेकार हांच्या हातांचो आनी त्या बस कंडक्टरच्या गिन्यानाचा ऋणी आसां. तांणी म्हाका शिकयलें की मरण केन्नाय सांगून येना, पूण आमचीं जिवितां आमच्या सांगाताक आशिल्ल्या इश्टांक लागून आनी आमचे भितर आशिल्ल्या बरेपणाक लागून तगतात, नव्यान फुलतात. 

जॉन आगियार