मोगाचें साजरीकरण- वेलेंटायन डे

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

मोगाच्या बाबतीत आमचो इतिहास इतलो उदारमतवादी आसतना विश्वगुरू जावपाचे वाटेर आशिल्ल्या देशांत आधुनिक काळांत संकुचित मनोवृत्ती सोबून दिसना. मोगाचो सम्मान करतल्यांक परबी !

तिसऱ्या शतकांत क्रूर, दमनकारी रोमन साम्राज्यांतल्या समाजांत शांतताय, सद्भावनांचो उपदेश दित, मोग पाताळावचो संदेश
दिवपी सांत वेलेंटायन हांच्या बलिदानाच्या उगडासांत आयज जगभर वेलेंटायन डे मनयतात. वेलेंटायन ह्या स्त्रीपुरूश भेदरहीत लोकप्रीय नांवाचो उगम लॅटीन नांव ‘वालेनतस’ हातूंतल्यान जाला. बरे भलायकेचो आनी बळिश्ट असो ताचो अर्थ. रोमन कॅथोलीक धर्मांत ह्या फामाद नांवाचे पन्नाशेक सांत आनी हजारांच्या संख्येन पाद्री जावन गेल्यात.
पाद्री वेलेंटायनान क्रिस्तांव समुदायाच्यो प्रार्थना सभा घेवच्यो न्हय, उपदेश दिवचे न्हय आनी धार्मिक कृत्यां करची न्हय हाचे खातीर रोमन प्रशासनान बंधनां घालून तांकां शिटकावणी दिल्ली. तांणी तिका भीक घालनासतना पाद्रीपणाची धार्मिक कर्तव्यां चालूच दवरलीं. त्या तेंपार सैनिकांनी सेवेंत आसतना काजार जावपाचेर बंदी आशिल्ली. त्या कायद्याच्या विरोधांत वचून तांणी सैनिकांचीं काजरां लायलीं. रोमन राजाचे आदेश पाळ्ळे ना हाचे खातीर वेलेंटायना आड राजद्रोहाचो खटलो चल्लो. तांकां मरणाची खास्त दिवन तांची बंदखणीत रवानगी केली. बंदखणीत तांणी थंयच्या जेलराचे धुवेचें दोळ्यांचें दुयेंस बरें केलें आनी ते तिच्या मोगांत पडले, असो आख्यायिकेचो भाग सांगता. रोमन राजा क्लाउडीयस हांच्या आदेशान 269 वर्सा 14 फेब्रेराच्या दिसा पाद्री वेलेंटायनाचो शिरच्छेद जालो. हो दीस दरवर्सा सांस्कृतिक आनी धर्मीक दीस म्हूण मनोवपाक चर्च संस्थे कडल्यान आठव्या शेंकड्यांत मान्यताय मेळ्ळी. चर्चींत प्रार्थना सभा आयोजित जावपाक लागल्यो. नोव्हेना दिवपाक लागले. कबुतरां, काळजाच्या आकाराची ग्रीटींगा, भेटवस्तू मोगी जोडपीं एकामेकांक भेटोवपाक लागलीं. एकामेकांच्या काळजांची दारा उक्तीं करपाक इटलींत मोगी प्रतिकात्मक चावयांची देवाण घेवाण करतात. न्हंये देगेर, दर्या देगेर, बागेंत बसून संवाद सादप – आयचे भाशेंत सांगपाचें जाल्यार डेटींग सुरू जालें.
मोग ही मनीस जातीची जागतिक भावना. मोगाक धर्म, पंथ, जात, जमात, राष्ट्रीयता हाचीं बंधनां नासतात. केन्ना, खंय, कसो जायत सांगूं येना. मोग थारावन जायना. थारावन केल्लो तो मोग न्हय. मोगाक गुरूची गरज आसना. अणभवांतल्यान सांगतां. कालांतरान मोगाचो दीस मनोवपाची संकल्पना जगांतल्या खुबशा राष्ट्रांतल्या विंगड विंगड धर्मियांक मानवली आनी सवका- सवका आयज ह्या परबेक संवसारभर मान्यताय लाभल्या.
आयज ‘वेलेंटायन डे’चें बाजारीकरणूय जाल्लें दिसता. फुलां, ग्रीटींगांच्या जाग्यार गिरेस्तांचे पूत मोटारी, भांगराचीं आभूशणां भेटयतात, जांचें मोल आमी निवृत्ती उपरांत घरा घेवन गेल्ल्या फंडा परस चड आसता. थ्री, फायव्ह स्टार हॉटेलांनी, क्लबांनी टेबलां बुक करून नाच- गाण्यांच्या धुमशेणांत जें चल्ंला तांतूत मजा मारपाची भावना चड आनी मोग साजरीकरण उणे आसतात, देखून असले संबंद अल्पजिवी थारतात. आधुनिकतेंत मोगाच्या बदलत्या संकल्पनेक लागून भावनिक समिकरणा वर्सांन वर्स बदलत आसतात. पोरूं रिया वांगडा आशिल्लो सुनील अंदूं प्रिया वांगडा दिसता तर, रिया अनिला वांगडा. भावनांच्या मुळांची खोलाय उणी जाल्ल्यान संबंद धाराशायी जावपाक वेळ लागना. केन्ना- केन्ना मोगाचो शेवट हिंसेंत जाल्लो दिसपाक लागला. संबद तुटिल्ले कडेन प्रेमिकेचेर अॅसिड हल्लो करप, भर रस्त्यार तिचेर प्राणघातक सुरी हल्लो करप अथवा तिणें ताचो काटो काडपाक सुपारी दिवप सारखे प्रसंग वाडीक लागल्यात. आपले प्रेमिकेचो खून केले उपरांत तिचे पस्तीस कुडके करून जंगलभर पातळावपी खुन्यानूय तिका फाटल्या वर्सांनी वेलेंटायन डेच्या दिसा डेटीचेर व्हेल्ली आसुंयेता.
अशा काळांत सांत वेलेंटायनान मोगा विशीं दिल्ली मोलादीक शिकवण आयचे दिसा समजून घेवपाची आयज चड गरज आसा. मरणाचे वाटेर आसतना वेलेंनटायनान आपले ते प्रेमिकेक बरयिल्ल्या निमण्या पत्राच्या शेवटाक ‘तुझोच वेलेंटायन’ असो उल्लेख आशिल्लो. ताचोच संदर्भ घेवन आयजूय प्रेमी जोडपी एकामेकांक ‘वेलेंटायन’ अशें संबोधतात. ‘तू म्हजो वेलेंनटायन जायशीत?’ म्हूण विचारणा करतात.
तशें पळयत जाल्यार सगळ्याच धर्मांतले देव, देवता तशेंच ह्या भूतलाचेर जल्म घेतिल्ल्या तांच्या दूत, अवतारांनीय मोग केला. मेरी माग्दालीन आनी जेजू मदीं मधुर संबंद आशिल्ले हाचो उल्लेख मेरी आनी फिलिपाच्या गॉस्पेलांत दिला. पैगंबर मुहंमदाच्यो 14 बायलो आनी तातूंत खतिजा आनी आयशा ह्यो तांच्यो आवडट्यो, असो उल्लेख सापडटा. डेव्हिडाच्यो 8 तर सोलोमनाच्यो 700 बायलो आशिल्ल्यो. श्री कृष्णाच्यो 16,108 बायलो आशिल्ल्याचो उल्लेख भागवत पुराणांत आसा. रूक्मिणी आनी सत्यभामा ह्यो ताच्यो आवडत्यो. बहुपत्नीकत्वाक पुराणिक, इतिहासिक काळांत सगळ्याच धर्मांत मान्यताय आशिल्ली. राजा दक्षाची धुव सती हिणें बापायच्या खर विरोधाक जुमानिनास्तना कफल्लक म्हादेवा वांगडा लग्न केल्लें, तसली काणी आजच्याय युगांत सगळ्याच धर्मियांच्या घरात घडटा तें आमी पळयतात. सांगपाचें म्हळ्यार सौम्य, नितळ मोग भावना ही असीम आनी वैश्विक अशी. सगळ्या जगांत ताच्या साजरीकरणा खातीर खंयच्याय एका धर्मान एक दीस थारायिल्लो आसत जाल्यार इतर धर्मियांनी तो मनोयलो म्हूण धर्मसंकश्ट येना.
वृंदावनात कृष्ण ज्या वनांत गोपी वांगडा रास खेळटाले ताचो आदर करत आयजूय लोक रातच्या वेळा त्या सुवातेचेर वचनात. साजरीकरणा निमतान बगीचे, हॉटेल, भौशीक जाग्यार बशिल्ल्या जोडप्यांक संस्कृतायेचे कारण दिवन हुर्यो घालप, बुरश्यो गाळीं संवप, मारपेट करप ही निव्वळ संकुचित, कुंठीत आनी असहनशील मानसिकताय दर्शवपी गुंडगिरी.
इतिहासिक काळा सावन भारतीय समाज आनी संस्कृती प्रगत आशिल्ली. आमी सदांच मोगाचें साजरीकरण करत आयल्यात. आमच्या देवळांच्या प्राकारांतल्या शिल्पांत मोगाचे प्रसंग कोरिल्ले आसात. मोगा खातीर आमी एक विशेश देव- कामदेव- नेमिल्लो आसा. लिंगिक क्रियांचे म्हायती शिवाय खोसदिणी जिणेंतली मुल्ल्यां, कुटुंब संस्था हांकांय वात्सायनान ‘कामसूत्रां’त बांधल्यांत. एकोणीसाव्या शतकाचे सुरवेक ह्या ग्रंथाचे सर रिचर्ड बर्टन हांणी इंग्लिशींत भाशांतर केले उपरांत जगभरांतल्या भाशांत ताचें भाशांतर जावन ताची तोखणाय जाल्या. तर अशा ह्या संस्कृतीच्या वारसदारांनी खंयच्याय कारणान काय जायना एक दिसा मोगाचे साजरीकरण जाता थंय अपशकुन करपाची गरज ना. जाका गायेक वेंग मारीन दिसता ताणें ती खुशाल मारची. मोगी जोडपी वेंग मारतात, तांचे वाटेक वचपाची तशी गरज ना. मोगाच्या बाबतीत आमचो इतिहास इतलो उदारमतवादी आसतना विश्वगुरू जावपाचे वाटेर आशिल्ल्या देशांत आधुनिक काळांत संकुचित मनोवृत्ती सोबून दिसना. मोगाचो सम्मान करतल्यांक परबी !

दीपक लाड
पर्वरी