मिर्गाचो पावस

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

आयज फांतोडेर, मिर्गाचो पावस
आमच्या शेणान सारयिल्ल्या आंगणांत ओतलो.
वेळ- काळाचे भान दवरिनासतना घसघसत रावलो.
तळ्यांतल्या बेब्यांनी डरांऽऽव, डरांऽऽव करत ताका उर्बेभरीत येवकार दिलो.
रानां, दोंगुर्ल्यांनी मोरान आपलो पांखाटो फुलयत बेधुंद नाच केलो.
आयज फांतोडेर, मिरगाचो पावस
शेणान सारयिल्ल्या आंगणांत ओतलो….!!
तशें पळोवंक गेल्यार, पावसाळो हो एक निव्वळ ऋतू न्हय. ती एक परब जावन आसा….. आनी ती मनोवपाक तुमी गोंयच्या भाटां- बेसांनी, दोंगुर्ल्यांनी, कुळागरांनी, शेतांनी, जात्रा- काल्यांनी, मांडो- तियात्रानी, धालाच्या मांडांनी भोवंडी करपाक जाय. आमचें गोंय पावसांत भिजतकच जितलें रसरशीत, सोबीत आनी सुंदर दिसता, तितलें दुसऱ्या खंयच्याच ऋतूत दिसना. हेर जाग्यांनी पावसाच्या दिसांनी सरभोंवतणी रेबो, चिकचीक जाता तो आमच्या गोंयांत चड कडेन दिश्टी पडना. एक बरो कॅमेरा घेवप आनी पाचव्याचार सैमाक तातुंतले कादयेंत घालप….. पिशें लागिल्ले वरीं!!
आमच्या माणकुल्या गोंयच्या पावसांत चिंब भिजपाक जी मजा आसा, ती संवसारांत खंयच आनी केन्नाच मेळपाक ना. गोंयचो पावस चडश्या जाणांक जिबेच्यो रुची भागोवपा खातीर चड भावता. पावसाच्या पयल्या पंधरा दिसांत, पाना- पाल्यांनी चुकुन लिपुन राविल्ल्या काजुंक कोंब फुटतात. रोखडींच तांचीं घोटकां जातात. सुकीं सुंगटां घालून केल्ली घोटकांची भाजी पावसा दिसांनी घरा- घरांत उंडे, पाव नाजाल्यार पोळये वांगडा घोस्ताचीं वता. पणसाचीं भिकणां घालून केल्ली तायखिळ्याची, तेर्‍याची नाजाल्यार आळवाची भाजी, म्हसकाच्या पानांची भाजी पावसाच्या दिसांनी घोस्ताची लागता.
उटंगाराच्या वार्‍या- पावसांत, भाटांत आशिल्ल्या बांधावेले दोन- चार माड जमनीर कोसळटात. कोयतो, कुराड घेवन माडाचो शेंडो सोलून तातुंतलो गर खावचो तो आमच्या गोंयांतूच. पावसाच्या दिसांनी ताजे-फडफडीत दर्याचें नुस्तें मेळप कठीण. पूण असल्या पावसांत भाजिल्लो सुको बांगडो, सुंगटां, करबट, दोडयारो वा तांची किस्मूर भूस मारुंक मजा हाडटा. पावसांत, वाफ येवपी हुनहुनीत च्या आनी कांद्याचीं चुरचुरीत भजी तर सर्गसुख दितात.
मिर्गा पावसाचो राखणदाराच्या मानांक गांवठी कोंबडो मारप आनी आमीय ताची सागोती खावप नाजाल्यार चढणेचें नुस्त्याचें हुमण आनी भाजिल्लें नुस्ते.. हे सगलें बरोबर. पूण, खरी मजा आसता ती गांवठी कुल्ल्यांच्या तोंडाकाक वा सुक्याक…..ताच्या जीब हुळहुळावपी रश्यांक. अस्सल, जातिवंत गोंयकार खावपी दर्यांतल्या रंगीत कुल्ल्यांच्या वाटेक केन्नाच वचपाक ना. कुल्ली खांवची जाल्यार गोड्या उदकांतली, उप्पाट भरुन व्हांवतल्या निवळ, नितळ व्हाळांतली. कुल्ल्यो धरप ही एक तरेची कला. कोणाकुय जमपा सारकें तें काम न्हय. आकांताचे यत्न करुन आनी मनांतलो भंय काडून उडोवन कुल्ल्यो धरुंक वचचें पडटा.
व्हडल्या खडपाच्या (फातर) पोंदा दोनुय हात घालून आपले फुलयिल्ले दांगे वयर काडिल्ल्या कुल्लेक हळुच धरप नाजाल्यार व्हांवता त्या उदकांत मात्तुय आवाज करीनासतना, बिळाच्या तोंणार आयिल्ले कुल्लेक कोयतेन नाजाल्यार विळ्यान दांगे मोडून धरप, ही मजा, उटंगाराच्या पावसांत कुल्ल्यो दिपकावंक वतना येता. ती आमका खंयच मेळपाक कुस्तार.
सेगीत दोन- दोन दीस, पिशें लागिल्ले वरीं पावस झडत रावचो, भायर हय- न्हयसो उजवाड आसचो, रानांतल्यान कोकिळाचें आपोवणें येवचें, मोरांचो सोबीत असो नाच रंगात येवचो, मेहंदी हसन, पंकज उदास हांची काळजां पिसडून काडपी सुरांची, रेडिओचेर मैफील सजिल्ली आसची…. आनी उंडे, पोळी, पाव नाजाल्यार तांदळाच्या भाकरे वांगडा कुल्ल्यांचें तोंणाक भुरकायत, बल्कांवार झाकडी मारीत, तोंड भरुन सैमाची तोखणाय करची ………
सर्गातले सुख हाकाच म्हणटात काय???

एकनाथ सामंत
9226219723