भांगरभूंय | प्रतिनिधी
मागीर ताका पणजी, मडगांव सारक्या मसंडभुंयेंत व्हरचो पडटा. बरें हे दुसऱ्या धर्माचे लोक न्हय, तर एकाच धर्माचे.
ताका ते मसुंडेंत सो व्हेलो?
‘ही बंद आसा.’
‘अजून रिपेर करूंक ना तर शेड?’
‘केल्या, पूण ते म्हणटात ही आमची मसुंडी. आमच्या लोकांचेरूच थंय निमाणो संस्कार जातले! बाकीच्यांक ते पयसुल्ले मसुंडेंत व्हरचें.’
आयकून धक्को बसूंक ना. कारण गोंयांत हाचे पयलीं कूड लासपाक दिवंक ना म्हूण ती पणजे पसून हाडपाचो, निदर्शन करपाचो प्रकार घडला. थारावीक जातींच्या लोकांच्यो कुडी अजूनय गांवचे मसुंडेंत घेनात. राज्या भायलो कोणूय भायर पडलो जाल्यार ताच्या कुटुंबाचे हाल जातात. मागीर ताका पणजी, मडगांव सारक्या शारांतले मसंडभुंयेंत व्हरचो पडटा. बरें हे दुसऱ्या धर्माचे लोक न्हय, तर एकाच धर्माचे. मसुंडेंत मेल्ल्या मनशाची रक्षा, सारीं ही फक्त तीन दीस उरतात. मागीर तो जागो नितळ करतात. मरण हें सगल्यांक समान. जल्माक आयिल्लो जीव केन्ना ना केन्ना मरताच. पयलीं चडशे लोक म्हातारपण येवन मरताले. आतां अपघात आनी दुयेंसां जावन. म्हणटकच ‘आयज तुका, फाल्यां म्हाका’ ह्या न्यायान सगल्यांकूच मसुंडेंत वच्चेंच पडटा. जाल्यार, इतलो भेदभाव कित्याक करपाक जाय? तोय बी मेल्ल्या मनशा कडेन? ज्या श्रीरामांक आमी आदर्श मानतात, ताणें पसून रावण मेलो तेन्ना, ‘मरणान्तानि वैराणि निवृत्तं न: प्रयोजनम्’ अशें म्हणलें. “मरणा उपरांत दुस्मानकाय सोंपता. मेलो काय ती दवरून कांय प्रयोजन (उपेग) ना. मरतकच ताचे विशीं वायट उलोवंक जायना. बिभीषणाक सांग, भावाक अग्नी दिवपाक लज दिसता जाल्यार रावणाक रामाचो भाव समजून निमाणो संस्कार कर. ज्या दिसा हांवें बिभीषणाक भाव म्हूण वेंगेंत घेतलो, त्या दिसा रावणूय म्हजो भाव जालो!” हे श्रीरामाचे विचार… आनी आमचे?
आमचो देश अजून संविधानाच्या आदारान चलता. म्हणटकच कायद्यान सगल्यांक समान न्याय मेळपाक जाय. गोंयांत खाजगी मसंडभुंयो आसात, तांचो सगलो खर्च संबंदीत व्यक्ती वा समाज करता, जाल्यार आडनदर करुं येता. मात कांय कडेन पंचायत, पालिकांच्या पयशांतल्यान दुरुस्ती, सोबितीकरण, नितळसाणेचीं कामां जातात. हो भौशीक निधी. सगल्या जाती, धर्माच्या लोकांच्या करांतल्यान एकठांय केल्लो. मागीर ताचो वापर सगल्यां खातीर जावपाक नाका? भौशीक निधी कांय वेंचीक लोकां खातीर, समाजा खातीर वापरप घटनात्मक नदरेन चुकीचें न्हय? प्रशासकी कारभारांतली ही विसंगती न्हय? अशें करप हो समाजीक अन्याय थारना?
आमच्या देशांत कांय समाजांक जिवे आसतनाच भेदभावाची वागणूक मेळटा. अर्थांत ते चुकीचें, अन्यायकारक. पूण मरणा उपरांतूय जर जात, वंश, गांव, वाडो, धर्म पळोवपाचे प्रकार कोण करतात जाल्यार तांकां मनीसपण शेणिल्लो समाज मानचो पडलो ना? मनीस मेलो काय गेलो. मागीर जात, गांव, वाडो, वळख बी कुशीक दवरून ताचो सन्मान करपाक नाका? तशें जायना जाल्यार तो दोश मरप्याचो वा त्या कुटुंबाचो न्हय, तर समाजाचो! मरणाक वचप हें पवित्र कार्य मानतात, हें कोणे विसरचें न्हय.
मसंडभुंयेंत भेदभाव करप म्हणल्यार मनीसपणाचेरूच निमाणे संस्कार करप. जंय मरणा उपरांतूय मनीस समान ना, तर जिवेपणी समानतायेच्यो घोशणा दिवप ही समाजाची दिशाभूल, लोकांची फटवणूक केल्ले सारकी जाली ना? निदान मरणा उपरांत तरी ते कुडीक मान मेळचो, इतली तरी माणुसकी आमी दाखयतले काय नात? बरें हाचे आड उलोवपाचें धाडस कोण करचो ना. कारण पुराय वाडो, गांव तांच्या विरोधांत वचपाक शकता. थोडे लोक त्या घराचेर बहिश्कार पसून घालपाक शकतात.
खरें म्हणल्यार सरकारान पंचायत, पालिकां वतीन सरकारी मसंडभुंयो बांदपाक जाय. मेल्ल्यांचे बाबतीत भेदभाव जाता, तो तरी इल्लो उणो जातलो. ही मसंडभूंय सगल्यां खातीर उक्ती आसची. थंय जात, वाडो, गाव बी पळोवचो न्हय. मसुंडी मेळूंक नाशिल्ल्यान कुडीची जावपी विटंबणा थांबतली. थंय नितळसाण, उदक, लायट, रस्तो आसचो. पंचायत, पालिकेन ताचेर देखरेख दवरची. लांकडां, पेत्रोल बी सामान लागता तें नाममात्र मोलांत दिवचें. गोंयां सयत बऱ्याच राज्यांनी म्हापालिकेच्यो मसंडभुंयो आसात. पूण कांय लोकांक थंय कूड व्हरप पयस पडटा. खर्च झेपना. ताकाच लागून दरेका पंचायत, पालिकेची मसुंडी आसल्यार बरें. भायल्यांचे बस्तींक जागे मेळटात, मागीर मसुंडेकूय सहज मेळटले. विद्युतदाहिनीची वेवस्था जाय. कितें तें शास्त्र करतकच फुडले संस्कार विद्युतदाहिनींत जावप बरें. म्हानगरांनी तशे जातात.
गोंयांतल्यो चडश्यो मसुंड्यो नितळ नात. हातूंत कोणाची चूक तें दरेकल्यान थारावचें. (आतां खासदार निधींतल्यान कांय कडेन पेवर्स बी घाल्यात.) लांकडां कश्याकशींय उडयिल्लीं आसतात. शेडीचे पत्रे फुटिल्ले. कोंडें, फुटिल्ल्यो मडक्यो, कपडे… कितें कितें पडिल्लें आसता. लांकडां दवरपाचे कुडीचे नळे फुटिल्ले, दारां मोडिल्लीं. लज्जेचीं झोपां, मदींच दिवड सळ्ळ करून वता…. हें चित्र सुदारप शक्य ना? हांगां कोण रावना, मागीर कित्याक हें करपाचें अशी कांय लोकांची मानसिकताय जाल्या. कांय जाणां कडेन निधी आसूनय देखरेख जायना. समाजीक उदासिनताय म्हणटात ती हीच. मसंडभूंय ही संस्कृतायेचें एक आंग हें विसरूंक फावना.
पूण जर कोणाक खरेंच आपली वेगळी मसंडभूंय आसची अशें दिसता जाल्यार तांणी ती सांबाळची. भाटांत, आपले जमनींत निमाणे संस्कार करपी जायतीं गिरेस्त कुटुंबां गोंयांत आसात. कांय जाणांनी तर 50- 60 वर्सां पयलीं शिमीट, काँक्रिटाच्यो सोबीत मसंडभुंयोय बांदल्यात. थंय ते आपल्या कुटुंबांतलो कोणूय गेल्यार निमाणे संस्कार करतात. मात आतां सगलेच कडेन घरां, इमारती जाल्ल्यान तांचेरूय निर्बंध आयल्यात. ह्या खाजगी मसुंडें खातीर सरकाराच्या वा स्वराज्य संस्थांच्या निधीचो वापर जावचो न्हय. ताचे परस खाजगी मसंडभूंय चलोवप्यांनी तातूंत ज्या मनशांचेर निमाणे संस्कार जातले, तांच्या कुटुंबां कडल्यान निधी उबारचो, अशें म्हणल्यार तें चुकीचें थारतलें? कांय कडेन तर भौशीक मसुंड्यो खाजगी जाल्ल्याक 4- 5 वर्सां जाल्यांत. हाचे फाटलें कारण कितें तें कळना. पूण, मसुंडी, धर्मीक थळ, गणपती विसर्जन थळ, हाॅस्पिटल, क्लिनीक, फार्मासी, दुकान, दूद केंद्र, सवाय धान्याची सोसायटी, शिक्षण संस्था असल्यो कांय गजाली कायम भौशीकूच उरूंक जाय. थंय म्हजो तुजो करप म्हणल्यार मनीसपणा भायलें. मसुंडेंत तर हें करप्यांक मनीस मानप योग्य न्हय. प्रभू रामाचें तें वाक्य घट मतींत दवरूंया, मरणान्तानि वैराणि निवृत्तं न: प्रयोजनम्.
महेश दिवेकार
9049601235
खिणाखिणाक ताज्यो घडणुको आनी तुमचे कडेन संबंदीत दरेक खबर मेळयात एका क्लिकाचेर! फेसबूक, ट्विटराचेर आमकां फॉलो करात आनी व्हाट्सएप सबस्क्रायब करपाक विसरूं नाकात.
