भांगरभूंय | प्रतिनिधी
आबे फारिया होच भूलविद्येचो खरेलो शास्त्रीक सोदपी अशें जरी आयज सगल्या विद्वानालें मत आसा आनी ते खातीर ताची तोखणाय जाता, तरीय तो जिवो आसतना, तागेल्या मता खातीर ताका जायती पिडणूक भोगची पडली. ताचेर सांगेंच्या संजना पब्लिकेशन्साचे वतीन ‘कातर रे भाजी’ ही कादंबरी 16 नोव्हेंबराक सांजवेळा पाचांक पणजे उजवाडाक येवपाची आसा. ती बरयल्या साहित्यीक, विचारवंत उदयबाब भेंब्रे हांणी.
कोण हो आबे फारिया?
कादंबरींत ज्यो घडणुको, प्रसंग घडून येतात, तातूंतल्यान एक आखीव, रेखीव चित्र उबें रावता. दरेक कादंबरीत, कादंबरीकाराक कितेंय तरी सांगपाचें आसता. ताचें बीज आदींच ताच्या मनांत रुजिल्लें आसता. देख – कोलवाळचो जुजे कुश्तादियु फारिया. 15 वर्सांचो तरणाटो. ताका बापायन पुर्तुगालाक व्हेलो. थंयच्यान रोमांत वचून तो पाद्री जालो. धर्मशास्त्रांत डॉक्टरेट घेतली. पूण, पाद्रीपण केलें ना. पिरायेच्या 32 वर्साचेर पारिसाक गेलो. फ्रेंन्च भास शिकून फ्रेंन्च क्रांतींत वांटेकार जालो. पिडेस्तांक निवळावंक लागलो. तीन वर्सांत ताचें नांव पारिसांत घणघणलें…. आनी मागीर दुस्मानां कडल्यान घात. ताका धोंगी, तड्डकी थारायलो. ताचीं शिबिरां बंद पडलीं. आबे फारियान ग्रंथ बरोवंक घेतलो. पयलो खंड उजवाडाक येवचे आदींच तो संवसाराक अंतरलो. दुर्बळांतलो दुर्बळ लेखून मरण जालें. ह्या पाद्रीच्या इंतेराचें कोणें मीस लेगीत सांगलें ना.
व्यक्तिरेखा
कथानकाक जितलें म्हत्व आसता, तितलेंच म्हत्व कादंबरीतल्या व्यक्तिरेखेक आसता. मनशाची जीण हो कादंबरीचो विशय आसलो तरीय, ‘मानव’ हो खूब गूढ आसा. कादंबरीतली व्यक्तिचित्रां मानवी जिणेची अभूर्तपूर्व जाणीव वाचकांच्या मनांत निर्माण करता. कादंबरींतल्या 100 वयर पात्रांचीं नांवां फारियाच्या चरित्रांनी वा इतिहासांत मेळटात. देखून कल्पनेक कुशीक दवरून इतिहासा कडेन प्रामाणीक रावन, बंधनां पाळून उदयबाब भेब्रें हांणी व्यक्तिरेखांक कितलो न्याय दिला, हें वाचप्यांनी थारावचें.
भाशाशैली
कादंबरीतलीं पात्रां ही लेखकाच्या हाताची खेळणी जावं नज. देखून तांकां स्वताचे भाशेंत उलोवपाक येवंक जाय. एकूण पात्रां, व्यक्तीं प्रमाण तांची भाशा आसप गरजेचें आसता. कादंबरीच्या मनोवृत्तींतल्या ताची लेखन शैली निर्माण जाता. तेन्ना उदयबाबाची सादी, सोंपी आनी व्हांवती भास हे कादंबरींत वाचूंक मेळटा. पूण, जरीय पाद्री कायतान फ्रांसिस्कु दु कौत, पाद्री जुजे आंतोनियु गोन्साविल्श, पीन्तु ज्योकीं विसेंन्त, नार्सिज वालेन्त हांचे निजाचे कोंकणी क्रिस्तांव बोलयेंतले संवाद तांच्या मुखांतल्यान घाल्ले जाल्यार भाशेंतल्या नदेंतल्यान दुदांत साकर पडिल्ले वरी जाता आशिल्लें. भाशा जरीय प्रामाणीक आसली तरीय संवाद तांचेच भाशेंत आसप गरजेचें.
गोंयच्या पाद्रीचेर अन्याय
पाद्री कायतान फ्रांसिस्कु दु कौत आनी पाद्री जुजे आंतोनियु गोन्साविल्श हे पाद्री तांकां गोंयचो बिशप जावपाक मेळना देखून पुर्तूगेज सत्तेचे आड बंड करतात. तेन्ना वंशभेदाक लागून गोंयच्या पाद्रींचेर अन्याय जातालो म्हणपाचो संघर्श ठळकपणान जाणवता. 1781 वर्सांतले संवाद वाचूंक मेळटात.
‘गोंयांत थळाव्यांचेर अन्याय जायत आसात. बारीक सारीक कितेंय अशें जाग्यार पडटा, पूण वंशभेदाच्या रोगाचेर उपाय अजून मेळना.’. (पान 44)
साहित्यीक शाॅक दितना…
‘ज्योकीं फुडें सरलो.. आनी सट करून ताणें दिमी मारली. दोनय हात एकठांय हाडून पोसो केलो. नी त्या वतांत मळबा वशीन नकळयत मागलें…
सायबा, जे चुकल्यात तांचे गुन्यांव भोगोस आनी.. सासणाचे न्हिदेंत गेल्ल्या ह्या म्हज्या इश्टाच्या आत्म्यांक शातीं दी.’.. (पान. 245) जेन्ना उदयबाब जबरदस्त तांकीचे संवाद उबे करतना, हांगांच क्लायमेक्साचेर ही कादंबरी साहित्यीक शाॅक दिवन सोंपोवंक जाय आशिल्ली अशें म्हाका दिसता. हेंच तिचें क्लासिक एडिंग सोब सारकें आशिल्लें, पूण..? कादंबरी मुखार सरता.
सोंपयतना..
धर्म जात, कात हे खूब संवेदनशील, नाजूक विशय. इतिहासीक विशयांक भोव नाजूक आनी तटस्थ रावन उदयबाबान वाचा फोडल्या. पिंटोचें बंड, फ्रेंन्च क्रांती, नापोलियांव बोनापार्तांची झुजां ह्या घडणुकांचेर लेखकान खोलायेन अभ्यास केल्लो जाणवता. उदयबाबाले हे कादंबरीत श्रृंगार रस वा सुरबूस वर्णनां तुमकां वाचूंक मेळचीं नात. आबे फारिया हो मेला खंय, ह्या गूढ प्रस्नाची जाप मेळना. दाल्गादाचे मतान, तो बंदखणींत मेलो जाल्यार उदयबाब तांकां कपेलांत (मठांत) मेलो, अशें बरयतात. तेन्ना वाचप्यांचो गोंदळ जाता. तशेंच 16 व्या शेंकड्या सावन आबे फारियाचें चित्र अजून मेरेन हाताक लागूंक ना, म्हणटकच आबे फारियाक आमी निराकार म्हणटले व्हय?
आबे खूब कश्टाची जीण जियेलो आनी मेल्या उपरांत किर्तवंत जालो. ही कादंबरी गोंयकार पाद्रीची आनी ताच्या व्हड कर्तुबाची वळख घडोवंक पावतली. भोव करून कोंकणीभाशीक लोक, आमचे मदल्या म्हान जाल्ल्या मनशांचो अभिमान बाळगूंक शिकतले. तेन्नाच तांची व्हडवीक समजून घेवंक लागतले… आनी हेर संवसाराकूय घडोवपाचो वावर हातांत घेतले, होच संदेस ही कादंबरी दिता. उदयबाबाची ही कादंबरी वाचल्या उपरांत साबार प्रवाहांनी, जाणिवांनी आनी रुपांनी तशेंच परिणाम मुल्ल्यां सयत फुलता, तशेंच आपल्या जापसालदारकेच्या जाणवायेन उदरगतीक पावता, अशें म्हणल्यार हांव चुकत काय?…
–
विशाल सिनाय खांडेपारकार
8080622370
खिणाखिणाक ताज्यो घडणुको आनी तुमचे कडेन संबंदीत दरेक खबर मेळयात एका क्लिकाचेर! फेसबूक, ट्विटराचेर आमकां फॉलो करात आनी व्हाट्सएप सबस्क्रायब करपाक विसरूं नाकात.
