भाशेची मिरास जागोवपी ‘बाबा’

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

आयचें दीसपट्टें राजकारण पळयल्यार, बाबाच्या ‘पेद्रू पडलो बांयंत’ नाटकाचो देखावो दोळ्यां मुखार उबो रावता. आयच्या काळांतलो दर एकलो गोंयकार त्या नाटकांतलें ‘जना’ हें पात्र जालां आनी पेद्रू आजून बांयंत पडला…. आनी फुडाराकूय पडटलो असोच भास जाता…. अश्टताशी व्यक्तीमत्व विष्णू सुर्या वाघ हांची आयज जयंती. ते निमतान…

विष्णू सुर्या वाघ हें नांव सगळ्यांकूच संवकळीचेंच आसा. सैमान नटिल्ल्या सुपुल्ल्या डोंगरी ह्या ल्हानशा बेटा वयल्या, श्री षष्टी शांतादुर्गेन संरक्षीत केल्ल्या ह्या गांवांत, कृष्णभट बांदकार हांचे सारक्या तत्वज्ञानीन नाटकाची परंपरा जल्माक घाली. तेच भुंयेचेर विष्णू सुर्या वाघ हें विशाल प्रतिभेचें अश्टताशी व्यक्तीमत्व जावन गेलें. 

श्री षष्टी शांतादुर्गा देवीच्या आशिर्वादा वांगडाच विष्णूचेर सरस्वती देवीचीय सासाय आशिल्ली. घरा मुखार धालांचो मांड आनी घरांत नाट्यकर्मी बापूय सुर्या वाघ. मातयेच्या व्हडल्या घरांत, पुस्तकांच्यो राशी, आल्मारीच्यो- आल्मारी. विष्णून वाचनाची संवय आत्मसात केल्ल्यान, ताणें कोंकणी, मराठी, हिंदी आनी इंग्लीश अश्या चारूय भासांचेर प्रभुत्व मेळयल्लें आनी तांचेर पक्की हुकुमत जोडिल्ली. खंयच्याय वेळार खंयच्याय विशयाचेर खंयचेय भाशेंतल्यान उलोवप ही विष्णूची विशेशताय आनी कापाझदाद आशिल्ली. खंयचोय प्रसंग, स्थिती पारखुपाची आनी खोलायेन आनी विस्कटावणी करून वेवस्थीतपणान मांडपाची ताची कुवत तोखणाय करपा सारकी आशिल्ली. गांवांत ‘बाबा’ ह्या नांवान ताची वळख जाल्ली. बाबा खंय रावता, थंयसल्ले लोक ताका आपलोच असो मानताले. पिरायेचीं 30 ते 40 वर्सां मदीं गोंयांत अग्रेसर आशिल्ल्या दोन दिसाळ्यांचे संपादक, कार्यकारी संपादक जावन, ताणें गोंय गाजयलें. 

पुराय गोंयांत आनी महाराष्ट्रांत विष्णूची वळख ही गायक, नट, गायक- नट, राजकारणी, समाजकारणी, वक्ते, नाट्यकलाकार आनी कवी अशी आशिल्ली. चित्रकारी सयत व्यंगचित्रां, तत्वज्ञान, अध्यात्म लेगीत तांचो आवडीचो विशय आशिल्लो. तांचें म्होवाळ आनी रसाळ प्रवचन आयकूंक, लोकांची गर्दी जाताली. राजकारणा परस बाबाक लेखनाची खुबूच आवड. मध्यान रात जाली, तरी लेगीत वाचन केले बगर न्हीद पडना अशें ते आपल्या इश्टांक सांगताले. गांवांतल्या लोकां खातीर बाबा हो आपलोच घरचो, मोगाळ इश्ट असो दिसतालो. कोणाय वांगडा रोखडोच मिस्तूर जावन, आपल्या तत्वगिन्यानाच्या म्हालवजार, सामकार आशिल्ले व्यक्तीक आपलोच करप हें ताचें खाशेलपण आशिल्लें.

बाबाची लेखणी पळयल्यार, लोककवी जावपाचे सगळे गूण ताचे मदीं आशिल्ले. ‘सुशेगाद’ आनी ‘झिंजीर झिंजीर सांज’ ह्या कविता झेल्यांनी, दरेकी प्रसंग खोलायेन नियाळटना पळोवंक मेळटा. ‘सुशेगाद’ ह्या कविता झेल्यांत वाचप्याक आपल्याच गांवची काणी, कवितेंतल्यान मांडल्या असो भास जावंक लागता. सुशेगाद प्रवृत्तीचे गोंयकार दर गांवांत पळोवंक मेळटात. पुर्तुगेजांक लागून गोंयकारांचे मूळ भाशेंत मिस्तूर जाल्ली परकी वा फिरंगी भास, बाबाच्या कवितांनी गोंयचीच जाल्ली दिश्टी पडटा. सुवांरी, पेद्रू पडलो बांयंत, तीन पैशांचो तियात्र हीं तांचीं सामकीं फामाद नाटकां. गोंयचें समाज-चित्रण आनी अस्सल पडबिंब दाखोवपी लेखणी आयज मेरेन अज्रवंर उरली. डोंगरी गांवांतलें फामाद इंत्रूज कशे तरेन पुर्तुगेजांच्या शेका-तळांतल्यान पासार जालां हाची काणी सुवांरी ह्या नाटकांत बारीकसाणेन पळोवंक मेळटा. पोरणें गोंय हांगा पोर्तुगेजांचें राजपाठण आशिल्ल्यान, डोंगरी गांवांत जावपी इंत्रूज, म्हणल्यार शिगमो हाचेर व्हड प्रभाव पडिल्लो. ह्या शिगम्याची काणी ‘सुवारी’ ह्या नाटकांतल्यान पळयतना, प्रेक्षकाच्या आंगार कांटो उबो रावले बगर रावना.  तशेंच आयचें दीसपट्टें राजकारण पळयल्यार, बाबान बरयिल्ल्या ‘पेद्रू पडलो बांयंत’ नाटकाचो देखावो दोळ्यां मुखार उबो रावता. आयच्या काळांतलो दर एकलो गोंयकार, त्या नाटकांतलें ‘जना’ हें पात्र जाला आनी पेद्रू आजून बांयंत पडला…. आनी फुडाराकूय पडटलो असोच भास जाता. समाजांत चलिल्लो भ्रश्टाचार आनी जातीय वादाचेर बाबान खर टिका करून साहित्याची रचना केल्ली. 

मांय- भाशेंतल्यान शिक्षण जावचे खातीर गोंयकारांक एकठांय करपी, गोंयकारांच्या मनाक होरावणी घालपी आनी शिक्षणीक माध्यम ह्या आंदोलनांत फुडाकार घेवन, भाशेची मिरास जागोवपी बाबाच आशिल्ले. आयज गोंयांत राजकी- समाजीक नदरेंतल्यान लोकां मदीं जागृताय घडोवन हाडपी लोक- कविचो उणाव जाणवता. शेंकड्यांनी वर्सां हुंपल्या उपरांत असल्या युगपुरुषाचो जल्म जाता. आयज ताच्या जल्मा दिसाची याद करतात. आयज बाबा आमचे मदीं नाशिल्ल्यान, समाजीक तशेंच साहित्यीक नदरेन व्हड पोकळी निर्माण जाल्या. बहुजन समाजाचो आधारस्तंभ कोसळ्ळा. बाबाची लेखणी सदांच खूब याद उरतली.

– एक इश्ट