भांगरभूंय | प्रतिनिधी
भारतीय चलन नोटी आनी नाणीं विशीं आमकां खबर नाशिल्ल्यो जायत्यो गजाली आसात. सध्या 2016 वर्सा केल्ल्या ‘निश्चलनीकरण’ विशीं आमकां उणींच म्हायती आसा. अर्थांत, भारतांतलें हें पयलें ‘निश्चलनीकरण’ न्हय. ताचे आदीं लेगीत जनता सरकारान 1978 वर्सा 1,000, 5,000 आनी 10,000 रुपयांच्या चलन नोटींचेर बंदी घाल्ली. म्हणल्यार भारतांत लेगीत 1978 वर्सा इतल्यो व्हडल्यो मोलाच्यो नोटी चलनांत आशिल्ल्यो. आयज लेगीत आरबीआयक कायदेशीर रितीन 10 हजार रुपया मेरेन नोटी छापपाची परवानगी आसा.
सुरवातेच्या काळांत बँक ऑफ हिंदोस्तान वा बँक ऑफ बंगाल हांणी कांय नोटी छापिल्ल्यो. पूण, ईस्ट इंडिया कंपनीन ताका मान्यताय दिवंक नाशिल्ल्यान ह्यो नोटी चड चलनांत उरल्यो नात. तशेंच उपरांत दोनूय बँकांचें दिवाळें वाजलें, देखून तांणी चलनांत हाडिल्ल्या नोटांक कांयच अर्थ उरलो ना. ब्रिटीशांनी 1861 वर्सा पेपर करन्सी कायदो सुरू केलो आनी उपरांत सरकारान राणी व्हिक्टोरियाच्या नांवान नोटी छापपाक सुरवात केली. ते उपरांत 1936 वर्सा रिझर्व्ह बँकेची थापणूक जाली आनी उपरांत ताणें हें काम हातांत घेतलें जें आयज मेरेन चालू आसा. 1947 वर्सा भारत आनी पाकिस्तानाक स्वातंत्र्य मेळ्ळें तेन्ना सुरवेक पाकिस्तानात भारतीय नोटींचेर “पाकिस्तान सरकार” हो छाप लावन अर्थवेवस्था चलयताले. एक वर्सा उपरांत पाकिस्तानान स्वताचें चलन छापपाक सुरवात केली.
भारतीय चलनाचें एक खाशेलपण म्हळ्यार महात्मा गांधीचो फोटो. हो फोटो बारीकसाणेन पळयल्यार तुमकां दिसतलें की पोरण्या नोटेंत तो उजवे वटेन पळयता, जाल्यार नव्या नोटांत तो दावे वटेन पळयता. हो फोटो लॉर्ड पॅट्रीक लॉरेन्स हाचे वांगडा आशिल्ल्या फोटोच्या मूळ प्रतींतल्यान घेतला. पोरण्या नोंटीनी हो फोटो मूळ फोटोचें प्रतिबिंब म्हणून वापरतात जाल्यार सद्याच्या सगळ्या नोंटींचेर मूळ फोटोचो वापर करतात. ह्या फोटोक तांच्या विरोधकांचो खर विरोध आसा. तांकां क्रांतीकारक वा देवाचो फोटो नोटेचेर येवचो अशें दिसता.
पाणिनी राजवंशाच्या काळांत रुप्याच्या नाण्याक रुप्य म्हण्टाले. उपरांत ताका रुपया अशें नांव पडलें. भारतान रुपयाचें चिन्न जारी करतना आपल्या रुपयाची वेगळीं वळख तयीर केली. हें चिन्न देवनागरी लिपींतलें ‘र’ आनी इंग्लीशींतल्या R हांचो मेळ जावन आसा. ताचें खाशेलें खाशेलपण म्हळ्यार र चेर आशिल्ली शिरोरेखा. 2010 मेरेन भारतीय रुपया वा रुपयाक स्वताचें चिन्न नाशिल्लें, पूण उपरांत एका आंतरराश्ट्रीय पंगडान हें चिन्न आपणायलें आनी ताचो वेगळो संगणकीय फॉन्ट केलो. हें चिन्न तयार करपाचें श्रेय उदय कुमाराक वता, तांणी सरकाराचे उक्ते सर्तींतल्यान हें प्रतीक देशाक दिलें.
खिणाखिणाक ताज्यो घडणुको आनी तुमचे कडेन संबंदीत दरेक खबर मेळयात एका क्लिकाचेर! फेसबूक, ट्विटराचेर आमकां फॉलो करात आनी व्हाट्सएप सबस्क्रायब करपाक विसरूं नाकात.
