… भारताक जाय पडटले ‘हॅस्को –बंकर’

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

संवसारांत सगळ्यांत चड बंकर स्वित्झर्लंडांत आसात. कांय देशांनी हे बंकर शाराच्या रुपांत आसतात.

उत्तर काश्मिरांतल्या नियंत्रण रेशेचेर (एलओसी) आशिल्ल्या भारतीय वसणुकांचेर लक्ष्य करून नागरिकांक गोळीबार करप्यां पासून राखण दिवपाक केंद्र सरकारान लश्काराच्या पालवान कम्युनिटी बंकर बांदतात. आतां मेरेन कुपवाडा जिल्ह्यांतल्या मच्छल वाठारांत 48 भूंयगत बंकर पुराय जाल्यात.
“25 फेब्रुवारी 2021 सावन एलओसी शांत आसा, ताचे आदीं थंयच्यान आत्रेपयऱ्यान गोळीबार जातालो,तातूंत जायत्या लोकांचो जीव गेलो आनी तांका अपंगत्व मेळ्ळें. बंकरांनी आमकां नवी सुरक्षेची आनी आत्मविश्वासीची भावना निर्माण जाल्या.” अशें मच्छलचे सरपंच हबीबुल्ला बट हांणी हालींच दिल्ल्या मुलाखतींत सांगलें. हे बंकर नासतना पाकिस्तानी गोळीबाराच्या वेळार आमकां जायत्या अडचणींक तोंड दिवचें पडलें. कांय म्हयने जाले, गोळीबार बंद आसा, पूण पाकिस्तानी सैन्य केन्ना परतून गोळीबार करतले हाचो अदमास हांगा कोणाकूच मेळना. ह्या बंकरांनी आमकां धीर मेळ्ळां. ह्या खातीर आमी प्रधानमंत्री नरेंद्र मोदी आनी उपराज्यपाल मनोज सिन्हा हांचे मनांतल्यान उपकार मानतात अशें सरपंचान सांगले, पूण…
आखाती झुजांत घुस्पल्ले अमेरिकेंत,इराण, इझ्रायल आनी हेर देश आतां अणू केंद्रीय आणी बाणीच्या वेळार आपल्या नागरिकांची राखण कशी करतले हांचेर विचार करतात. हाचे उरफाटें भारतांतली परिस्थिती पळयात. फकत ताच्या महानगरांनी न्हय, तर तांच्या राज्यांच्या राजधानांनी लेगीत भारताक जबदस्तीन झुजांत घालो जाल्यार भारतीयांक सुरक्षा वा राखण दिवंक अशीं खाशेली अशी वेवस्था आसा व्हय?. अणू केंद्रीय आणीबाणी ‘न्यूक्लियर इमरजेंसी’ ही पयसुल्ली गजाल आसा. हांगांच्या खुबशे राज्यांनी अजून जमनी पोंदा बंकर नात. ना म्हळ्यार हल्लो जाल्यार एकत्रीत सायरन प्रणाली ना आनी हॉस्पिटलांत नागरीक जीव वाटावपाक खातीर वापरूं येतात अशे आपत्कालीन युनीट नात. जे आम आदमीचो जीव वाटोवपाचे मुखेल यंत्र आसता. भारताचे लागीं परमाणू हल्ल्या वेळार संकश्टांत वापरिल्ले वखद तयार करपी कंपनी चंदिगढांत आसा. पूण आखाती देश ताचे कडेन आरतून – परतून संपर्कांत आसतात. वखदां विशीं वाटाघाटी करतात. हें कसलचें गुपीत ना असो, हालींच नवभारताच्या दिसाळ्यात्लाय संपादकीय लेखांत प्रस्न केल्लो.
चड करून हे आखाती देश प्रुशियन ब्लू नांवाच्या वखदा विशीं चवकशी करतात. पूण आमच्या सरकाराक हाची जाणविकाय आसा काय? जेन्ना देशाचेर हल्लो केल्यार झुजाची आणीबाणी जाहीर जाता. पाकिस्तान आनी चीन हांचे कडेन जाल्ल्या झुजां वेळार भारतान हें पयलींच लादलां. नागरीकांचे जीव वाटावप हो सगळ्यांत म्हत्वाचो हेतू आसूंक फावो.निवासी वाठांरांनी हल्ले जावचे न्हय म्हूण आंतरराश्ट्रीय नेम अस्तित्वांत आसात, पूण जेन्ना इराण आनी इझ्रायल हांचे मदल्या दुस्मानकायेचें प्रमाण वाडटा. तेना शाळा, हॉस्पिटलां आनी निवासी वाठार लेगीत तांचे नदरेंतल्यान सुटनांत.
संरक्षण तज्ञांच्या मतान, झुजाच्या आणीबाणीच्या वेळार नागरिकांची राखण करपा खातीर जमनी पोंदां बंकर आसूंक जाय. हे बंकर तांच्या राबीतो वाठारांत तयार करून दवरचे पडटात. जशें इझ्रायल, स्वित्झर्लंड, आल्बेनिया, अमेरिका संयुक्त संस्थांना, चीन रशिया, सिंगापूर, जपान ह्या देशांनी अशे तरेचे बंकर करून दवरल्यात.
ह्या देशांतल्या जायत्या देशांनी अणू केंद्रीय क्षमताय आशिल्ले बंकर आसात. अशें सांगतात,- संवसारांत सगळ्यांत चड अशे बंकर स्वित्झर्लंडांत आसात. कांय देशांनी हे बंकर शाराच्या रुपांत आसतात. जंय एका वेळार कितलेश्याच हजारांनी लोकांक आलाशिरो मेळटा. हवार्इ हल्ल्या पासून राखण करपा खातीर जमनी पोंदां आशिल्ल्या बंकराचो उपेग जाता. अणू केंद्रीय बंकरांतल्यान किरणोत्सर्ग (रेडिएशन) वांगडाच हल्ल्या पासून राखण मेळटा. हांका जैवीक युध्द अशें म्हणटात. भारताचे सगळ्यांत चड बंकर पाकिस्तान आनी चीना हांच्या शिमेवयल्या वाठांरांनी आसात.
भारतांत संरक्षण दळां खातीर 3 डि – प्रिंट केल्ले ‘हेल्को’ बंकर मुखेलपणान जम्मू – कश्मीरच्या नियंत्रण वाठांरांतल्या रेशे लागासर आनी आंतरराश्ट्रीय शिमे लागीं आसात. देखीक – कुपवाडाच्या मच्छल सेक्टरांत स्थापींत केल्यात. तांचो उद्देश म्हणल्यार हे बंकर शिमे भायर गोळीबार आनी हल्ल्या पासून नागरीक आनी सैनीक दोगांयची राखण करपा खातीर तयार केल्यात. मुखेलपणान हे 3 डि – मुद्रीत बंकर रशियन टी – 90 टॅंकाचो थेट मार लेगीत सोंसपाक सक्षम आसात. अश्या बंकराचें बांदकाम देशी तंत्रज्ञान वारून तयार करतात. हें करतना थळाव्या साधनांचोय उपेग करतात.- हेस्को हिमालयन पर्यावरण अभ्यास आनी संवर्धन संघटना) वरवीं – उत्तराखंड, जम्मू आनी काश्मीर, हिमाचल प्रदेश आनी र्इशान्य गांवगिऱ्या वाठारांतल्या उदरगतीच् उपक्रमा खातीर वावर करतात अशी म्हायती सोशय मिडियाचेर मेळटा.
राजौरींत सुमार 4 हजार बंकर आसात अशें सांगतात. पाकिस्तान आरतून परतून आपलें वळगें दाखोवन चांचणेची पारखणी करता. जम्मू – काश्मिराच्या हेर वाठांरांनीय बंकर आसात,तांका मोदी बंकर अशें म्हणटात. कांय वेंचीक बंकरांचो वापर फकत लश्करां खातीर आसा.
हय, जम्मू – काश्मिरांत कारगील सारकेल्या झुजां उपरांत सामान्य लोकां खातीर बंकर बांदल्यात. हें सत्य. झुजाच्या आणीबाणींत नागरीक कशें जियेवंक जाय? हाचे विशीं आमच्या भौसाक पडिल्लें ना. बस्स !..आमकां फकत पडलां, म्हारगाय, गॅस, डिजेल, पॅत्रोल आनी कॅरोसीन इतलींच आमची मागणी आमी सरकाराचे लागीं करतात. तशेंच खंयच्याय समाजीक संघटणेन अजून मेरेन तरी अशी बंकर जाय म्हणपाची मागणी करूंक ना. हेंय खात्रेन नमूद करीन दिसता.
आयज वेळ आयला, सरकाराचे वांगडा आमी हातांत हात घालून ‘वॉर इमरजेंसी’-चेर लक्ष घालूंक जाय. खास करून शारी वाठारांत अशे तरेचे बंकर जावपाक मागणी जावंक जाय. नागरीक सुरक्षा संघटणेन अश्या कामांत लक्ष घालूंक जाय. केन्ना केन्नाय प्रस्न पडटा, देशांत फकत आमी आंतकवादी संघटणे पासून राखण करपाक मॉक ड्रिलाचे आयोजन करतले काय? गॅस आनी पेत्रोल इतलोच हो बंकराचोय प्रस्न गरजेचो आनी गंभीर आसा. क्षेपणास्त्र हल्ल्या वेळार देशाचे भूंयगत मार्ग सुरक्षीत आसूंक जाय. आमचें जमनी पोंदचें पार्कींग कितलें सुरक्षीत आसात? भोव मजले इमारतीचें तळघर कितलें सुरक्षीत आसात. हेस्को बंकर (Hesco bunkers) बांदतले जाल्यार केन्ना आनी खंय? कित्याक तर, ‘हॅस्को बंकर’ हे आखाती देशांत नेटान वापरपाक येतात. धर्तेरेन भरिल्ले रक्षात्मक संरचना आसून तातूंत भूंकापडान लायिल्ल्या जाळीदार आयदनांचो उपेग करून स्फोट, बॅलिस्टीक आनी विखंडन हांचे पसून चड बरी राखण मेळटा. संवसार भरांतल्या सश्करी सैन्यांचो विश्वास आशिल्ल्यान तांचे उपेग कमांड स्टेशनां, रावपाची वेवस्था आनी दारूगुळो सांठोवपा खातीर करतात.आनी खाशेल्या आराखड्यांतल्यान अप्रत्यक्ष उज्या आड माथ्या वयल्यान आच्छादन मेळटा.
सोंपयतना,आमकां शिमेवयल्या वांठारांनी जमनी पोंदां बंकर जायच पूण तितलीच गरज आयज अशे तरेचे बंकर शारांनीय जमनी घेवन उबे करपाचो वेळ आयला. कारखान्यांतल्या सारयना भशेन थळाव्या लोकांक जागयत दवरपाक शारांनी सायरन घालपाची गरज आसा. हे सारयन चड करून लोकवस्ती आशिल्ल्या वांठारांनी चडे उपेगी थारतले. आमकां हल्ल्या वेळार लक्ष्य करपी आमचें दायज, इमारती, कारखाने, वीज प्रकल्प, विमानतळां, आदी संरक्षण करपाक कडक वेवस्था आनी कायदो करपाची गरज आसा. अणूं केंद्रीय हल्लो ही आंगार कांटो उबी करपी इतली व्हडली गजाल.तेन्ना आमच्या नागरीकांचो ह्या हल्ल्यांतल्यान आमचो जीव कसो वाठायतले हांचेर विचार करपाची वेळ आयला.जशे परीन एलओसीचेर जमनी पोंदा खंयचेच परिस्थितींत आणीबाणीच्या वेळार जेयेवपाक जाय आशिल्लीं चडशीं सगळीं मुळावीं सुविधां आसतात. तशेंच तांच्या बांदकामांत वापरिल्ल्या सामुग्री आनी कॉंक्रीटाक खंयच्या बॉंम्बाक लागून लुकसाण जावचें ना अशे बंकर व्हडल्या शारांनी उबारपाची गरज आसा. काय आमी सगळेंच सरकार आनी सोशल मिडियांचेर पातयेवन रावतले? हाची जाप सोदपाची शिटकावणी हें झूज दिता?..

विशाल सिनाय खांडेपारकार
9850465365