बोरयेचें ‘कॅननबॉल ट्री’

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

श्रीलंका आनी थायलंड सारक्या बौद्ध देशांनी हें झाड मठांक आनी धर्मीक स्थळांक सोभा दिता. थंय ताका ‘पवित्र शास्त्रांचें झाड’ अशें मानतात.

फुलां आनी सांस्कृतीक म्हत्वाक लागून, फामाद सैमाची सोबीतकाय आशिल्ली एक देणगी ‘कोरौपिटा गुयॅनॅन्सिस’ ह्या नांवान वळखतात. तें कॅननबॉल झाड अभिमानान स्वामी विवेकानंद विद्यापीठ मंडळाच्या शिरशिरे- बोरयेच्या वाणिज्य महाविद्यालयाच्या मळार उबें आसा. अजापीत करपी फुलां आनी खोल सांस्कृतीक म्हत्वाक लागून हें आगळें झाड फकत परिसराची सैमीक सोबीतकाय वाडयता अशें न्हय तर तें जैवविविधतायेचें प्रतीक आसा.
कॅननबॉल झाड मूळचें आशियाचें नासलें तरी हिंदू आनी बौद्ध परंपरेंत ताका खोल संस्कृतीक आनी धर्मीक म्हत्व आसा. भारतांत ती सादारणपणान शिव देवळां लागसार लायतात आनी नागलिंग वा शिवलिंगाचें झाड म्हूण पुजतात. तांचीं पवित्र फुलां, नाग आनी शिवलिंगाच्या हुडा सारकीं, भगवान शिवाचें प्रतीक आसात आनी चड करून धर्मीक विधींत वापरतात. तेच तरेन श्रीलंका आनी थायलंड सारक्या बौद्ध देशांनी हें झाड मठांक आनी धर्मीक स्थळांक सोभा दिता. थंय ताका ‘पवित्र शास्त्रांचें झाड’ अशें मानतात.
ताची आध्यात्मीक प्रतिकात्मकताय आनी शोभेचें आकर्शण देवळांच्या बागांनी आनी पवित्र सुवातींनी एक वेगळी भर घालता. कॅननबॉल झाड हें फकत एक शोभेच्या वा अध्यात्मीक चिन्ना परस चड आसा; तें एक म्हत्वाची पर्यावरणीय आनी वखदी भुमिका करता. ताची व्हडली फळां, जीं पिकपाक एक वर्स लागता, पडल्यार फुटून फुटतात. जनावरांनी खाल्ल्या बियांनी भरिल्लो गर उगडटा, बियांचो प्रसार करपाक आनी जैवविविधताय वाडोवपाक मदत करता. वखदी नदरेन, झाडांचो, पानांचो, फुलांचो, फळांचो, मुळांचो आनी बियांचो सुमार दरेक भाग पारंपरीक उपचारांत ताच्या प्रतिजैविक आनी वेदनशामक गुणधर्मां खातीर वापरतात. फळांचो गर घावे निर्जंतुक करपाक वापरतात, जाल्यार हेर भाग उच्च रक्तदाब, कातीचीं दुयेंसां, दांतांची दूख, पोटाचीं दुयेंसां पयस करतात.
पूण ह्या अनुप्रयोगांचेर विज्ञानीक संशोधन मर्यादीत उरलां. कॅननबॉल झाडाचीं फुलां गुलाबी, तांबडो आनी हळडुवो रंग आशिल्लीं व्हड, परमळीत आनी सोबीत आसतात. फुलांनी अमृत ना, पूण ते म्होंवा मुसांक आवडटा, जे तांच्या परागकणांक आकर्शीत जातात. लक्षांत दवरपा सारकें, हें झाड दोन तरांचे परागकण तयार करता, एक पिकाळ आनी एक निर्जंतुक, आनी सुतार, म्होंवा मूस, घुंगुल्ले, भुंगरे वासां सयत तरेकवार परागकणांक आकर्शीत करता.
ताचीं जिवीं तांबडीं फुलां, गिरेस्तकाये कडेन संबंदीत आशिल्लीं. तीं एक मनभुलोवपी वास सोडटात आनी तो सकाळीं आनी रातच्या वेळार चडांत चड आसता आनी ताका लागून ताचें आकर्शण वाडटा. एक झाड दिसाक 1,000 फुलां तयार करूंक शकता, ताका लागून सैमीक सोबीतकायेचें प्रतीक म्हूण ताची स्थिती आनीक उंचायता आनी शोभेच्या रोंप्या खातीर ती एक अप्रतीम निवड थारता.
कितलेशेच फायदे आसून लेगीत कॅनन बाॅल झाड कांय आव्हानां मुखार दवरता. जातूंत सादूरताय बाळगुपाची गरज आसता. ताचीं व्हड, जड फळां एक अप्रिय वास सोडटात आनी पडल्यार अपघात जावपाचो धोको आसता. ते भायर, हें कच्चें फळ मनीस आनी जनावरां दोगांय खातीर विखारी. वापर करचे पयलीं जतनायेन तयारी करपाची गरज आसता. झाडाच्या मोव लाकडाक बुरशी आनी वाळटी हांचोय चड धोको आसता, ताका लागून तिगून उरपी बांदकामां खातीर ताचो उपेग जायना. ताका लागून लक्षपूर्वक वेवस्थापन करपाची गरज आसता. स्वामी विवेकानंद विद्यापीठ मंडळाच्या महाविद्यालया लागसारचें कॅनन बाॅल झाड एक सोबीत देखाव्या वांगडाच सांस्कृतीक दायज आनी पर्यावरणीय म्हत्वाचें प्रतिनिधित्व करता. अशा झाडांची राखण केल्यार फुडले पिळगेक तांची सोबीतकाय पळोवपाक मदत जातली.
सैम सांबाळपाची चावी आयच्या तरणाट्यां कडेन आसा. कॅननबॉल सारकिल्या झाडांचेर संशोधन करून तांची राखण केल्यार फुडल्या पिळग्यांक भलायकेवंत वातावरण मेळूंक शकतलें. सैमाच्या ह्या खजिन्यांची जतनाय घेवपाची आनी तो तिगोवन दवरपाची जापसालदारकी आमी सगल्यांनी आपणावंक जाय.
(संदर्भ : 1.मोरी, एस. ए. (2013, जानेवारी 31). द कॅनन बॉल ट्री. प्लांट टॉक. द न्यू यॉर्क बोटॅनिकल गार्डन. https://www.nybg.org/ plant-talk/the-cannon-ball-tree/

  1. ‘एआय’ वापरून इंटरनॅटांतल्यान एकठांय केल्लो डेटा, 3. फोटो- काॅलेज कॅम्पसांतल्या झाड, फुलांचे.)

सोनिया मुकेश देसाय
ग्रंथपाल, स्वामी विवेकानंद
वाणिज्य म्हाविद्यालय शिरशिरें- बोरी