बुर्नार पुनवेची घुडी

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

बांदोडेंच्या बोकडबाग वाड्या वयल्या दोंगरा माथ्यार 600 वर्सा पयली श्रीम्हारु देवाचें देऊळ आशिल्लें, हाच्यो खुणो आयज आमकां पळोवंक मेळटात. वाकड्या- तिकड्या घाटयेन देवळा कडेन पावता. दोंगर चडटना वाटेर काट्यांच्यो झिली दिश्टी पडटा. या काट्या झाडांची काळीं कुळकुळीत वाटकुळीं काण्णां काडून कुमयां पानार एकठांय करता. धवी चुन्ना काडटना बारीक काट्यांक सांबाळून चुन्ना मेकळीं करचीं पडटात. कणेरीच्या ताळयेची तांबशीं- काळशीं कणेरां काडपाक काटीं बागयतना एक काटों हळूच बोटाक तोंपता, तरी कणेरां काडपाची थांबना. मागीर वाटे वयल्या तळपार बसून विसव घेतना आंबट- गोड- दिकाळ काण्णां, कणेरां, चुन्नां खातना थकिल्ले कुडीक स्फूर्ती मेळटा आनी पाय आपली फुडली पावलां मारीत रावतात. अशीं रानांतलीं तरेकवार फळां हे दोंगुर्लेर वचून खांवपाक मेळटात. उंच अशे दोंगुर्लेक ‘बुर्नार’ म्हणटात. बुर्नार सोपणां चडून देवळांत पावता. हांगा बसून बुर्नाचो म्हारु उल्याक जाप दिवन लोकांची राखण करता हाची जाण दिता.
आयज बुर्नार वचून पळयतां तेन्ना देवळाचे पारें, खांबे आनी सोपणां पळोवन देवळाचो मोडलेलो आकार आपल्या अस्तित्वाच्यो खुणों दाखोवन दिता. दोन फूट लांबायेचे काळें कुळकुळीत फातरां चिऱ्यांचे देवळांतले खांबे आनी ताच्या भोवारीचे पारें वापराविणा आसतना पळोवक मेळटा. तीन फूट रुंदायेचे खांबे एके वळेरेंत उबे आसात, ते दिसून येता. रखरखत्या वतांतल्यान दोंगुल्ली चडून बुर्नार भितर सरता तेन्ना पाकें नाशिल्ल्या देवळाच्या उगडे सुवातेर वताची जाणीव जायना. हांगा थंड वारें कुडीक थाकाय दिता.
देवळात रावून सरभोंवतणी नदर मारता तेन्ना एक वटेन मळ (सडो) दिसता. गोरवां मळार चरतना करड खातात. दनपरां वडाच्या सांवळेन बसून रवंथ करता. कुशीक पयली नाचणों आनी भाताचे मरड रोयतालें. आता तवशीं, घोसाळीं, चिबडां हांचे पीक घेवन शेतकार मळें फुलयतात. तवशाच्यो पिपऱ्यों खावपाक रुचीक लागता. फोंण्या, मडगांव सारख्या बाजरात ताचो खप दिसून येता. लांब घोसाळीं माटवार लोंबकळटना दिसतात. मळ्यांतल्यों किडी खावपाक येवपी मोर येवटेन तेवटेन नाचतना सोबीत दिसता. दुसरे वटेन श्री नागेश, महालक्ष्मी अशी गांवातली देवळां पळोवंक मेळटात. देवळा कुशीक पाचवी शेतां. शेतातल्यान वचपी बांद. बांदार वाकडे तिकडें वाऱ्या वांगडा धोलपी माड….!! कुशीच्यान व्हावपी न्हंयेचें उदक जोवळींतल्यान शेतान सोडटात, तेन्ना शेत पोसवता. देवळाकूशीन उब्यो रावून सैमाची सोबीतकाय वाडोवपी लांब माडयो पोसतल्यांक तांबडे गुंज बेडया शिपट्याचे पीक दिता. जांबळां खायत काजूतल्यान वतना जीभ काळी केल्या शिवाय जांबळी मुळांतल्यान वचन दिसना. हांगाच उबो रावून बांदोडेचो सैम पळयत रावपाक खोस भोगता. हाका लागून शिगम्याक मेळेली जोत सुरु करतात-
श्री रवळनाथ पूर्वच्यार्य
नागेश देव
आनी म्हारवा देवळा सकयल बांदोडे गांव
अय शबय शबय शबय
शबय शबय…..
घणचे कटर घण. कटर घणचे कटर घण….
अशें म्हणीत शिगम्याक धोलार तोणी पडटा. कासाळें वाजता आनी ताशाची बडी मोड घेतना मेळेलीचे पाय तालार नाचूंक लागतात. तांबड्या बनेरान सजयल्ली, फुलांनी नटयल्ली म्हारवाची निशाण शिगमो खेळपाक फुडें वता. बूर्नार उंच फडकयल्ली पुनवेची घुडी पळयत दीस मावळटा.

विनोद लक्ष्मण गावडे
9823547047