भांगरभूंय | प्रतिनिधी
दिवाळी ही उजवाडाची परब. दिवाळेच्या पयली नरकासूर करपाक वाड्या वयलें भुरगे तयारी करतात. माती कालोवन रूपटें घालतात. ताचेर कागदाचे थर खळीन पाकयता. चार- पाच दीस एकार एक करून पंधरा- वीस थर मारतात. रुपटें बरें वतान सुकोवन ताचेर येलीफात दसयतात. आतां हें रूपटें रंगोवपाक तयार जाता. नरकासूर करतना वेगवेगळ्यो कला भुरग्यांच्या आंगातल्यान जाग्यो जाता. काय फुडारी आपूण करता तें बरें आनी लोक करतात तें वायट हें येवजून नरकासूर करपी भुरगें रातभर सोरों पितात, अशें थोमणे मारतात. पूण हेच फूडारी काय भुरग्यांक वर्सभर सोरो पिवयतात ताची जाण तांकां नासता. नरकासूर
करपाक वाड्या वयलें भुरगे दिवाळी मेरेन कशें वावुरतात हें घरा बसून उलोवप्यांक कशें कळटलें?
कुडकुड्याच्या फांतोडेर नरकासूर लासून घराघरांनी पणट्यो पेटोवन उजवाड करतात. पावळेक लोमकळपी आकाशदिव्यांतल्यान पणटेचो मंद उजवाड फाकारता. वाड्या वयलो एकटो बुदवंत आपलो आकाशदिवो आम्या झाडार वयर लोमकळटालो त्या आकाश दिव्याक भुरगें तोकेतालें. जणूकाय होच खरो आकाशात पेटपी दिवो- आकाशदिवो. पयल्या दिसाच शेण सारोवन आंगण नितळ करतात. न्हावन तुळशी मुखार दवरलेंलें कारीट पायाच्या बोटान फोडून ताचो कोडू गर खातात. मागीर फोंवाचे तरेकवार प्रकार म्हळ्यार गोडान कालयल्ले सुके फोंव, दुदाचे फोंव, नाल्ला सोयेचो रोस घालून शिजयल्ले फोंव, आमड्याची गोड चटणी, वांगडा चण्याची उसळ असो दिवाळेचो फराळ खातात.
धनाची देवी लक्ष्मी सांजवेळार लक्ष्मी पुजन करता. लक्ष्मी पुजून आरती जाल्या उपरांत घरा घरांनी चिरमुल्यो मागपाक भोवतात. भुरग्यांच्या हातातल्या पोतयेंत चिरमुल्यो एकठांय जाता. मदींच कूर कूर आवाज करून कुरकूरीत चिरमूल्यो खातना भुरग्यांच्या मुखामळार एक वेगळीच उमेद पळोवक मेळटा.
दुसऱ्या दिसा पाडवो येता. हो गोरवांचो पाडवो. शेतकार गोरवांची परब मनयता. सकाळी गोरवांक न्हाणयता. पिंजर लावन तांची पुजा करता. अण्णटो रंगात बुडोवन गोरवांची फाट रंगयता. रंगीत फोलींचे गोणे करून ताचो हार गळ्यात घालता. रोजांची माळ बांधता. उकडे तांदूळ आनी उड्डाची दाळ वाटून केल्ले फुसफूशीत पोळें खावपाक दिवन गोरवांच्या गळ्याक बांदता. एकट्या गळ्यात पुजेक फोडिल्ल्या नाल्लाचे वांळें बांधता. मागीर पुजेक जमलेल्या भुरग्यांक पोळें वाटतात.
सांजवेळार धेंडलो गावात नाचयतात. तुळशी फुडल्यान शेणा पासून एक आराखडो तयार करतात. घराच्यों वेगवेगळ्यो कुडी आनी गोठो आकारतात. कारिटाक वीर तोपून गोरवां आनी घरांतलीं आयदनां करतात. पणसा पानाचीय गोरवां करून या शेणाच्या गोठ्यांत दवरता. तांकां राखपाक तणाचो राखणो करता. कपड्यांक फोव बांदून फोवाची पोटली राखण्याच्या हातात दितात. धेंडलो घरा येता. धेंडलो म्हणल्यार श्रीकृष्णाची मूर्ती एके घुमटेन बसयतात. ती माथ्यार घेवन भुरगें वाड्यार घराघरांनी नाचयत भोंवतात. धेंडलो नाचत दारांत पावता तेन्ना श्रीकृष्णाची पुजा करतात. धेंडल्या वांगडा आयिल्ले वांगडी तुळशीच्या पेंडार दवरिल्ली पड (नाल्ल- तांदुळ- पयशें) काडटात. पडींतले थोडे तांदुळ घरार मारतात. राखण्या हातांतली फोवाची पोटली वांगडी खातात आनी राखण्याक घराच्या पाडसार दवरून
‘दे धेंडलो, धेडल्या पावस शेणलो
धेंडल्या आवय म्हातारी
शेळें शीत खाताली
दे धेंडलो, धेडल्या पावस शेणलो…’
अशें गायत, वाजत, नाचत धेंडल्याचे वांगडी दुसऱ्या घरा वतात. वाड्या वयलीं सगळीं घरां खेळून जाले उपरान्त धेंडलो देवळा कडेन येता. पायणीत तरेकवार फळांचे तोरण बांदतात. घरा घरांतल्यान नाल्लाची पेण, दुदी, शिंपट्याचो कात्रो, आळवाच्यो माडयो, तोरिंग, चिकू, वर्समोगें, सोबीत विणलेलें कणसाचे झेलें अशें तरेकवार नग हाडून हें तोरण बांदतात. मागीर ताची पावणी जाता. वाड्यार फिरून जमयल्ल्या तांदळाचे गोडशें शिजयता. देवाची आरती करून श्रीकृष्णाक गोडशाचो नेवेद्य दाखोवन गोडशे खावन धेंडलो सोंपयता.
विनोद लक्ष्मण गावडे
9823547047
खिणाखिणाक ताज्यो घडणुको आनी तुमचे कडेन संबंदीत दरेक खबर मेळयात एका क्लिकाचेर! फेसबूक, ट्विटराचेर आमकां फॉलो करात आनी व्हाट्सएप सबस्क्रायब करपाक विसरूं नाकात.
