भांगरभूंय | प्रतिनिधी
मनशा कडेन जें आसा ताका बरें म्हणून दीस आनंदांत घालोवप हें मनशांची भलायकी आनी मानसीक स्थितीक बरें आसता. पूण आमी मनीस तसो विचार करिना. जें पयलीं आसलें तें खूब बरें आसलें. आतां तसो अणभव घेवपाची संद कमीच मेळूंक शकता. देखून मनीस गेल्या दिसांचो उगडास करता. त्या तेंपार जे मनीस आपल्या वांगडा वावुरले, जांचो संबंद कुटुंबा कडेन आयलो तांचो उगडास करता.
सद्याचे फाटभुंयेर विचार करून गेले त्या तेंपा वयले दीस आनी ते मनीस… अशें मनांतल्या मनांत म्हणटा. जिवाक बरें दिसता देखून उगडासाचे पटयेचीं पानां वाचून खोस भोगता. बऱ्या घडणुकांच्या यादींच्या दिसांचो उगडास करीत जिवन जगपांत जो आनंद घेवपाक मेळटा तो घेवप अशें मनीस थारायता. जिवनाच्या उत्तरार्धाची ती शिदोरी आसता. हे गजालीक चुकून कोणाचो अपवाद आसूं येता. पूण मनांत विचाराचें चक्र सुरू जालें की आदले त्या तेंपा वयले दीस, त्या वेळा वयले मनीस मनाच्या दोळ्यांत भरतात. जे मनीस आपले जिणेंत भाविल्ले आसता ते मनाच्या घोंटेरांत वस्ती करून रावताच.
उगडासाचे हे नामावळींत त्या तेंपा वयले दामुलो भावू, वामनदादी, दुदकार शंकर, वझरेचो मेस्त, आमोणेंचो विष्णू मेस्त, बांदा वयलो शंकर, रघुनाथदाय, जयदेवदाय, सवर्णचो भिंवादाय, रेजिदोर दत्ताभाऊ हांचो आसपाव जाता. ह्या मनशांक म्हज्या ल्हानपणा सावन पळयले. आयज त्या तेंपा वयले, तातूंतलो एकूय मनीस ना. तांचो आमच्या जाणट्या वांगडा आनी मुखा वयले आमचे पिळगे वांगडा लेगीत संबंद आयलो. तांणी जे संबंदीत नात्याचे अनुबंध तांच्या शेवटा मेरेन जपले ताका लागून आमी तांकां विसरूंक शकना.
दामुलो भाव हो आमच्या कुळां पैकीं एक. तांकां आमी भागेली म्हणटाले. तो प्रामाणीक आनी विश्वासू आसलो. पावसाच्या दिसांनी भड्डी जमनींत शेतपीक घेवप. बैलांची जोडी घेवन नांगरणी करप आनी वर्साच्या हेर दिसांनी बैलांची गाडी घेवन चिरे, हेर म्हालाची येरादारी करप. शिवाय श्रावण, भाद्रपद म्हयन्यांत कुळागरांत माडयो लावप, माडांक आळी काडून सांवळ घालप. जमनींत खण्णी घालप हीं कामां दामुलो भाव मन लावन पद्दतशीर करतालो. ताका प्रशिक्षणाची गरज नासली. त्या तेंपार म्हज्या बाबान दुदाचो धंदो सुरू केल्लो.
दामुल्या भाऊक भजनाची आवड आसली. तो पखवाज वाजयतालो. आमच्या शेजाराक दुलबागेर म्हज्या ल्हानपणा सावन सप्तकी सोमाराक भजनाची कार्यावळ जाताली. दामुलो भाऊ, गोंयदबाप्पा हे पखवाज वाजयताले. पांडुरंग पेटी वाजयतालो. धायेक जाणांचो पंगड आसलो.
ताचीं खूब खाशेलपणां आसलीं. आमचे पडवेर बसपाक एक व्हडलो बांक आसलो. एक लाकडी खुर्ची. पूण दामुलोभाऊ जमनीर सकलाच बसतालो. म्हज्या बापायचे मुस्ती मेरेन तो मागीर म्हज्या तेंपारूय “आरे बांकार बस, ना जाल्यार सोप्यार बस” अशें सांगल्यार लेगीत केन्नाच आयकूंक ना.
गांवांत दिवचले जावपी काल्यांक, सांखळे चैत्रेक आमकां तो वांगडा घेवन वतालो. ताणें सुरवेक आमच्यो म्हशी राखल्यो, कुळागरांत काम करून कुळागर वसयले, आपोवणें धाडलें की हजर जावन भाटकार म्हणून आमचे पिळगेचोय मान राखलो, इतलेंच न्हय तर बुधवारा दिवचले केळीं-अनसां विकपाक वजें घेवन वचपाचें काम केलें. आमी सगळीं सोयऱ्यांगेर लग्न, मुंज वा हेर कार्यावळीक वचपाचीं जालीं जाल्यार आमचें घर तो राखतालो. गांवांत श्रमदानान शाळा बांदपाच्या वेळार आपले बैलगाडयेन सिमेंट, हेर म्हाल हाडून पालव दिलो.
जमतासर ताणें गांवांतल्यान पासय मारपाचें सोडूंक ना. वाटेन वतना तो दिसलो की ताची हांव खबर घेतालों. निमणे कांय दीस ताचे दुयेंतपणांत गेले. हांव ताका खावपाक आनी ऊब मेळची म्हूण शाल दिवपाक ताच्या घरा गेलों. रांदचेकुडींत ल्हानशे खाटीर तो न्हिदिल्लो. ताचे घरकान्नीन म्हणलें, “कोण आयला पळयलें?”, “ऊं” असो प्रतिसाद दिलो. “भाटकार आयला, भाटकार”. तिणें मुखार म्हणलें. ते शब्द कानार पडले मात, तो खाटेर खाडकन उठून बसलो. हांवें ताच्या खांदार शाल घातली आनी खावपाचो पुडो हातांत दिलो. ताका खोस भोगली. नेटान हांसलो. “हांव बरो आसां. तुमी बरे करून रावात”. अशें सांगून परत खाटीर न्हिदलो. चार-पांच दिसा उपरांत दामुलो भाऊ आमकां सगळ्यांक सोडून गेलो. ह्या संवसाराक अंतरलो. तो अंतरलो हें आयकून खुबूच दुख्ख जालें. म्हज्या बापायचे पिळगेंतलो बापायचे पिरायेचो. तो गेलो पूण आपल्यो बऱ्यो यादी फाटी दवरून…
दामुल्या भाऊची आमच्या कुटुंबा वांगडा जोडिल्ल्या नातें-संबंदाची परंपरा वामनदादीन जपली. वामन दादी म्हणल्यार एक वेगळेंच व्यक्तीमत्व. जावं भुरगीं जावं व्हडलीं, सगळ्यां वांगडा गजाली करतना फॉर्मांत येतालो. पयलीं बरींच वर्सां आमगेर आनी मागीर चुलत्यागेर काम करपाक येतालो. शेती-भाटी वेवसायांत ताणें केन्ना लक्ष दिवंक ना. सगळी पिराय निमणे मेरेन कुळागरांत कश्ट मजुरी करपांत घालयली. पयलीं तो पाडेली म्हणून फामाद आयलो. माडार चडून नाल्ल काडप, सुपारी पाडप, पणस काडप अशीं कामां करतालो. मागीर माडार चडपाचें सोडून दिलें.
मागीर फकत कुळागरांत काम करप. त्या तेंपार बुधवाराच्या बाजाराक आमचो टॅम्पो भरून म्हाल आसतालो. मागीर रिक्षेन व्हरप. रिक्षा फुल्ल भरताली. वामनदादीक कसोबसो उबो रावन वतालो. आमच्या आनीक चुलतो मधुकाका हांच्या कुळागराचो म्हाल म्हजो बाबाच विकतालो.
वेपारी आळव्या कडल्यान घरांत जाय त्यो वस्तू, कड्डणां, तांदूळ, च्या, साखर अशे खरेदी करप. वामनदादी फकत पांच रुपया घेतालो. तातूंत च्या, भाजी-पाव खावंक. आनी घर सामानाची पोती घेवन घरा हाडून आजये कडेन दिवप.
वामनदादी इतलो प्रामाणीक आसलो की पैन-पयशाचो हिशोब दितालो. वेपारी आळवी आजुनूय ताची याद काडून म्हणटा, वामना कडेन पयशाची बंडला दी. एक पयसो वा नोट कमी जावची ना. तो आमच्या कुटुंबाचो एक वांगडी जावन आपली हयात घालयली. जाणटो जाल्यारूय सकाळीं येवन कुळागरांत फिरून येतालो. आयज कामाक ना. अशें सांगून च्या घेतली की घरा वतालो.
आमचे आजयेन ताका सांगून दवरिल्लें. “हांव गेल्या उपरांतूय आमचें घर सोडूं नाका.” तिका ताणें उतर दिलें. ते निमणे मेरेन पाळ्ळें. आजयेच्या पिंडाक घरच्या सगळ्यांनी नमस्कार केलो. पूण कावळो लागूंक ना. मागीर वामनदादीन नमस्कार करून सांगलें, “आई, तुमचें घर सोडचो ना.” कावळ्यान पिंडाक स्पर्श केलो आनी चोंचींत लाडू घेवन गेलो. ही घडणूक म्हणल्यार वामनदादीची आमच्या कुटुंबा वयली माया आनी निश्ठा. वामनदादी गेलो. पूण अजुनूय तो यादींच्या रुपान आमच्या मदीं आसा अशेंच मनाक जाणवता.
(फुडें चालू)
रमेश सावयकार
9637748974
खिणाखिणाक ताज्यो घडणुको आनी तुमचे कडेन संबंदीत दरेक खबर मेळयात एका क्लिकाचेर! फेसबूक, ट्विटराचेर आमकां फॉलो करात आनी व्हाट्सएप सबस्क्रायब करपाक विसरूं नाकात.
