पेरणी जागराचें उगमस्थळ आनी ताचे संदर्भ
भांगरभूंय | प्रतिनिधी
पेरणी जागराच्या उगम स्थळाचो सोद घेवपाचो यत्न म्हज्या अभ्यासाचो एक भाग म्हूण हांवें केला. वाघुर्में हो अंत्रूज म्हालांतलो गांव खांडेपार न्हंय आनी म्हादय हांच्या संगमाचेर वसला. थंय मेरेन पयलीं व्हडीं आनी गलबतां येतालीं, हाचो अदमास येता. पयलींच्या काळार जलमार्ग हेंच येरादारीचें मुखेल साधन. ताका लागून म्हत्वाची येरादारी जलमार्गान चलताली. रस्ते नाशिल्लेच. पूण, रानातल्यो येरादारीच्यो वाटो (ट्रेड रूटस्) गोंयांतल्यान घाटमाथो आनी सरभोंवतणच्या वाठारा मेरेन पातळिल्ल्यो आशिल्ल्यो. दुसऱ्या वाठारांतल्यान आनी परदेशांतल्यान येवपाचो वेपार दोंगरा देगणांच्या लागीं आशिल्ल्या न्हंयच्या वाठारा मेरेन व्हड्यांनी हाडप आनी तो घाटार पावोवप अशी रीत आशिल्ली. ताका लागून एका काळार वाघुर्में आनी थंयचो वाठार म्हळ्यार वेपाराचें केंद्र आनी बाजारपेठ आशिल्ली.
सभाविकपणान वेपारांतल्यान सुबत्ता अपेक्षित आसता. भुकेल्ल्या मनशाची पयली गरज आसता ती पोटाची भूक भागोवपाची, ती भागले उपरांत कला, अभिव्यक्तीचो विचार जल्माक येता. मनशाक सुबत्ता मेळ्ळे उपरांत कलेच्या आस्वादाची इत्सा जाता. तांतल्यान कला- अभिव्यक्तीक सुवात फावता. तशी संद मेळटा तेन्ना चालंत विधीच कलेचें रूप घेतात. कारण ते विधी हेच संस्कृतीचे अभिव्यक्त रूप आसता. त्याच न्यायान पेरणी जागोर हें रुपड्यांचें नाट्य रूपकाराक आयलें. हे प्रक्रियेचे आज मेरेन तिगून आशिल्ले धागे-दोरे सोदून ते गांठावपाच्या यत्नाचो एक भाग म्हूण ह्या अतिपुरातन लोकनाट्याचो म्हजो अभ्यास चालू आसा.
वाघुर्मेचे पूत आनी गोमंतक मराठा समाजाचे अध्यक्ष म्हूण सदांकाळ वावर करपी म्हजे तरणे इश्ट आनंद वाघुर्मेकार हांकां लागून एक-दोन नवे दुवे म्हाका सांपडूंक पावले. हांवें पयलेच फावट पेरण्याच्या पुर्साची घुमटी पळयली. आनंदाक लागून तो योग आयलो. ती घुमटी खांडेपार न्हंयेचे आलतडीन आशिल्ल्या ‘पेरण्या भाटांत’ आसा. खांडेपारच्यान वचपी नवो रस्तो जालो तेन्ना सावन हें भाट दोन कुडक्यांनी विभागून गेलें. आतां ताची मालकी एका किरिस्तांव घराब्या कडेन आसा. पूण नांव मात ‘पेरण्या भाट’ च उरलां आनी पेरण्याच्या पुर्साची घुमटीय बी आसा. ते घुमटीची डागडुजी करुन तिका नवें रुप दिवपाची येवजण आशिल्ल्यांचे आनंदा कडल्यान कळ्ळें.
वाघुर्मेंचे देगेर आशिल्ले सुवातेक पार म्हण्टात. त्या वाठारांत घोडेगाळ आसा. हांगां घोड्यांचो व्यापार चलतालो असो अदमास करतां थंय आसां, थंयचे आदले सरपंच आनी ज्येश्ठ नागरीक सदानंद पारकार मेळ्ळे. घोडे गाळी सावन थंय दवरिल्ल्या घोड्यांक घेवन लोक फुडल्या प्रवासाक वताले अशें ताणी सांगलें. म्हण्टगीर वाघुर्मे वाठारांतल्या एका तेंपा वेल्या बाजारपेठेंत घोड्यांचो व्यापार सुद्धां चलतालो, अशें खात्रीन सांगूं येता. ह्या घोडेगाळीक लागून एके वटेन ‘म्हारवा सडो’ आसा आनी दुसरे वटेनच्या ऐसपैस मळार नेस्लेचो कारखानो आयला. पूण, ह्या कारखान्याच्या वाठारांत (पार) आनी म्हारवा सड्यार थंयच्या क्षेत्रपालाक मातयेचे घोडे ओंपपाची रीत चालू आशिल्ली ती दिसता. तशी चाल गोंयांत खूबश्या वाठारांत दिसता. काणकोणा वतना वाटेर ‘घोड्यां-व्हळ’ लागता. थंय आशिल्ल्या पायकाक (क्षेत्रपाल) मातयेचे घोडे दितात. काणकोणां घोड्या- पायक आसा. तो घोड्यार बशिल्लो पायक (म्हळ्यार राखणदार).
पेरणी जागराचे हे दोन संदर्भ सोदपाच्या वावरा खातीर भोव खुशालकायेच्या वातावरणांत गेलों. त्या निमतान कवी संजीव वेरेंकार आनी अॅड. वर्दे हांचोय सहवास मेळ्ळो. आनंदाक लागून पेरणी जागराची थोडी-भोव उजळणीय जाली.
डॉ. पांडुरंग फळदेसाय
9822123030
खिणाखिणाक ताज्यो घडणुको आनी तुमचे कडेन संबंदीत दरेक खबर मेळयात एका क्लिकाचेर! फेसबूक, ट्विटराचेर आमकां फॉलो करात आनी व्हाट्सएप सबस्क्रायब करपाक विसरूं नाकात.
