भांगरभूंय | प्रतिनिधी
फाटल्या पाच वर्सांनी जे बदल पावसा, वाऱ्यांत जावंक ना ते अंदूं जाल्यात. कांय राज्यांच्या जिल्ल्यांतले वाडिल्लें तापमान इतिहासांतलें पयलेंच अशें हवामानशास्त्री सांगतात. तांचे पावसा, वाऱ्याचे अदमास चुकयत मान्सून पन्नास वर्सां आदले तारकेर सुरवात जावंक शकता अशें सांगपी बुदवंत आसतले. या बुदवंतां मदीं आमचो 80-90 वर्सांचो शेतकार, आजो पणजोय आसत. तांकां मळबांतलीं कुपां, वाऱ्याची दिका पळोवन पावस केन्ना येतलो तें सांगपाक येतालें. गरमीचें ल्हार (हीट वेव्ह). आतां त्या शास्त्राक मोबायला वेल्यान मेळपी म्हायतीचो आधार दिवपी आसता.
मोबायलार तारीख, वारा वांगडाच तापमान चड उणें जाता, माय कितलो तापता, धुल्ल कितली आसा ती म्हायती मेळटा. हें शास्त्र क्रियाशील दिसतां तें मार्च म्हयन्यासावन. चैत्रे आदींच सैमा सांगातांत तुमी आमी वचपाक सोदतात, तेन्ना जाण्ट्यांनी घरांत रावचें अशो शिटकावण्यो दिसपट्टे मेळ्ळ्यो. त्या शिटकावण्यांचो अर्थ कळपाक घरांतल्या जनेलांतल्यान दनपारच्या, अस्तमेच्या सूर्या कडेन पळोवचें. उदेंतेचो सूर्य मात्सो शितळसाण दिता, वारेंय आसता पूण दनपार जाता तशी आंगांतल्यान घामाच्यो पावळ्यो गळटात. सांजवेळा, रातीं उश्णतेची खरसाण कळटा, लागीं सावन पळेल्यार न्हंयचें उदक सळसळटा तें लक्षांत येता.
गरमेचीं ल्हारां (हीट वेव्ज) गोंयां मेरेन पावतलीं अशें पन्नास वर्सां आदीं कोणे येवजूंक नाशिल्लें. 2011 वर्सा भारतरत्न एम एस स्वामीनाथन हाणीं गोंयांत आयिल्ले तेन्ना विद्यापीठांत जाल्ले एके परिशदेंत दर्यादेगांचेर मनशाचें, साधनसुविधांचें चेपण वाडटा, गरमीचीं ल्हारां वाडटलीं ही शिटकावणी दिली. स्वामीनाथन आज आमचे मदीं ना, देसांतले दर्यादेगांतले वांठार झरतात, नव्यो दर्यादेगो, जुंवेय जल्माक येतात. त्या जुंव्यांतल्यान न्हिदिल्ले ज्वालामुखी भायर सरतले ? ते आडावपापासत परतून एकदां देसांत शेतकाम, नुस्तेमारी, गोरवां पाळपाच्या वेवसायांतल्यान दूध उत्पादनांत क्रांती घडोवन हाडची पडटली? ह्या प्रश्नाची जाप अंदूंच्या पावसाळ्या उपरांत मेळटली.
2025 वर्सा कडेन वतना देशांतलें राजकारण, समाजकारण, संस्कृताय बदलता, फुडलीं पंचवीस वर्सां देशांत कितें जातलें? खंयच्या मळांनी? ते नकाशे, येवजणी बदलपी वारें, पावसाच्या शास्त्राच्या अभ्यासांतल्यान जाल्या आसतले, मान्सूनाचें कॅलेंडर मतींत घेवन तांची फेररचणूक जावंक येता.
भारतरत्न स्वामीनाथन हांणीं दिल्ले शिटकावणे प्रमाण दर्यादेगो 100 टक्क्यांनी झरचेआदींच दर्यादेगांच्या वेवस्थापनाची बांदावळ सुरु जाल्या. स्वामीनाथन फकत उलोवपी न्हय जाल्यार लिखाणांतल्यान राज्य, केंद्र सरकाराक जागोवपी. राज्य, केंद्रीय सचिवांच्या फाटल्यान लागून परिशदेंत दिल्ले शिटकावणेची याद करून दिवपी. देखदिण्या समाजिक वावरांतल्यान ते राज्यसभा, भारतरत्नमेरेन पाविल्ले. संवसारीक भलायकी संघटनेत कोविडावेळार व्हड वावर करपी तांची धूव सौम्या स्वामीनाथन हांकां देस पावंड्यार व्हरपाक जाय. हीट वेव्हजांतल्यान कोविडा परस भिरांकुळ व्हायरस लोकां भितर पातळपाक शकतात अशी शिटकावणी मेळ्ळ्या. तातूंतलें खरें, फट सोदतनाच लोकजागृती करप, संकश्टां, अरिश्टां कडेन झुजपी यंत्रणा बांदप, वखदां तयार करपाच्या वावराचें वजें माथ्यार आसा.
लोकसभा वेंचणुकेच्या राजकारणा इतलीच वाऱ्या पावसाचे अचूक अदमास लोकां मेरेन पावोवपाची व्हड जापसालकी पत्रकारांचेर आसा. राज्यांत घडपी गुन्यांवांचे चवकशेवांगडा वाऱ्या, पावसाचे म्हायतीक सरकारय म्हत्व दिता हें बरें चिन्न.
पावसाचे वारें दोंगर, दर्यादेगां वेल्यान व्हांवता, शास्त्राचे उदरगतींतल्यान पावसा, वाऱ्याची दिका कळपाक उमास, पुनवेची भरती, सुकती मजत करता. पृथ्वी विज्ञान खातें केंद्रीय पावंड्यावेल्यान राज्य पावंड्या मेरेन येवपाची गरज आसा. धा बारा दिसांआदीं जावपी जोगलावणी फुडें येवपी संकश्टाची, वादळाची, पावसाची शिटकावणी आसा. नेटान उदरगती कडेन वचपी अस्तंते कडलीं सगलींच राज्यां चक्रीवाताचे धनी जालीं ना, कांय वाठार जाले.
लोखणापरस चिऱ्यांच्यो खणी गोंयांत आसात, त्यो राजपाटण पणजेवरी चिंबलावरी वाठारांत. दोंगर ताशिल्ल्यान खणीच खणी जाल्यात? त्या खणींचो धनी कोण हें सोदपाचो वावर करपाक मामलेदारां परस आयोग कित्याक नेमचो न्हय? त्या खणींत भरिल्लें उदक मान्सूनाआदल्या पावसाचें, जमनींतल्यान फुटिल्ल्या झऱ्याचें हें कुवाडें सोदपी उपग्रह इस्त्रो कडेन आसात.
उपग्रहांचे मजतींतल्यान वाऱ्या, पावसाच्या शास्त्राक बळ मेळटा. सैमशास्त्र आनी पुस्तकांतलो अभ्यास वेगळो आसत पूण तो जल्मात येतना आशिल्ले बुद्धिमते बगर करपाक मेळना. वड, पिंपळापोंदा बसल्यार उज्याची धग थंडसाण दितली. वड, पिंपळ रस्त्याचे देगेक लायले जाल्यार, दर्यादेगेक कांदळ वनाचीं वंय घाल्यार, दोंगल्यांतलीं रानां सांबाळ्ळ्यार भूंय, उदकाक राखण मेळटली. पुरुमेंतांच्या पणजेंतल्या फेस्ताक मान्सूनाआदलो पावस पडपाकच जाय, तो पडलो. तीच वाट मान्सूनाची. मळबांतल्या काळ्या कुपांची.
सुहासिनी प्रभुगांवकार
9881099260
खिणाखिणाक ताज्यो घडणुको आनी तुमचे कडेन संबंदीत दरेक खबर मेळयात एका क्लिकाचेर! फेसबूक, ट्विटराचेर आमकां फॉलो करात आनी व्हाट्सएप सबस्क्रायब करपाक विसरूं नाकात.
