पावसाचें संगीत

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

चालू जुलय म्हयन्यात गोंयांत पंदरा दीस धो धो पावस घोग्यांनी पडत आशिल्लो. पावस असो बडवलो की भुरगेपणांतल्या आषाढांतली याद जाली. सरासरीचे तुळेन, अर्द्या परस अदीक पावस पडला येन्नाच. पावसान कोल्ल फिरिल्ले भशेन झोडून काडले सगळ्यांक. क्रिकेटींत रन रेट म्हळ्यार धांवड्यांचें प्रमाण आसता तशें पावसाचें झडपाचें हें प्रमाण हिसपा भायर, कल्पने भायर, प्रमाणा भायर आशिल्लें. जून ते सप्टेंबर मजगतीं सरासरी 100 ते 120 पावस पडटा. आतां येन्नादरूच पावस शंबरां वयर पावला. आनीक दोन म्हयने पावशी खेळ बाकी आसा. फर्मागुडयेवेलें तवशांचें पिपऱ्यांचें पीक बडवलें, इबाडलें. हेर पिकांय नश्ट जालीं अशे अहवाल येतात. लुकसाण जावप हो एक दुखरो परिणाम.
खंयूय पासय मारची, उदकाचे आवाज चोंय वटांनी आयकूंक येतात. हे जलतरंग आनी पाचवीकाय बरीच मोहक आसा, ओडलायणी आसा. ह्या विविध वलयांच्या, परिघांच्या जलकंपनांत, कितलेशेच ल्हान ल्हान धाकटुले तुशारमय, संतोशी, तृप्त, खोशयेन भरिल्ले झरे आपलें संगीत दिवन बरी साथ दितात. गच्च पाचवीकायेन, झिलीझोंपांनी भरिल्ल्या रानांतल्यान हें रूणूझुणू संगीत नेमकें वाजता खंय तें सोदपाचें ना. आनंद घेवपाचो. वावझड, झडपी पावसाचो नेट हांची लयकारी अणभवत एक तरतरी घेवपाची.
मळबाचे रंग, रूपां, काळ्या निळ्या कुपांच्यो आकृत्यो-आकार, मूड, सया मनांत सांठयत रावपाचें. मळबांत म्हातारी काय कोण तरी दातें दळटा अशी एक काणी आशिल्ली. गडगड आनी मळबाक वेरो वचून वीज पडटकच ते काणयेची याद काडची. भुरूभरू भुरूभुरू करून ताकतिकेन धांवपी व्हाळांतल्या तांबडेगुंज खोदोळ उदकाक पयसुल्ल्यान पळयत रावचें.
ह्या दिसांनी ओले ओले दोंगर वयार आयिल्ले पळोवन बरे दिसतात. तांकां जुवानपणाचें तेज मारता. कार्रेगाद ओर्राद झेत मारीत उबे आशिल्ले हे पाचवेचार दोंगर पळोवपाक दोळ्यांक सूख दिसता.
ह्या उटंगारांच्या पावसान सगळो वांठार, सरभोंवतण थंडगार करून सोडला. सैमांत ओलसाणीचे कितले थर आयल्यात हाचो अदमास काडूं नजो. सूर्य रागार फुगार जाल्ले भशेन दिसांचे दीस दर्शन दिना.
जमीन फुगून फुगून, झाडाच्या मुळांचो मातयेक मारिल्लो घांस सुट्टा. पकड हालता. आनी करकच्च घॉ करून झाडां मुळासकट हुमटून पडटात. केन्ना तीं घरांचेर नाक मारून घेतात. केन्ना सकयल पार्क केल्ल्या गाडयांचेर घालून घेतात. सुलचे नळे आसतकच बोबोच. खांदो पडनाफुडें पांख्याक खांवटें पडिल्ले भशेन गंगा अभिषेक सुरू. माती मोव मोव जावन कितल्योश्योच धडो आनी पालसणां कोसळूंक लागल्यांत. न्हंयांची पातळी वाडल्या. व्हाळ भरल्यात. तळीं तुडूंब भरल्यांत.
पावसान आमची भाशा आनी साहित्य गिरेस्त केल्यांत. बाकीबाब बोरकार हांणी पावसाचेर खूब कविता रचल्यात. अनूच्या आकांताळ्या पावसांत ह्या कवितांची याद चड चड जाली. अमूक नक्षत्राचो पावस अमूक तरेचो आसता अशें म्हणपाची चाल आसा. ह्या वेगवेगळ्या नक्षत्रांचेर पावस येता ताचेर आदारीत सुंदर म्हणी ओपारी आसात. त्या म्हणींत काव्य आनी मनभुलोवणी प्रतिकां प्रतिमा आसात.
पावस पडत आसता तेन्ना हांव ताची खोस घेतना ताका पळेत रावतां. एकेकदां तो सरळ, थेट, लांबरेशीय, नीट म्हळ्यार perpendicular सामको उबो पडत आसता. धवो फुल्ल. घांटार बी धुक्यासारकें मारता ताका केन्नाकेन्नाय. बरो दिसता. तातूंतल्यान धुक्यांतली धवी धुंवरी कशी उसळटना दिसता. केन्ना केंसांच्यो धव्योच जटा कश्यो, केन्ना पिळदार गुटल्यो कश्यो. पावस केन्नाय कायचेकाय विचित्र बहुकोनांतल्यानूय गियरां बदलीत कोसळटा. मदींच तिरपो. मदींच आडवो कसो. वारो, पावसा वांगडा धरचल्यांनी खेळटा तेन्ना हे विचित्रपणाचे पडपाचे डिझायन आनी आकृतीबंध, रूपबंध अदीक घुस्पागोंदळाचे आसतात. ते भूमितीच्या मापट्यांत धरनात. गॅलरींतल्यान जी वावझड येता तातूंतले तुशार जीव सुखावन सोडटात. हवेंत उसळपी पावसाचीं कंपनां, स्पंदनां, तरंग, आवर्तनां खुबूच सोबीत दिसतात.
अनू पावसान विटयलें, थांबचना हो, अशें आमी पिरंगूं. पावस आमच्या नियंत्रणांत ना. शाणो मनीस सैमाची ही लिला आनंदान स्वीकार करता. रड घालता तो आनंदाक मुकता. जाका पावस खूब आवडटा, जो पावसाचेर प्रेम करता, ताका pluviophile म्हणटात. पावसाच्या उमेदीन कितें तरी आंगांत संचारिल्ले भशेन चित्रकाराक सृजनाची एक उर्मी मेळटा आनी तो सुंदर चित्राकृती रंगयता. लेखक पावसाचे अणभव ललीतबंधांत साकारता. कवी पावसाची कविता रचता – धर्तरेचें न्हाण. गायक वा वादक मेघ मल्हार राग गावन, सादर करून कुपांच्या गडगडाटा कडेन स्वरप्रवास एकरूप जातात.
भायर भितर सुको सडसडीत जाल्लो जीव पावस ओलसर करुन सोडटा. तो खुणायता, आपयता. ल्हान भुरग्यां भशेन हांव सरळ आंगणांत देंवता आनी दडको-पांवळ्यो आंगार घेत रावतां. आंग आंग सांससुपी पावसाचे टुपटुपीत भरिल्ले उदका थेंबे, वेलीं वेल्यान ठप्प ठप्प निस्तुपी ओथांबे हांची संगीत मैफिल आयकत रावतां.

मुकेश थळी

फोंडें