पालकांनी भुरग्यांच्या काळजांत कोंकणी रुजोवची : अँथनी मिनेझिस

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

अँथनी मिनेझिस, हांणी कोंकणीचो कार्यकर्तो म्हूण 1978 वर्सा कोंकणी मळार पावल घालें. उपरांत उत्कृश्ट कादंबरीकार म्हण अँथनी बाबान कोंकणी साहित्यीक मळार 1988 वर्सां ‘कमला’ आनी 1990 वर्सा ‘म्हज्या पातकाक लागून’ अश्यो दोन कादंबरी बरोवन उजवाडायल्यो. अजापाची गजाल म्हणल्यार दोनय कादंबरीक सेगीत दोनूय वर्सा कोंकणी भाशा मंडळाचे पुरस्कार फावो जाले. ‘अस्तुरी’ हो अँथनी बाबालो चड करून कादंबरीचो विशय आसता. हालींच तांच्या ‘हांव घोवाची बायल’ हे कादंबरीक दाल्गादाचो प्रतिश्टेचो साहित्यीक पुरस्कार लाबलो. त्या निमतान अँथनी मिनेझिस हांचे लागीं विशाल सिनाय खांडेपारकार हांणी संवाद सादलो. तेन्ना तांणी सांगलें:-

हालींच तुमच्या ‘हांव घोवाची बायल’ हे कादंबरीक दाल्गाद अकादेमीचो पुरस्कार लाबलो. तुमकां कशे दिसलें ?
म्हजी पयली कथा ‘24 वर्सांचो गूठ’ ही 1977 वर्सा प्रकाशीत जाल्ली. तशेंच आयज कसलीच शिफारस नासतना म्हज्या वावराची दखल घेवन पुरस्कार वांट्याक येतात. तेन्ना खूब आनंद भोगता. हो पुरस्कार फुडली कादंबरी तयार करूंक आदाराची जातली.
तुमच्या मतान कादंबरी म्हळ्यार कितें?
हेर लेखनाचे प्रकार आसतात. तातूंतलोच एक प्रकार कादंबरी. ती बरोवंक सुरू करचे आदीं तयारी करची पडटा. तिचें कथानक, काल्पनीक वा खरे घडणुकेचेर आसूं येता. सगळ्यां घडटल्या घडणुकांची मांडावळ करचीं पडटा. पात्रां, नांवा सारकीं दवरचीं पडटात.
कादंबरीकार ‘बोनावेंतुरे डि पियेत्रो’ हे वास्तवाचेर कादंबरी बरयताले. तांची आनी तुमची बरोवपाची शैली हातूंत भितर व्हडलोसो फरक जाणवना. कित्याक?
म्हाका हें तितलें सत्य दिसना. बोनावेंतुराच्यो कादंबरी एकदम घडामोडींचेर भरिल्ल्यो आसताल्यो. त्यो कश्यो सुरू जातात आनी ताचो शेवट कसो जातलो, हें पूर्ण कादंबरी वाचल्या उपरांत कळटालें.
‘मोग, धोको आनी हिंसा’ अजून मेरेन ह्या विशया भोंवतणी रोमी कादंबरी घुंवता. हाचे विशीं तुमकां कितें दिसता?
50 ते 60 वर्सां फाटल्यो कादंबरी असल्या विशया भोंवतणी घुंवताल्यो आसत. आतांच्यो रचना वेगवेगळ्यां विशयांचेर आदारीत आसतात. शिवाय कादंबरी म्हणटकच तुमी उल्लेख केल्यात. ते भाग तातूंत आसूंक जाय.
तुमचें साहित्य वाचल्या उपरांत खेरीतपणान सांगपाचें म्हणल्यार ‘अस्तुरी’ हें मुखेल पात्र आनी विशय आसतात. हाचें फाटलें गुपीत सांगशात?

मनशाचो जल्मूच ‘अस्तुरे’ वरवीं जाता. ‘बागेंत फूल ना जाल्यार तिका सोबीतकाय आसना. ‘अस्तुरी’ नासतना कुटूंब घडून येना. जाल्यार ती नासतना कादंबरी कशी घडून येतली?
‘ क्रिस्ताव घराबो’ अजून मेरेन रोमी लिपयेंत चडांत चड पात्रां आशिल्लीं कादंबरी म्हण पळयताले. आयज अशींच 34 पात्रां ‘हांव घोवाची बायल’ हे कादंबरींत सांपडटा. ही कला तुमकां कशीं जमली?
खंयचेंच पात्र म्हजें ‘हांव घोवाची बायल’ हे कादंबरींत कारण नासतना भितर हाडूंक ना. जांची थंयसर गरज आसली. तांकां कादंबरीची रूच वाडोवपा पासत हाडची पडली.
‘हांव घोवाची बायल’ कादंबरी बरयतना ‘वातावरण निर्मिती’ जाय तशी दिसना. ‘श्रीलंका आनी कुवेट देशांचीं संस्कृताय, भास , चालीरिती’ आदीं घटकांचेर तुमी साप्प आडनदर केल्ली दिसता. अशें कित्याक? हें तुमी मुद्दाम केलां काय नदर चुकीन घडलां?
सारकीच आड नदर केल्या म्हणल्यार हें चुकींचें जातलें. कारण अरबी भाशेंतली 33 पानांचेंर ‘ईकामा’ रेसिडन्स पर्मिट, ‘वितागत द ल आवालिया आलवतानिया’ म्हणल्यार राश्ट्रीय वळख पत्र हीं उतरां हाडल्यांत. ‘आम्मा’ हें उतरुय आसा. घडये खूब कमी प्रमाणांत जालां जायत. हें हांव मान्य करतां.
‘हांव घोवाची बायल’ कादंबरीत परकी भाशेंतल्या उतरांचो चड धग आनी खरसाण जाणवता. कित्याक?

इंग्लीश आनी पुर्तूगेज भाशेंतलीं उतरां आसात. जंय तांची गरज आसा थंय तीं भितर हाडल्यांत. सारकींच हिसपाभायर त्या उतरांची थंयसर गरजूच नासलीं आनी हांवें तांचो उपेग केला. हें तर म्हाका दिसना. हीं उतरां रोमी आनी नागरी बरोवपी आपल्या बरपांनी हाडटात.
तुमच्या कादंबरींत हिंदू आनी क्रिस्ती धर्मांच्यो परंपरा आनी श्रद्धा हांचो संगम बरो सादला. हाचे विशीं थोडें सांगशात?

हांव म्हज्या धर्माचेर लेगीत एक उतर उलोवंक सदांच फाटीं आसता. म्हज्या धर्मां इतलेंच दुसऱ्या धर्माचो हांव आदर करतां. हिंदू धर्माचीं लग्नीक परंपरा भितर हाडूंक म्हाका खूब चिंतचें पडलें. खुबश्या हिंदू भाव भयणांक संपर्क करचो पडलो. खूब हुसक्यांत बरोवन आनी अभ्यास करून हांवें हिंदू लग्नाचो भाग तयार केलो. आनीक सदांच देवाचे लागीं मागतालों. हावें बरयलां, चुकीचें नासल्यार पुरो म्हण.
आयचे तरणाटे कादंबरी लेखन बरोवंक फुडें सरनात. हाचें कारण कितें आसूं येता?
रोमी कोंकणींत लागीं आशिल्ले तरणाटे कोंकणी कडचे आनी खास करून रोमी कोंकणी कडचे पयस वचत आसात. कादंबरी सोडूच हेर बरपां करूंक पासून ते खुशी दाखयनात. पालकांनी पयले सुवातेर घरांनी कोंकणी उलोवंक जाय.
रोमी साहित्याचो दर्जो उंचावपाक पासत तरणाट्यांनी कितें करूंक जाय अशें तुमकां दिसता?
हो खूब गंभीर प्रस्न आसा. रोमी कोंकणींतल्यान इश्कोलांतल्यान शिक्षण ना. ते शाळेंत नागरी शिकतात. चडशे कोंकणीक म्हत्व दिनात. तांकां इंग्लीश म्हळ्यार पुरो. हुस्को आशिल्यो संस्थां तांकां लागीं हाडूंक प्रयत्न करतात. पयलें सुवातेर तांच्या आवय- बापायांनी तांच्या काळजांनी कोंकणीचो मोग घालूंक जाय अशें म्हाका दिसता.
आयज मेरेन कादंबरी सोडल्यार तुमी हेर साहित्य प्रकार हाताळ्ळे नात, तशीं पुस्तकां उजवाडाक आयलीं नात. हाचें कारण?
हें तुमचें सारकें. केन्नाय दिसता, कथा आनी लेख प्रकाराचें एक- एक तरी पुस्तक उजवाडाक हाडपाक जाय. फुडाराक हाचेर सुबेज भर घालतलों.
तुमचो वाचप्यांक संदेश?
रोमी कोंकणी बरोवप्यांनी आपलें लिखाण पुस्तक रुपान छापून येवचे खातीर हातांत घेतिल्लो विशय गंभीरतायेन घेवंक जाय. सुमाराचें दर्जेदार लिखाण करचें. छापलेलीं पुस्तकां वाचप्यां मेरेन पावंक जाय.