भांगरभूंय | प्रतिनिधी
ज्या दिसा भारतांतल्या दरेका घरांत सौर उर्जेचेर जेवण रांदप जातलें त्या दिसा जागतीक झुजाचो धुंवर आमच्या घरांत भितर सरूंक शकचो ना.
मानवी संस्कृतायेचो प्रवास हो मुळांत ‘उर्जेच्या सोदाचो’ प्रवास. उज्याचो सोद लागलो देखून मनशाक रांदिल्लें अन्न मेळ्ळें आनी थंयसूनच खऱ्या अर्थान विचारवंतांचो जल्म जालो. पूण आयज, एकविसाव्या शेंकड्याच्या तिसऱ्या दसकांत उबे आसतना, आमी एका वेगळ्याच मोडणाचेर येवन पावल्यात. आमचे रांदचेकुडींत निळी ज्योत ही आमच्या हातांत नासून ती हजारांनी मैल पयस आशिल्ल्या वाळवंटी देशांतल्या तणावाचेर, जागतीक राजकारणाचेर आनी दर्यातल्या झुजा-नौकांच्या हालचालींचेर आदारून आसा. मार्च 2026ची ही 60 रुपयांची गॅस दरवाड, म्हारगायेचें प्रतीक आमी आपणायिल्ल्या परावलंबित्वाची एक खर शिटकावणी आसा. आतां वेळ आयल्या इंधन आनी ‘इंधन विचार’ बदलपाची.
जागतीक झुजाची झळ आनी आमची घरची चूल आयज आमी अशा एका जगांत जियेतात जंय भूं-राजकी नकाशा वयली एक ल्हानशी ठिणगी आमच्या घरच्या अर्थसंकल्पाचो उजो पेटोवंक शकता. रशिया-युक्रेन आसूं वा आशियांतलो इझ्रायल-इराण संघर्ष; हें झूज फक्त रणांगणार झुजनात, तर तें दरेक गृहिणीच्या चिमट्यांत झुजप चल्लां. जेन्ना खंयचीय सामुद्रधुनी बंद जाता वा कच्च्या तेलाचे दर वाडटात, तेन्ना भारता सारक्या व्हड आयातदार देशाक ताची व्हड किंमत मेजची पडटा. पेत्रोल, डिझल आनी एलपीजी (LPG) सारक्या गरजेच्या इंधनांचेर आमचें आशिल्लें हें टोकाचें अवलंबित्व म्हळ्यार आमच्या घराच्यो चाव्यो परकियांच्या हातांत दिवपा सारकेंच आसा. ही दरवाढ आमकां एकच धडो शिकयता- तो म्हळ्यार ‘स्वयंपूर्णता’.
सौर उर्जा: निसर्गाचें अक्षय दान
भारता सारक्या देशाक निसर्गान दिल्लें सगल्यांत व्हडलें वरदान म्हळ्यार ‘सूर्याचो उजवाड’. वर्सांतले 300 परस चड दीस प्रखर वत आशिल्ल्या हे भुयेंत आमी आजूय इंधना खातीर जमनी सकयल्या वायूचेर अवलंबून रावचें, हें व्हड विरोधाभासी आसा. ‘सूर्यचूल’ (Solar Cooker) हो शब्द घडये पयलींचे पिळगेक खबर आसतलो, पूण आयचे आधुनीक तंत्रज्ञानाच्या युगांत ताचें रूप बदल्लां. सोलर रुफटॉपच्या (Solar Rooftop) माध्यमांतल्यान आमी फक्त घरांतले दिवे आनी घरांतली शेगडी लेगीत पेटोवंक शकतात.
जेन्ना आम्हीं सूर्याच्या उर्जेचो उपेग रांदपा खातीर करतात, तेन्ना पयशेच वाचयनात, तर आमी जागतीक बाजारपेठेच्या गुलामगिरींतल्यान मुक्त जातात. ताचेर खंयच्याय एका देशाची वा कंपनीची मक्तेदारी ना. दरेक घराचें पाखें हें स्वताचें पॉवर प्लांट (वीज केंद्र) जावंक शकता.
इलेक्ट्रीक कुकींग आनी इंडक्शनचें आधुनीक रूप
मध्यमवर्गीय घरांनी आता ‘इंडक्शन स्टोव्ह’ (induction stove) ल्हवू ल्हवू आपली सुवात निर्माण करता. पयलीं इंडक्शना कडे फक्त गॅस सोंपलो जाल्यार वापरपाचें साधन म्हणून पळयताले. पूण आयज, वाडट्या एलपीजी (LPG) दरांक लागून तें एक मुखेल इंधन म्हणून फुडें येता. वीज जर सौर उर्जे पसून तयार जाता आसत, तर इंडक्शनाचेर रांदप हें एलपीजीचे तुळेन 40 ते 50 टक्क्यांनी सवाय पडूंक शकता. आधुनीक इंडक्शन शेगडी ही चड सुरक्षीत, बेगीन आनी उश्णता नियंत्रण करपी आसा. शारी वाठारांतल्या ल्हान कुटुंबां खातीर हें एक वरदान थारता.
‘सूर्यचूल’ ते ‘पीएनजी’: परिवर्तनाचें ल्हार
फक्त गांवगिऱ्या वाठारांनीच न्हय, तर शारी वाठारांनीय पायप्ड नॅचरल गॅस (PNG) आनी बायोगॅस सारक्या पर्यायांचेर भर दिवप गरजेचें आसा. शेतांतलो कोयर, ओलो कोयर हांचे पसून तयार जावपी बायोगॅस गांवगिऱ्या भारताची उर्जा सुरक्षा बदलूंक शकता. ‘कोयरांतल्यान कांचन’ मेळोवपाचो हो मार्ग पर्यावरणाचें रक्षण करपी आनी बोल्साक परवडपी आसा.
सरकारी धोरणां आनी सबसिडीचो नवो विचार
सरकारान आतां गॅस सबसिडी प्रमाड ‘सोलर कुकींग’ आनी ‘इलेक्ट्रीक कुकींग’ उपकरणांचेर व्हड प्रमाणांत सवलती दिवंक जाय. जर एखादें कुटुंब पुरायपणान सौर उर्जेचेर रांदपाचो निर्णय घेता आसत तर तांकां खाशेलो प्रोत्साहन भत्तो मेळूंक जाय. ‘सोलर रुफटॉप’ येवजणेची अंमलबजावणी जितली प्रभावी जातली, तितलो गॅसा वयलो ताण उणो जातलो. आयज गरज आसा ती अशा एका चळवळीची, जंय दरेक घर उर्जेचे बाबतींत स्वावलंबी आसतलें.
मातयेची चूल आनी फुडाराची ज्योत
साहित्यांत ‘चूल’ हें एक साधन आनी भावनांचें केंद्र आसा अशें म्हळां. कवींनी चुली वयल्या भाकरीचे गोडवे गायले, पूण तेच बराबर त्या धुंवराक लागून दोळ्यांनी येवपी आवयच्या दुकांची व्यथाय मांडली. आधुनीक साहित्यांत आतां ‘निळ्या ज्योतीचें’ आकर्शण उणें जावन ‘सूर्याच्या उजवाडांतल्या’ रांदचेकुडीचें चित्र रेखाटूंक जाय. हें चित्र उदरगतीचें आसा, हें चित्र विज्ञानाच्या आदारान सुखी जावपी मनशाचें आसा. जेन्ना आमी पर्यायी इंधना कडेन वळटात, तेन्ना आमी फक्त तंत्रगिन्यान बदलनात, तर आमी आमचे फुडले पिळगेक एक ‘प्रदुशणमुक्त’ आनी ‘ताणमुक्त’ फुडार दितात.
हें परिवर्तन सोंपें ना. सौर उपकरणांचो सुरवातेचो खर्च, पावसाळ्यांतल्यो मर्यादा आनी लोकांची मानसीकता हीं व्हड आव्हानां आसात. पूण याद दवरात, जेन्ना मोबायल फोन आयले तेन्ना ते फक्त गिरेस्तांची मक्तेदारी आशिल्ली, आयज ते दरेकाच्या हातांत आसात. तशेंच पर्यायी इंधनाचेंय जातलें. जशी मागणी वाडटली, तशें तंत्रगिन्यान सवाय जायत वतलें. गरज आसा ती फक्त एका घट्ट थारावाची.
मार्च 2026 ची ही दरवाड आमकां रडोवपा खातीर न्हय, तर आमकां जागी करपा खातीर आयल्या. आमी जर आयजूय एलपीजी सबसिडी खातीर सरकारा कडेन पळयत रावले, तर आमी केन्नाच ‘आत्मनिर्भर’ जावंक शकचे नात. ज्या दिसा भारतांतल्या दरेका घरांत सौर उर्जेचेर जेवण रांदप जातलें त्या दिसा जागतीक झुजाचो धुंवर आमच्या घरांत भितर सरूंक शकचो ना. आमचे संस्कृतीन ‘सूर्याक’ देव मानला, आतां त्या देवाच्या उजवाडांत आमची चूल पेटोवपाची वेळ आयल्या.
चलात, आम्हीं प्रतिज्ञा करूंया- पर्यायी इंधनाचो स्विकार करपाची आनी खऱ्या अर्थान ‘स्वयंनिर्भर’ जावपाची. कारण, फुडलें स्वातंत्र्य हे शस्त्रांचेर न्हय, तर ‘उर्जेचेर’ आसतलें.
प्रमिला प्रसाद फळदेसाय
9011834847
खिणाखिणाक ताज्यो घडणुको आनी तुमचे कडेन संबंदीत दरेक खबर मेळयात एका क्लिकाचेर! फेसबूक, ट्विटराचेर आमकां फॉलो करात आनी व्हाट्सएप सबस्क्रायब करपाक विसरूं नाकात.
