भांगरभूंय | प्रतिनिधी
गोंयांतल्या कांय घरांनी नवरात्रांनी देवाची पुजा करताना तुळशीच्यो माळो घालपाची प्रथा आसा. ताकाच लागून घडये नवरात्रांच्या रातींक ‘माळ’ हें उतर पडलां जावंये.
अस्तुरी रुपाचें पुजन करपाचो सण म्हळ्यार नवरात्रां. हो उत्सव वर्साक पांच फावटीं येता. शरद नवरात्रां, चैत्र नवरात्रां, आषाढ, पौष आनी माघ नवरात्रां. दर नवरात्रांचें खाशेलेंपण आसा. शारदीय नवरात्रांची सुरवात आश्विनाच्या शुक्ल पक्षांत (सप्टेंबर -आॅक्टोबर) सुरू जाता आनी दसऱ्याच्या (विजया दसम) परबेन सोंपता. घट स्थापना विंगड विंगड वाठारांनी धार्मीक विधीन जाता.
दसरो म्हळ्यार धावो दीस, पूण केन्ना- केन्ना दसरो णवव्या दिसा येता. नवरात्रां भारतांत सगळ्याक वेगळे वेगळे तरेन मनयतात. नवरात्रांतल्यो नवूय रातीं वेगवेगळ्या अस्तुरी रूपी शक्तींची पुजा करून मनयतात. आश्विन म्हयनो आनी शरद रुतू एका वेळार जाल्ल्यान ताका शारदीय नवरात्रांय म्हणतात. श्रावण म्हयनो जितको अनवाळसाणीचो तशींच नवरात्रांनी पसून खूब अनवाळसाण पाळची पडटा. दरेका हिंदू घरांत नवरात्रांनी बारीक मोट्या प्रमाणांत पूण कडक संवळ्या पद्दतीन देवस्पण जाता. आश्विनांतल्या पाडव्याक म्हणजे पयल्या दिसा देवळांनी जांव कांय घरांनी घट स्थापना करतात. उदकांत भरिल्ल्या कऱ्यांत गंध फूल, अक्षता, पानांचो विडो, पंच धातुचें नाणें घालतात, हळद- पिंजर कऱ्यार एक पडगो दवरतात. भितर दुर्गा देवीची मूर्ती दवरतात वा कऱ्यांत नाल्ल दवरून, ताका देवीचो मुखवटो लायतात. कांय जाणां देवीची तस्वीर दवरतात.
गोंयांत नवरातींक माळ हें उतर वापरतात आनी उलयताना लेगीत पयली माळ, दुसरी माळ अशें म्हणतात. गोंयांतल्या कांय घरांनी नवरात्रांनी देवाची पुजा करताना तुळशीच्यो माळो घालपाची प्रथा आसा. ताकाच लागून घडये नवरात्रांच्या रातींक ‘माळ’ हें उतर पडलां जावंये. कांय कडेन पयले माळेक देवाक घातलेली माळ निमणी रात ये मेरेन काडिनांत. बद्द दसऱ्याक काडपाची रीत आसा. दसऱ्या दिसा देवाची पुजा करून नवूय रातींच्यो माळी काडून पुजा करतात. बऱ्यान वायटाचेर विजय मेळयल्लो म्हूण विजयादसम मनयतात. घरांतल्या सगळ्या आवतांची, पुस्तक, वाहनां, वस्तूंची पुजा करपाची हिंदू घरांनी चाल आसा. दसऱ्याक रामान रावणाचो वध केल्लो. हाका लागून खूब बियो आसललें फळ म्हणजें पेर, डाळींब कापून प्रसाद म्हूण वांटतात. हालीं खूब बियांचीं फळां बाजारांत जायतीं मेळटात. कौरव शेंकड्यांनी आसलले हाका लागून खूब बियो आसललें फळ वापरतात. खूब बियांचे फळ म्हणजें रावणा सयत कौरव आनी फळ कापपी राम असो ह्या सगळ्यांचो अर्थ. दसऱ्याक भांगर दिवपाची चाल आसा. म्हळ्यार आपट्याची पानां दिवप. देवळांनी तर नवरात्रांनी पुजा, भजनां चालूच आसताच. देवळांनीय बी ही भांगर दिवपाची कार्यावळ मोठ्या प्रमाणांत जाता. जायत्या शाळांनी, संस्थांनी सरस्वती पूजनूय जाता.
गोंयच्या सगळ्या देवीच्या देवळांनी देवीक न्हेसोवन मखरांत बसयतात. मागीर मखर धोलयता. देवीच्यो आरती करतात. हो उत्सव पळोवपाक देवळांनी गर्दी जाता. गोंयच्या नवरात्रांचें हें खाशेलेपण.
नवरात्रां म्हळ्यार वायटाचेर जैत मनोवपाचो उमेदोत्सव. दुर्गम राकेसाक मारून दुर्गा नांव मेळिल्ले दुर्गेचो उत्सव, देवी अंबिकेन वाघाचें कातडें पांगरून चंड आनी मुंड ह्या राकेसांक मारले, मागीर देवीक चामुंडा नांव पडलें. ते चामुंडेचो हो उत्सव. महिष राकेसाचो वध करकतच देवीक महिषासुरमर्दीनी नांव पडलें. नवरात्रांनी देवी पुजप म्हळ्यार आदीशक्ती, आदिमातांचे पुजन करप. नवरात्रांची प्रत्येक रात नव देवींक ओंपल्या. पयली माळ – शैलपुत्री, दुसरी- ब्रह्मचारिणी तिसरी-चंद्रघंटा, चवथी – कुष्मांडा, पांचवी -स्कंदमाता, सवी-कात्यायनी, सातवी – कालरात्री, आठवी- महागौरी आनी णववी माळ सिद्धिदात्री. अस्तुरेक देवी मानून कन्या (चलयेची) रुपान पुजा करून तिचे पांय धुवन, पुसून कपलाक लावन भेट दिवपाची प्रथा भारतांत करतात.
हालींसाराक देवळांनी, माटवांनी दांडिया जांव गरबा थळावे लोक आयोजीत करतात. हो नाच गुजराताचो. पूण गोंयकार तरनाटे पिळगी तो उमेदीन खेळटा. एकचार जागोवपी ह्या सणाची सगल्यांक परबीं.
प्रिता परब
9921382375
–
घटस्थापना जाले उपरांत प्रतिपदा म्हणजे पयलो दीस देवी शैलपुत्री, पार्वतीचो अवतार.शैलपुत्रीक म्हाकालीचो अवतार मानतात. पर्वतांचो राजा हिमालयाची धूव म्हूण तिका ‘शैलपुत्री’ नांव पडलें. ह्या दुर्गेच्या रुपान उजव्या हातांत त्रिशूल आनी दाव्या हातांत कमळ धरलां. फाटल्या जन्मांत दक्ष प्रजापती राजाची धूव म्हूण तिणें जल्म घेतलेलो. तिचें नांव सती आसलें आनी लग्न शंकरा कडेन जाल्लें.
एकदां राजा दक्षान (ब्रह्मदेवाचो मानस पूत) एक व्हड हवन केल्लें. ताका शंकराक आपोवणें धाडूंक नासलें. हवन करता हें कळ्ळे उपरांत सतीक हवनाक वचपाची इत्सा जाली. तिणें घोवा कडेन ती उक्तायली. शंकरान घरकान्नीक सांगलें, कांय कारणांक लागून राजा म्हजेर रागार आसा. सगळ्या देवांक आपोवणें आसा पूण म्हाका मात आपोवंक ना. आपोवणे नासतना हवनाक वचप सारकें जांवचें ना. म्हूण शंकरान सतीक हवनाक वचपाची मान्यता दिवंक ना. हवनात वचपाचें एक निमीत आसलें. सतीक आवय बापायक, भयणांक मेळपाची खूब इत्सा आसली. देवी सती आवयगेर हवनाक वचपाक हट्ट करपाक लागली. सतीची आवयगेर वचपाची तळमळ पळोवन शंकराक सतीची काकुळट दिसली आनी ताणें वचपाची मान्यताय दिली.
सती कुळारा पावले उपरांत तिका कोणेच येवकार दिवंक ना. मानान वागोवंक ना. आवयन जांव भयणांनी तिका वेंगेंत घेवंक ना. तिका पळोवन पळोवंक नासलले परीं तिचीं सोयरी धायरीं करतालीं. तिच्या घोवाचो सगलीं राग- राग करतालीं म्हूण तिका होलमलें. राजा दक्षान जांवया विशीं कांय वायट शब्दूय उलयल्ले तिच्या कानार पडले.
सतीक वायट दिसलें, हो अपमान ती सोंसूंक शकली ना.आपणें घोवाचें आयकूंक जाय आसलें अशें तिका दिसलें. आपणें हांगा येवन व्हड चूक केली अशें तिका होलमलें आनी खीण भरुय चिंतीनासतना तिणें हवनाच्या अग्नींत घालून घेतलें. ही खबर रोखडीच शंकराक मेळ्ळी. ताणें वेळ काडिनासतना गणांक राजा दक्षागेर धाडले आनी हवनाचो इबाड केलो. फुडल्या जल्मांत देवी सतीन हिमालय, पर्वत राजाची धूव म्हूण जल्म घेतलो. फाटल्या जल्मा वरींच सती ह्याय जल्मांत शंकराची घरकान्न जाली. ह्याच कारणांक लागून नवदुर्गा पैकीं शैलपुत्री दुर्गेचें म्हत्व खूब चड आसा आनी तिच्या बळाक अंत ना म्हूण मानतात.
देवीच्या ह्या रूपाची आराधना करतलो सदांच दिल्ल्या वचनाक पाशाणा वरीं घट रावता. मन विचलीत जाल्यार हे देवीचे नामस्मरण केल्यार वागणूक निर्भय आनी मन शांत जाता. ही देवी सती (शिवाची पयली घरकान्न, हवनांत लासले उपरांत पार्वती म्हूण जल्म घेता) तिका हेमावती अशेंय म्हणटात.
खिणाखिणाक ताज्यो घडणुको आनी तुमचे कडेन संबंदीत दरेक खबर मेळयात एका क्लिकाचेर! फेसबूक, ट्विटराचेर आमकां फॉलो करात आनी व्हाट्सएप सबस्क्रायब करपाक विसरूं नाकात.
