पदां तुजीं गायतना….!!

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

खंयचेंय पद आयकतकच मनाक थाकाय मेळ्टा अशीं पदां आयकुची. पोरण्या वांगडाच नवेंय आमी आयकुपाक जाय. हां! ताका अर्थ आसपाक जाय.

केन्नाय तुमकां अशें जाला की खंयचेंय पद आयकतना दोळे भरून आयल्यात? भावनांक आडावपाक कुस्तार जाला? म्हाका खूब फावटीं अशें जालां. श्रीधर कामतीचें ‘आयज उतर जाला मोनें’ आयकतना दोळे ओले जातात त्या यादींनी, जेन्ना ‘बापडूक’ मेळप जातलें. शांत सभावाचो हो मनीस अकस्मात वतलो अशें दिसलेंच ना. अशे कांय कवी आसात जे नकळटना कवितेचे मैफिलींतल्यान अचकीत उठून गेले. जांचीं पदां आयकतना मनाक थाकाय मेळ्टा, फासपल्लें मन थार्‍यार येता, शांत जाता. कांय पदां तर अशीं आसतात की तीं तुमकां मोनेळ घालतात, ओडलायणीं, परतून परतून आयकुचीं अशीं आसतात.
आपलो गांव सोडून भायर रावतना गांवचें पद, धालो, जांव मांडो, दुलपद, ललय (आलय) कानार पडलें काय मन रोखडेंच हुबून गांवांत पावता. अशेंच एक लोकपद ‘चोलतांय चोलतांय जाली म्हाका राती’ आबोलेची वळेसर माळिल्ली, देठली न्हेशिल्ली, गांवकान्न अचळय दोळ्या मुखार उबी जाता. हातांत आशिल्लो पाटलो, आनी पानाचे पुडयेंत बांदिल्लो मोगरेचो सोर तुमचे मुखार येवपाकूच जाय. आपल्या मोग्याक साद घालतना ‘साद तुगेलो आयकूंक आयलो’ हें पद अचकीत याद जालें बगर रावना.
एक वेळ असो आशिल्लो जेन्ना एकसुरेपण खावंक उठ्ठालें, तेन्ना गुलजार, जगजीत सिंग, तलत अजिज, आबिदा परवीन, लता मंगेशकार, किशोर कुमार हांचीं पदां आयकुवप जातालें. तांचे उपरांत सोनू निगम, शान, शंकर महादेवन, हरीहरन, एस. पी. बालासुब्रमण्यम, चित्रा, के. के., ह्या गायकांचीं पदां आयकुवप जातालें.
आयज-कालच्या पदांनी वाजंत्रां चड आनी अर्थ कमी अशी तरा जाल्या. दोन शब्द आयकुवचे पयलींच बंद करचें दिसता. आयचे पिळगेक ह्या असल्या पदांनी कसलें सूख मेळ्टा तें देवाक खबर! भास कळना असल्या पदांचेर नाच करप, बुरशेपणां करप, तें समाजमाध्यमांचेर घालून आपली प्रसिद्धी करून घेवप, हें आयचे पिळगेचें व्यसन जालां. अर्थाचें कोणाक पडून गेला? एक बोकड भेंड वाकडें करता म्हण दुसरेंय तेंच करता. दिसभर तेच तंद्रेंत तीं आसतात. त्या भायर बर्‍या पदांचीं विटंबणां करून, ताका नाका आशिल्लो अर्थ लावन आंगाचे हावभाव करप. कांय बरे गावपी पोरणीं पदां घेवन तांचें नवें रूप आपल्या आवाजान आनी आयच्या वाद्यां वांगडा सरमिसळ करून तें पद सगल्या मुखार हाडटात. हांगा तांची मुळावी लय, ताल वगडाय नासतना तयार करतात तें तुस्त-तोखणायेचें.
हाचेर कांय जाणांचें मत अशें की तांणी तशें करचें न्हय. तें तशें करून पोरण्या पदांचो इबाड करतात. पूण म्हज्या कोंतान तें बरें काम करतात. ताका कारण अशें की कांय बरीं पदां मुखार यादींनी आसपाकच जाय. तांचे अग्गड अर्थ सगळ्यांक कळपाक जाय. नवेपण नासत तर तें नवे पिळगेक कशें आवडटलें न्हय?
खूब कमी लोक शास्त्रीय संगीत आयकतात, आदल्या तेंपार तांची संख्या चड आशिल्ली. जाणटेले नाट्य संगीत आयकताले, संगीत नाटकांनी वताले. महाराष्ट्रा परस गोंयांत नाट्य संगीत चड फुल्लें म्हणल्यार अतिताय जावची ना. पं. जितेन्द्र अभिषेकी, पं. दिनानाथ मंगेशकार, पं. हृदयनाथ मंगेशकार, पं. प्रसाद सावकार हांणी नाट्य संगिताच्या मळार बरेंच काम केलां. तशें पळोवपाक गेल्यार आख्खें मंगेशकार घराणें गायनात आनी संगीत क्षेत्रांत आसा.
वायट तेन्ना दिसता जेन्ना एका संगिताच्या मळार नवखो संगीतकार आपले पिराये परस व्हड, गुरूसमान संगीतकाराचेर चिखोल वडयता, तांकां किंकोत करता. घडयेक तांचीं शास्त्रां तांकां परवडना जायत म्हणून ते तोखणाय करचे परस तांचो अपमान करून तांकां कुशीक सारतात. तांणी कितलोय कुशीक दवरलो म्हणून तांणी केल्ली संगीत साधना कशीच लिपना, ती पिळगी दर पिळगी करत अज्रवंर जातात. आयजूय तीं पदां ल्हान व्हडांच्या ओंठार घोळत आसतात. आतांच्या संगीतकारांचीं कांय पदां वर्स-दोन वर्सांनी शेणटात, कांय म्हयन्यांनी तर कांय पदां चार दीस सुद्दां टिकनात.
कांय दिसां आदीं किशोर कुमाराचो जल्मदीस जावन गेलो. त्या दिसा तांची तुस्त तोखणांय करपी बरेच लेख वाचपाक मेळ्ळे. म्हजेंय मन तांच्या पदांच्या ल्हारांर खेळपाक लागलें. आनी एका फाटल्यान एक अशीं कितलींशींच पदां हांव आयकत बशिल्लों. एक पद खूब मनाक पटलें, तें ‘मैं हुं झुमझुम झुमझुम झुमरू फकड बनके घुंमरू.’ त्या पदांचीं कडवीं हांव जगतां, आनी तें पद म्हाका सामकें लागू पडटा अशें दिसलें. किशोरदान बरींच पदां गायल्यांत. तातूंत कांय विनोदी, मिश्कील, हांसयाळीं, गंभीर, दुख्खी अशीं तरेकवार रसांनी भरल्यांत. तांच्या पदांची आयच्या युगाच्या संगिता वांगडा सरमिसळ केल्लीं बरींच पदां मेळ्टात.
खंयचेंय पद आयकतकच मनाक थाकाय मेळ्टा अशीं पदां आयकुची. पोरण्या वांगडाच नवेंय आमी आयकुपाक जाय. हां! ताका अर्थ आसपाक जाय. समाज माध्यमाचेर लज उक्ताडार घालून नाचपी आयचे पिळगेन मुखा वयलें चिंतून कामां करचीं. आयचें तंत्रगिन्यान इतलें मुखार पावला, अर्थाचो अनर्थ केन्ना जायत कळचें लेगीत ना. पदां आयकात, नाच्चें दिसता, आपलो फोन कांय खीण बंद करून मन भरसर नाचात, पूण पदांचो अर्थ नाका तो काडून ताचेर बुरशेपणां करप थांबोवया. आपलें सवंग करून घेनाकात.
‘जाने कहां गये ओ दिन…’

सारंग अग्रासनी
9921868202