पत्रकारिता दीस कोणें आनी कित्याक मनोवंचो?

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

गोंयकारां खातीर कोंकणी पत्रकारिता म्हत्वाची आसा.  पूण गोंयांत कोंकणी पत्रकारिता आसा? खंयच्यो संस्था हो दीस मनयतात? सरकाराचें योगदान असा?

गोंयांत तीन थरांचेर पत्रकारिता दीस मनयतात. नोव्हेंबराचे 17 तारखेर ‘नॅशनल प्रॅस डे’ जंय ज्येश्ठ पत्रकारांक जिणेगौरव पुरस्कार भेटयतात. 2 फेब्रुवारी दिसा कोंकणी पत्रकारिता दीस मनयतात, जंय सरकाराचो आदार नासतना तो खासगी पावंड्यार मनयतात. आनी गोवा युनियन ऑफ जर्नालिस्ट्स आपलो संस्थापक दीस मनयतात.  हे तीन दीस गोंयांत पत्रकारितेक भेटयल्ले आसल्यार पासून गोंयकारां खातीर कोंकणी पत्रकारिता म्हत्वाची आसा.  पूण गोंयांत कोंकणी पत्रकारिता आसा? खंयच्यो संस्था हो दीस मनयतात? सरकाराचें योगदान असा? हाचेर गंभीरतायेन नियाळ करपाची गरज आसा.

पत्रकारिता म्हणल्यार कितें?

पत्रकारिता म्हणल्यार सध्याच्या घडणुकां विशीं, मनशां आनी अडचणीं विशीं खबरो आनी म्हायती एकठांय करप, ती तपासप, छापपा वा उजवाडावपा खातीर तयार करप आनी मागीर छापप वा प्रसारीत करप. पत्रकारिता फुडें व्हरपाचीं जायतीं साधनां आसात, नेमाळीं वा दिसाळीं, टिवी माध्यम वा डिजिटल प्लॅटफॉर्म सारकिल्ल्या वेगवेगळ्या माध्यमांतल्यान लोकांक अचूकपणान, वस्तुनिश्ठपणान आनी सत्यतायेन म्हायती दिवपाचो हेतू हीच खऱ्या अर्थान पत्रकारिता आसा. नागरिकांनी संवसार समजून घेवंक आनी सत्तेक आशिल्ल्यांक जापसालदार धरूंक, लोकशाय समाजांत समाजाच्या प्रस्नांक वाचा फोडूंक पत्रकारिता म्हत्वाची भुमिका करता. तातूंत तथ्यां सयत कथा सांगप, चड करून नितीमत्ता आनी जापसालदारकी सारकिल्ल्या नैतीक मानकांक पाळो दिवप आनी ब्रेकींग न्यूज ते खोलायेन वैशिश्ट्यां मेरेन जायत्या रुपांनी एकूच बातमी वाचपी वा आयकुप्याक आकर्शीत करून सादर करप हें लेगीत पत्रकारितेचें रूप आसा. पत्रकारिता लोकशायेचो चवथो खांबो अशें मानतात.

पत्रकार कोण?

वयर सांगल्यात ते मुद्दे अंमलांत हाडूंक कोण तरी मनीस जाय, तो पत्रकार. तो समाजांत वावुरता, राजकारणांत लक्ष घालता, मडीं उस्तिता, गोळार मारिल्ल्याक कोठडेंत उबे करता,  रग्तबंबाळ जाल्ल्यांक शांत न्हीद घालता आनी सोरो पियेवन टायट जाल्ल्यांक एकाच खिणांत निवळायता. असो हो पत्रकार समेस्त मनशां भितर तो जियेता, ताका जागोवंचो आसता, नियाळाक पात्र करचो आसता. उदकांत बुडटल्या कडल्यान घडिल्ली गजाल भौसा मुखार हाडपाची ताका तांक आसता, हॉस्पिटलांतल्या दोतोरा कडेन जायना वा पुलिसां कडेन तपास करूंक घडना अशे गजालिचो सोक्ष-मोक्ष लायता तो पत्रकार. सरकार गुडलासांव करता आनी जनतेक फटोवंक सोदता थंय एक पत्रकार देवचार कसो उबो जाता आनी सरकाराच्या वांकड्या करण्यांचेर बडी मारता. ताका धिटाय आनी घटाय तितलीच गरजेची.

कोंकणींत पत्रकार आसात?

लाख मोलाचो एक प्रस्न, कोंकणी भाशेंत कितले पत्रकार आसात? रोमी लिपींत एकूय दिसाळें ना, पूण देवनागरींत आसा, ताचे खातीर कितले पत्रकार वावुरता? 2 मार्च 1889 दिसा ‘उदेंतिचें साळक’ हें पंद्रशी नेमाळें उजवाडा हाडून कोंकणी भाशेंत पत्रकारिता करूंक जाता हें सिद्ध करपी पावलाक वालोर. तें पुणे शारांत उजवाडा हाडपी जुजे ब्रुनो दे सौजा हो एक व्हड विचारवंत मनीस म्हणचो पडटलो. ह्या नेमाळ्याक लागून त्या काळा वेल्या बरोवप्यांक आपले विचार मांडूंक भांगराळी संद उपलब्ध जाली. ताचे उपरांत ल्हान- व्हड इंग्लीश- पुर्तुगेज भासांनी नेमाळीं सुरू जालीं. 1895  वर्सा गोंयांत कोंकणी भाशेक स्थान दिवपी पयलें पुर्तुगेज- इंग्लीश कोंकणी नेमाळे ‘ओ लिबरल’ सुरू जालें.  अजाप जावपाची गजाल म्हणल्यार 1915 वर्सा पाकिस्तानांतल्या कराची शारांत कोंकणी मासीक उदेलें, ताचें नांव ‘दर म्हयन्याची रोटी’. बऱ्याच वर्सांनी ताका गोंयांत हाडलें आनी तें आजून चालू आसा.  ही वस्तुस्थिती, पूण तें मासीक पत्रकारितेंत कोंताक धरतात काय? 

ताचे कांय वर्सां उपरांत कोंकणी पत्रकारितेंत आनीक एक वाटचिरो जावन उतरलें तें वावराड्यांचो इश्ट साताळें. तेंय आजुनूय चालू आसा. ते उपरांत आनीक जायतीं नेमाळीं रोमी लिपींतल्यान उजवाडा आयलीं. हांगा आनीक एक म्हत्वाची नोंद जाता ती म्हणल्यार आर्विल्ले कोंकणीचे फुडारी मनोहरराय सरदेसाय, गुरुनाथ केळेकार, प्रभाकर तेंडुलकार, टी. बी. कुन्ह, रवींद्र केळेकार हाणीं लेगीत रोमी पत्रकारिता केली. देवनागरी लिपींतल्यान रुतू, जाग, जैत, बिंब, ह्या नेमाळ्यां बराबर सुनापरान्त आनी उपरांत भांगरभूंय दिसाळ्यांनी पत्रकारितेंत भर घाली. ऑनलायन साताळें ‘फुडारी’ आनी ‘गुलाब’ मासीक पत्रकारितेच्या मळार आसात. हांचे सांगाता कोंकणींतल्यान बातमी दिवपी टिवी चॅनलां सुरू जालीं आनी आतां कोंकणीचे खरे पत्रकारितेंत तांचें चड योगदान आसा.

म्हजो अणभव

हांव पत्रकारितेंत पदविका धारक हें खूब जणांक खबर ना आनी कांय जणांक खबर आसा, पूण ते दोळ्यांर पानां ओडून आसात. 1982 वर्सा ‘नवें गोंय’ दिसाळें सुरू जालें, थंयच्यान म्हजो पत्रकारिते कडेन लागींचो संबंद आयलो. ताचे खातीर हांवें बातमी धरून कितें कितें बरयलें ताचो हिशोब ना. मागीर आयलें फादर फ्रेडी जे दा कॉस्ताचें ‘गोंयचो आवाज’, तांतूंत हांवें बातमीदाराची भुमिका केली. दाल्गादो कोंकणी अकादेमीच्या ‘गोंयचो पर्मळ’ ह्या तीन म्हयनाळ्याचें हांवें संपादकपद भुशयलें.  कोंकण मेल, गुलाब आनी वावराड्याच्या इश्ट हांकां हांवें सातत्यान बरयलें.  ‘जिवीत’ मासिकाचो हांव संपादक जालों. ‘आमचो आवाज’ साताळ्याक हांवें पत्रकारितेंत योगदान दिलें. आयज हांव ‘ओ हेराल्दो’च्या कोंकणी ‘दायज’ साताळ्याचो आनी ‘डिवायन वॉयस’ मासिकाचो संपादक आसा. ‘दर म्हयन्याची रोटी’ मासिकाचो संपादक मंडळ वांगडी आसा. गोंयचो आवाज आनी के.बी.येमा.च्या अंकांचे संपादनूय केलां. ही म्हजी पत्रकारिता न्हय काय?  थोड्यांक दुबाव येता.

आव्हानां

पत्रकारितेंत आशिल्लो म्हजो अणभव वांटूंक हांव जागो सोदतां.  देवनागरी लिपींत आनीक एक दिसाळें सुरू जावंक जाय. रोमी लिपींत एक तरी दिसाळें सुरू जावंक जाय. ह्या वावरांत अर्थीक आदारा खातीर वेवसाय घरांक धरूंक जाय जाल्यार वावर करूंक तरनाट्यांक भितर घेवंक जाय. शाळा तें विद्यापीठ मेरेन शिकोवप्यांचो पत्रकारितेंत आसपाव करून घेवंक जाय.  प्रुडेंट सारके निश्ठावान बातमी चॅनॅल आनीक सुरू जावंक जाय.  राश्ट्रीय पांवड्यार टक्कर दितली अशी प्रिंट, टिव्ही पत्रकारिता कोंकणींत तयार जावंक जाय, तेन्नाच आमचे तरणाटे ह्या क्षेत्रांत बिन्दास्त देंवतले. पत्रकारिता कोर्सुय कोंकणींतल्यान सुरू जावंक जाय.

सोंपयतना…

जेजू म्हणटा, “फावो ताका मजुरी दी.” जांचो पत्रकारितेंत वावर आसा, तांकां फावो तें पद आनी फावो ती मजुरी दिवंक काटकसर करची न्हय. धा जाण वावुरतात थंय एकल्याक कसो मान मेळटा, हें धोरण म्हणप्यांनी स्वताक लागू करूंक जाय. पत्रकारिता म्हणल्यार आव्हानात्मक वावर, तो अधिकारान आनी निश्ठेन करूंक मेळूंक जाय. आमकां कोंकणी पत्रकारिता फुलोवंची आसा, हड्डें भायर घालून ती फुलोवंया आनी कोंकणींतूय संवसाराक टक्कर दिवपी पत्रकारिता आसा म्हूण दाखोवंया.

—-  

– विन्सी क्वाद्रूस, राय, साश्ट

मो. – 9822587498