पंडिता रमाबाई

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

काल भावंडांनो, आतां मेरेन तुमी घरांत शांतताय राखल्या, तशीच आनीक कांय दीस राखात हां. कितें म्हणलें? हांव कित्याक लागून म्हुणटां तें कळूंक ना? तुमी शांतताय राखल्या म्हूण तुमचीं भावंडां धावेची परिक्षा बरे तरेन दिवंक शकलीं. आनीक थोडे दीस उरल्यात. मागीर तांची परिक्षा सोंपतली. मागीर तुमची सगळ्यांची मज्जा.
हांव जाणां तुमी मस्ती करचीं नात. तुमी तुमच्या भावंडांक अभ्यास करपाक मदत करतलीं. कशीं? शांतताय राखून! तुमचोय निकाल येतलो मागीर आनी तुमी नवे यत्तेंत वतलीं. म्हज्यो तुमकां शुभेच्छा.
भावंडांनो, म्हान मनशांचो उगडास करतना आयज आमी शिक्षणाच्या मळार बायलांक उर्बा दिवपी, तांची उदरगत घडोवपी, तशेंच विधवा बायलांक न्याय मेळोवन दिवपी म्हान तेजस्वी व्यक्तीमत्व आशिल्ल्यो पंडिता रमाबाई हांची वळख करून घेवया.
भावंडांनो, रमाबाईचो जल्म मंगळूरांत जालो. भुरगेपणांत ती आवय- बापायचे मायेक परकीं जालीं. रमाबाई आनी तांचो भाव, दोगांयनी जायत्या शास्त्रांचो अभ्यास केल्लो. देखून तीं भोंवत भोंवत कलकत्याक आयलीं. दुर्दैवान रमाबाईच्या भावाकूय मरण आयलें. रमाबाई एकसुऱ्यो पडल्यो. पुणून तांणी धीर सोडलो ना. आपणाक आशिल्ल्या शास्त्रांच्या अभ्यासाचेर तांणी व्याखानां दिवपाक सुरुवात केलीं. कांय दिसां भितर पुराय कलकत्यांत तांची नामना वाडली. तांची हुशारकाय, बुदवंतकाय पळोवन थळाव्या लोकांनी तांकां पंडिता अशी पदवी दिली.
तिच्यांत आशिल्ले शीघ्र कवितांचे गूण विदवानांक अजापीत करताले. ब्राह्मो फुडाऱ्यांनी तर तिची बुदवंतकाय पळोवन तिका ‘पंडिता रमाबाई’ अशी पदवी दिल्ली. 1880 वर्सा तिचें लग्न जालें. पुणून देड वर्सांतूच तिच्या घरकाराक मरण आयलें. आपले सान चलयेक घेवन ती पुण्यां आयली. तिणें बायलांच्या शिक्षणा खातीर आपलो वावर नेटान सुरू केलो. इंग्लिश भास शिकून ती 1886 वर्सा लंडनाक गेली. थंयच्या वातावरणांत, थंयच्या धर्माचो तिचेर प्रभाव पडलो. देखुनूच तिणें आपले चलये सयत ख्रिस्ती धर्म पत्करलो. मायदेशांत परतून पावतकच तिणें केडगांवांत बायलां, चलयां खातीर ’मुक्ती सदन’ सुरू केलें मात,
धर्मांतर केल्ल्यान रमाबाईचो फुडार वादाचो थारलो. अत्यंत कठीण परिस्थिती कडेन झुंजत आपलें अशें आगळें वेगळें व्यक्तीमत्व तयार केलें. स्वताची उदरगत हाताशीत समाजांतल्या चलयां- बायलांचे उदरगती खातीर, शिक्षणा खातीर आपलें आयुश्य घडयलें. प्रितीसदन, शारदा सदन, शांती सदन, आनी कृपा सदन अश्यो साबार संस्था ते वरवी चलयां- बायलांक मदत केली. हे सेवेंत आसतना रमाबाईक 5 एप्रिल 1922 दिसा मरण आयलें. भावंडांनो, तिच्या पुण्यतिथी निमतान तिचो उगडास काडून तिका आर्गां ओंपुया. याद उरतली न्हय तुमकां बरें तर.
उल्हासभाई